Từ những nông sản quen thuộc như thịt trâu khô, mật ong rừng, miến dong, cam, bưởi… đến các sản phẩm chế biến như trà Shan Tuyết, chuối sấy, dược liệu, Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đang góp phần định hình diện mạo mới cho kinh tế nông thôn Tuyên Quang.

ĐƯA NÔNG SẢN LÊN KHÔNG GIAN SỐ

Chúng tôi bắt đầu chuyến công tác tìm hiểu chương trình OCOP tỉnh Tuyên Quang bằng buổi làm việc tại cửa hàng bán và phân phối sản phẩm của Hợp tác xã Sản xuất và Chế biến thực phẩm an toàn Sáng Nhung ngay trung tâm thành phố Tuyên Quang.

Tầm 10 giờ sáng, các nhân viên cửa hàng đang chuẩn bị cho phiên livestream sắp diễn ra. Một nhân viên trẻ trong bộ đồng phục màu xanh lá đang tỉ mỉ sắp xếp từng lát sản phẩm lên khay tre. Một nhân viên khác đang căn chỉnh đèn hắt sáng, kiểm tra góc máy và bối cảnh trước khi phiên livestream bắt đầu.

Nhân viên Hợp tác xã Sáng Nhung đang chuẩn bị cho phiên live.

Nhân viên Hợp tác xã Sáng Nhung đang chuẩn bị cho phiên live.

Thay cho cách bán hàng truyền thống thụ động trước đây, hằng ngày các chủ thể OCOP chủ động livestream tiếp cận thị trường, đem đến người tiêu dùng những câu chuyện, hình ảnh sinh động trên nền tảng số.

Ông Trần Hải Tuyên, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn và quản lý chất lượng, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tuyên Quang cho biết, rất nhiều sản phẩm OCOP Tuyên Quang đạt chuẩn từ 3 sao trở lên đã được đưa lên các sàn thương mại điện tử.

Khai mạc Hội chợ OCOP tỉnh Tuyên Quang năm 2025 do Sở Công thương Tuyên Quang tổ chức ngày 27/12/2025.

Khai mạc Hội chợ OCOP tỉnh Tuyên Quang năm 2025 do Sở Công thương Tuyên Quang tổ chức ngày 27/12/2025.

Những năm gần đây, các doanh nghiệp và hợp tác xã đã chủ động giới thiệu, mở rộng kênh phân phối tiêu thụ sản phẩm OCOP qua các sàn thương mại điện tử lớn như Shopee, Voso, PostMart, Lazada..., giúp tiếp cận hàng triệu khách hàng trên cả nước.

Bên cạnh đó, các chủ thể OCOP cũng chú trọng cải tiến bao bì, nhãn mác, thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc (QR code) và nâng cao tiêu chuẩn sản phẩm. Qua đó, người tiêu dùng trên các sàn thương mại điện tử chỉ cần quét mã QR để kiểm tra quy trình sản xuất và hiểu rõ hơn về giá trị sản phẩm khi mua.

Ban tổ chức trao Giấy chứng nhận cho các chủ thể có sản phẩm đạt chứng nhận OCOP năm 2025.

Ban tổ chức trao Giấy chứng nhận cho các chủ thể có sản phẩm đạt chứng nhận OCOP năm 2025.

“Về lợi thế cạnh tranh, OCOP Tuyên Quang nổi bật ở một số điểm: Tính đặc sản bản địa rõ nét, gắn với điều kiện tự nhiên và văn hóa vùng miền, như chè Shan Tuyết, cam sành Hàm Yên, mật ong, dược liệu…; thứ hai là chất lượng sản phẩm ngày càng được chuẩn hóa, nhiều sản phẩm đạt từ 3 sao, 4 sao, có truy xuất nguồn gốc, bao bì, nhãn mác tương đối hoàn thiện; thứ ba là giá trị “đa tầng”, không chỉ là hàng hóa mà còn gắn với câu chuyện văn hóa, du lịch và sinh kế cộng đồng. Đây chính là lợi thế khác biệt so với các sản phẩm công nghiệp đại trà”, ông Ngô Văn Thương, Phó Chánh Văn phòng điều phối chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tỉnh Tuyên Quang nhận định.

CƠ CHẾ, CHÍNH SÁCH TẠO LỰC ĐẨY CHO OCOP TUYÊN QUANG

Ông Ngô Văn Thương cho biết, trong giai đoạn 2021-2025, Chương trình OCOP tỉnh Tuyên Quang đạt nhiều kết quả nổi bật. Cụ thể, toàn tỉnh có 456 sản phẩm OCOP còn thời hạn (36 tháng) được cấp giấy chứng nhận từ 3 sao trở lên, trong đó có 429 sản phẩm đạt 3 sao, 25 sản phẩm đạt 4 sao và 2 sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia. Sự tham gia mạnh mẽ của 298 chủ thể, bao gồm 195 hợp tác xã, 10 tổ hợp tác, 23 doanh nghiệp và 70 hộ sản xuất, kinh doanh đã giúp phủ sóng chương trình tại 97/124 xã, phường trên toàn tỉnh.

Bên cạnh đó, toàn tỉnh có 12 sản phẩm được cấp chứng nhận Chỉ dẫn địa lý. Địa phương cũng đã cấp 124 mã số vùng trồng và 3 cơ sở đóng gói được cấp mã số xuất khẩu.

