Trong quá trình thực hiện, địa phương luôn quan tâm, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia và khuyến khích tham gia theo mô hình liên kết sản xuất chuỗi.
Ông Lê Xuân Cảnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Điện Biên cho biết, năm 2021, toàn tỉnh mới có 265 ha mắc-ca và 3.220 ha cà-phê, chủ yếu tại các xã thuộc huyện Mường Ảng và Tuần Giáo (trước đây). Từ đầu năm 2026, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, hỗ trợ của hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, đoàn viên, thanh niên và sự chủ động của người dân, đến tháng 9/2026, cả 43/43 xã đã trồng mắc-ca đạt và vượt kế hoạch. Tổng diện tích trồng mới đạt 6.654,18 ha, nâng diện tích mắc-ca toàn tỉnh lên 19.015,03 ha, bằng gần 50% chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh đề ra đến năm 2030. Đối với cà-phê, 42 xã đã hoàn thành và vượt kế hoạch, với diện tích trồng mới 12.126,35 ha, nâng tổng diện tích toàn tỉnh lên 20.528,75 ha, vượt mục tiêu 20.000 ha vào năm 2030 theo Nghị quyết.
Tại xã Chiềng Sinh, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng phát triển hai cây chủ lực mắc-ca, cà-phê đang đạt kết quả tích cực. Năm 2026, toàn xã trồng mới 860 ha cà-phê, trong đó 718,8 ha thuộc dự án và 141,2 ha do người dân tự đầu tư, đạt 215% kế hoạch tỉnh giao. Cùng với đó, xã trồng xen 400 ha mắc-ca trong diện tích cà-phê, đạt 100% kế hoạch, nâng tổng diện tích mắc-ca toàn xã lên 979 ha.
Đáng chú ý, để triển khai trồng mới hai loại cây này, xã đã huy động 1.960 người gồm lực lượng vũ trang, dân quân, cán bộ, công chức, viên chức, giáo viên và 1.734 lao động của các hộ dân. Lực lượng này đóng góp hàng chục nghìn ngày công, đào gần 173.000 m³ đất để trồng cây, tương đương khối lượng đất đào của Công trình Thủy điện Long Tạo. Theo đồng chí Đỗ Văn Sơn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Chiềng Sinh, kết quả trên cho thấy sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và tinh thần chủ động, trách nhiệm của người dân trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TU ngày 31/12/2025 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XV về phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, thông minh, bền vững.
Giống như Chiềng Sinh, năm 2026, xã Mường Mùn được tỉnh giao trồng mới 400 ha cà-phê và 400 ha mắc-ca; nhờ có sự vào cuộc chủ động từ nông dân, đến nay Mường Mùn hoàn thành trồng mới 1.142 ha cà-phê (gần gấp ba lần chỉ tiêu được giao), diện tích cây mắc-ca trồng xen cũng đạt 424,41 ha.
Cùng với mở rộng diện tích, ngành nông nghiệp tỉnh đã tham mưu nhằm hỗ trợ sản xuất, chế biến tại vùng trồng để nâng cao giá trị sản phẩm bằng việc ban hành chính sách hỗ trợ toàn diện, thu hút nhà đầu tư về địa bàn và khuyến khích nông dân mở rộng sản xuất, chế biến. Tỉnh Điện Biên vừa ban hành Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND ngày 16/7/2026 về chính sách hỗ trợ thực hiện cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh, bền vững; áp dụng đối với doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ gia đình tham gia sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản.
Theo đó, doanh nghiệp có dự án đầu tư từ 60 tỷ đồng trở lên khi được chấp thuận chủ trương đầu tư và liên kết tối thiểu 2.000 ha cà-phê, mắc-ca hoặc cây ăn quả trong thời gian ít nhất 50 năm có thể được hỗ trợ tối đa 30% chi phí xây dựng, mua sắm thiết bị và dây chuyền sản xuất, nhưng không quá 15 tỷ đồng/dự án. Trường hợp dự án ứng dụng công nghệ tuần hoàn, sinh học, năng lượng tái tạo hoặc xử lý phụ phẩm nông nghiệp thành sản phẩm có giá trị gia tăng, mức hỗ trợ tối đa có thể lên tới 20 tỷ đồng. Cơ chế này tạo thêm sức hút đối với các doanh nghiệp đầu tư nhà máy chế biến sâu, đồng thời khuyến khích sử dụng công nghệ thân thiện với môi trường.
Ông Lê Xuân Cảnh cho biết: Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND quy định hỗ trợ phát triển nông nghiệp thông minh với mức cao nhất 50% kinh phí đầu tư hệ thống nhà màng, nhà lưới, tưới tiết kiệm và tưới thông minh. Mức hỗ trợ không quá một tỷ đồng đối với doanh nghiệp, hợp tác xã; 700 triệu đồng đối với tổ hợp tác, nhóm hộ và 300 triệu đồng đối với hộ gia đình. Đối với xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, chính sách hỗ trợ một lần tối đa 100% chi phí nhưng không quá 50 triệu đồng/mã số. Cơ sở sơ chế, chế biến xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm theo HACCP, ISO hoặc tương đương được hỗ trợ tối đa 80 triệu đồng/hệ thống... Bên cạnh đó, sản phẩm được công nhận Thương hiệu quốc gia Việt Nam có thể được hỗ trợ tối đa 70% chi phí xây dựng, hoàn thiện bộ nhận diện, bảo hộ sở hữu trí tuệ, truy xuất nguồn gốc và chiến lược phát triển thương hiệu, nhưng không quá 500 triệu đồng/sản phẩm. Sản phẩm mới tham gia Chương trình OCOP được hỗ trợ tối đa 30 triệu đồng; điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP được hỗ trợ tối đa 50% kinh phí đầu tư, không quá 150 triệu đồng/điểm.
Chị Vũ Việt Hà, hộ kinh doanh mắc-ca Việt Hà, xã Tuần Giáo cho biết: “Chính sách mới có quy định hỗ trợ đầu tư chế biến, bảo quản, xây dựng mã số vùng trồng, áp dụng hệ thống quản lý chất lượng và phát triển thương hiệu là điều rất cần thiết đối với các cơ sở đang thu mua, chế biến mắc-ca. Khi có thêm điều kiện đầu tư máy móc, công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, chúng tôi có thể mở rộng quy mô thu mua, chế biến sâu, qua đó tạo đầu ra ổn định hơn cho người trồng và nâng giá trị quả mắc-ca tại địa phương”.
Những chính sách hỗ trợ này đã tạo hành lang để doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư vào các khâu còn yếu của chuỗi giá trị; đồng thời nâng cao giá trị, tạo sức bền cho sản phẩm và thế mạnh vùng trồng được khẳng định, duy trì.
