Sơn La có hơn 270km đường biên giới tiếp giáp nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, địa bàn rộng, nhiều xã vùng cao, vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 82% dân số. Những đặc điểm đó vừa tạo nên tiềm năng phát triển, vừa đặt ra yêu cầu đặc biệt đối với nhiệm vụ giữ vững quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội.
Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, để giữ bình yên vùng biên không chỉ dựa vào lực lượng chuyên trách mà quan trọng hơn là phát huy được sức mạnh của người dân. Khi người dân tin tưởng, đồng hành với cấp ủy, chính quyền và lực lượng Công an thì mọi nguy cơ mất an ninh, trật tự đều được phát hiện sớm, giải quyết từ cơ sở.
Tỉnh Sơn La đã huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị trong xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể thường xuyên đưa nội dung bảo đảm an ninh, trật tự vào chương trình công tác; coi đây là một trong những điều kiện quan trọng để phát triển kinh tế-xã hội, xây dựng nông thôn mới và nâng cao đời sống nhân dân.
Trong thời gian qua, cùng với các lực lượng, lực lượng Công an đã và đang giữ vai trò nòng cốt nhưng không làm thay người dân. Ở nhiều cơ sở là hình ảnh cán bộ, chiến sĩ Công an Sơn La thường xuyên xuống cơ sở, cùng ăn, cùng ở, cùng làm với nhân dân; nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, giải quyết những vấn đề phát sinh ngay từ thôn, bản. Cách làm đó đã tạo dựng niềm tin, giúp nhiều mâu thuẫn được hóa giải từ sớm, không để hình thành điểm nóng về an ninh, trật tự.
Đại tá Hoàng Vinh Hiển, Phó Giám đốc Công an tỉnh Sơn La cho biết: Để phong trào đi vào chiều sâu, Sơn La kiên trì triển khai Đề án xây dựng thế trận an ninh nhân dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân; đồng thời xây dựng Công an xã, Công an phường chính quy, gần dân, sát dân. Việc bố trí lực lượng Công an chính quy về cơ sở đã tạo bước chuyển rõ nét trong công tác quản lý địa bàn, phòng ngừa tội phạm và xử lý các vụ việc ngay từ ban đầu.
Điểm nổi bật của Sơn La là xây dựng được mạng lưới các mô hình tự quản rộng khắp. Toàn tỉnh hiện duy trì 82 loại mô hình với hơn 27.000 điểm hoạt động tại khu dân cư, cơ quan, doanh nghiệp và trường học.
Những mô hình như "Nhóm liên gia tự quản về an ninh, trật tự", "Bếp ăn an toàn-Gia đình ấm no-Khu dân cư bình yên", "Xã, phường an toàn giao thông"... không chỉ góp phần giữ gìn an ninh, trật tự mà còn gắn kết cộng đồng, xây dựng nếp sống văn minh và ý thức chấp hành pháp luật. Hai mô hình tiêu biểu của Sơn La đã được Bộ Công an lựa chọn nhân rộng trên phạm vi cả nước, khẳng định hiệu quả từ thực tiễn.
Nếu các mô hình tự quản tạo nên sức mạnh cộng đồng thì lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở chính là lực lượng trực tiếp kết nối giữa nhân dân với Công an. Hơn 2.200 tổ bảo vệ an ninh, trật tự với gần 6.700 thành viên đang ngày đêm bám địa bàn, phối hợp tuần tra, nắm tình hình, tuyên truyền pháp luật, hòa giải mâu thuẫn và hỗ trợ xử lý các vụ việc phát sinh.
Đồng chí Nguyễn Minh Tuân, Bí thư Đảng ủy xã Ngọc Chiến cho biết: Từ những công việc tưởng chừng rất bình dị như vận động người dân giao nộp vũ khí, hướng dẫn thực hiện Đề án 06 của Chính phủ, hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng, đến việc tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, lực lượng này đã trở thành "cánh tay nối dài" của Công an cơ sở, góp phần xây dựng môi trường sống bình yên ngay từ từng khu dân cư.
Một điểm đáng chú ý là phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc ở Sơn La không tách rời các chương trình phát triển kinh tế, giảm nghèo và bảo đảm an sinh xã hội. Chính quyền địa phương, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể đã lồng ghép hiệu quả phong trào với cuộc vận động xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, xóa nhà tạm, nhà dột nát, hỗ trợ sinh kế cho người nghèo.
Việc huy động hàng chục tỷ đồng từ nguồn lực xã hội để hỗ trợ người dân có hoàn cảnh khó khăn, hoàn thành chương trình xóa nhà tạm trước thời hạn nhiều tháng không chỉ cải thiện điều kiện sống mà còn củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Khi đời sống được nâng lên, người dân càng tích cực tham gia giữ gìn bình yên xã, bản, tạo nên sự gắn kết chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Trung tá Lữ Việt Anh, Trưởng Công an xã Lóng Phiêng thông tin: Hằng năm, Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc được tổ chức rộng khắp tại các cơ sở, thu hút đông đảo người dân tham gia. Không chỉ là hoạt động tuyên truyền, đây còn là diễn đàn để người dân trực tiếp góp ý xây dựng lực lượng Công an, phản ánh những vấn đề còn tồn tại ở cơ sở và đề xuất giải pháp bảo đảm an ninh, trật tự.
Thông qua các diễn đàn "Công an lắng nghe ý kiến nhân dân", nhiều ý kiến xác đáng đã được tiếp thu, góp phần xây dựng hình ảnh người chiến sĩ Công an gần dân, trọng dân, vì nhân dân phục vụ. Mối quan hệ gắn bó giữa lực lượng Công an với nhân dân tiếp tục được củng cố, trở thành nền tảng quan trọng trong công tác giữ gìn an ninh, trật tự.
Thực tiễn ở Sơn La cho thấy, khi cấp ủy, chính quyền biết dựa vào dân, chăm lo đời sống nhân dân và phát huy vai trò chủ thể của người dân trong bảo vệ an ninh, trật tự thì sức mạnh được nhân lên gấp bội.
Mỗi xã, bản ở Sơn La được bình yên sẽ góp phần giữ vững bình yên cho cả tuyến biên giới; mỗi người dân tích cực sẽ góp thêm một viên gạch xây dựng thế trận lòng dân vững chắc… Đó cũng là nền tảng để Sơn La tiếp tục phát triển nhanh, bền vững, giữ vững vai trò là phên dậu vững chắc nơi cực Tây Bắc của Tổ quốc trong giai đoạn phát triển mới.