Tỉnh Tuyên Quang cũng tăng cường quản lý cấp phép và hậu kiểm đối với các cơ sở sản xuất, chế biến theo 6 nhóm sản phẩm OCOP; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, gắn với trách nhiệm của các ngành, các cấp. Qua đó, bảo đảm sản phẩm OCOP trên địa bàn tỉnh đến tay người tiêu dùng theo phương châm “Đặt chất lượng làm gốc – Lấy an toàn làm đầu”, từng bước xây dựng thương hiệu OCOP Tuyên Quang, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường trong nước và hướng tới xuất khẩu.

Vườn bưởi Soi Hà của gia đình ông Đỗ Khắc Thỏa.

Vườn bưởi Soi Hà của gia đình ông Đỗ Khắc Thỏa.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, Phó Chánh Văn phòng điều phối chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tỉnh Tuyên Quang cũng thẳng thắn thừa nhận, sự phát triển của OCOP Tuyên Quang vẫn còn đối mặt với một số hạn chế như quy mô sản xuất nhỏ lẻ, liên kết chuỗi chưa chặt chẽ, năng lực chế biến và quản trị còn hạn chế…

Một trong những nền tảng quan trọng tạo ra sự chuyển biến trong giai đoạn 2021-2025 là việc ban hành Nghị quyết số 03/2021/NQ-HĐND ngày 16/7/2021 của Hội đồng nhân dân tỉnh Tuyên Quang về chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản hàng hóa; sản phẩm OCOP và xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021-2025.

Trưng bày 6 sản phẩm OCOP Tuyên Quang được xuất khẩu sang thị trường Vương Quốc Anh năm 2024.

Trưng bày 6 sản phẩm OCOP Tuyên Quang được xuất khẩu sang thị trường Vương Quốc Anh năm 2024.

Khác với cách hỗ trợ dàn trải trước đây, Nghị quyết này tập trung vào giải quyết những khó khăn mà các chủ thể OCOP thường gặp phải: Vốn, tiêu chuẩn chất lượng, xây dựng thương hiệu và thị trường tiêu thụ. Chẳng hạn, theo Nghị quyết, hợp tác xã vay vốn để phát triển sản phẩm OCOP được hỗ trợ 50% lãi suất, mức vay tối đa lên tới 5 tỷ đồng, thời gian hỗ trợ từ 18 đến 36 tháng tùy lĩnh vực. Chủ thể có sản phẩm được công nhận đạt 3 sao được hỗ trợ 10 triệu đồng, 4 sao là 20 triệu đồng, 5 sao là 50 triệu đồng.

Nghị quyết cũng quy định các chính sách hỗ trợ cho thiết kế bao bì, nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc, điểm giới thiệu sản phẩm và xúc tiến thương mại ngoài tỉnh. Cụ thể, nghị quyết quy định hỗ trợ 100% kinh phí xây dựng nhãn hiệu, bao bì, mã QR truy xuất nguồn gốc (tối đa 100 triệu đồng/sản phẩm). Hỗ trợ 80% kinh phí đánh giá, cấp chứng nhận tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, ISO... với mức tối đa 100 triệu đồng cho tiêu chuẩn trong nước và 300 triệu đồng cho tiêu chuẩn quốc tế.

Đại biểu tham quan gian hàng tại Hội chợ OCOP tỉnh Tuyên Quang năm 2025.

Đại biểu tham quan gian hàng tại Hội chợ OCOP tỉnh Tuyên Quang năm 2025.

Có thể thấy, Nghị quyết số 03/2021/NQ-HĐND ngày 16/7/2021 của Hội đồng nhân dân tỉnh Tuyên Quang không chỉ là cơ chế hỗ trợ, mà còn tạo nền tảng để Chương trình OCOP Tuyên Quang phát triển theo hướng bài bản, từng bước hình thành sản xuất theo chuỗi giá trị và nâng cao năng lực cạnh tranh của các chủ thể.

Sau khi hợp nhất tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang từ ngày 01/7/2025, không gian phát triển của tỉnh Tuyên Quang nói chung và chương trình OCOP trên địa bàn nói riêng đã được mở rộng mạnh mẽ. Tỉnh Tuyên Quang sau hợp nhất có tổng diện tích hơn 13.795 km² và 124 đơn vị hành chính cấp xã đang tái định vị chương trình OCOP để khai thác tối đa lợi thế liên vùng, gắn sản vật đặc trưng với vùng nguyên liệu bền vững.

Những thay đổi về cơ chế và không gian phát triển đang tạo lực đẩy quan trọng, song để OCOP thực sự đi vào chiều sâu, yếu tố quyết định vẫn là năng lực của các chủ thể trong tổ chức sản xuất và tham gia chuỗi giá trị.

Trà túi lọc đậu đen xanh lòng Chiêm Hóa sản phẩm OCOP 4 sao của Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Hồng Phát

Trà túi lọc đậu đen xanh lòng Chiêm Hóa sản phẩm OCOP 4 sao của Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Hồng Phát

Hộp quà tặng trà Shan Tuyết OCOP 5 sao của Hợp tác xã chè Fìn Hồ, Vùng núi Phìn Hồ, xã Thông Nguyên, tỉnh Tuyên Quang.

Hộp quà tặng trà Shan Tuyết OCOP 5 sao của Hợp tác xã chè Fìn Hồ, Vùng núi Phìn Hồ, xã Thông Nguyên, tỉnh Tuyên Quang.

Ngày xuất bản: 7/5/2026
Chỉ đạo: Nam Đông
Tổ chức sản xuất: Hồng Vân-Xuân Bách
Nội dung và trình bày: Hải Chung-Toàn Thắng-Lam Thu-Giang Khôi
Ảnh: Đức Thắng, Lam Khánh, NVCC