Tình trạng ô nhiễm không khí ở Hà Nội không phải là vấn đề mới. Nhiều năm qua, các nhà nghiên cứu, những người làm công tác quản lý môi trường, quản lý chất lượng không khí đều nhận thấy từ khoảng tháng 10 của năm trước đến tháng 3, tháng 4 năm sau là giai đoạn ô nhiễm không khí diễn ra nghiêm trọng nhất, nhất là tại khu vực nội thành. Đây là thời điểm hội tụ nhiều yếu tố bất lợi như điều kiện thời tiết khô hanh, nghịch nhiệt, ít mưa, cùng với các hoạt động giao thông, xây dựng, sinh hoạt dân sinh gia tăng…
Để cải thiện chất lượng không khí, thành phố đã triển khai đồng bộ các giải pháp dài hạn, trung hạn và ngắn hạn; xây dựng Kế hoạch quản lý chất lượng không khí đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2035, với các nhóm giải pháp tổng thể.
Tại những thời điểm ô nhiễm cao điểm, thành phố yêu cầu các địa phương phải tăng cường kiểm soát, xử lý tình trạng đốt rác, đốt phụ phẩm trái phép; giám sát chặt chẽ hoạt động xây dựng, yêu cầu các chủ đầu tư, nhà thầu tuân thủ nghiêm quy định về bảo vệ môi trường trong suốt quá trình thi công. Cơ quan chức năng tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các cơ sở sản xuất, các hoạt động gây ô nhiễm.
Tuy nhiên, theo đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường, các vi phạm trong lĩnh vực môi trường vẫn diễn biến phức tạp, chưa được xử lý triệt để. Nguyên nhân là lực lượng làm công tác kiểm tra còn mỏng, trong khi thiếu các công cụ hỗ trợ hiện đại như giám sát bằng vệ tinh, thiết bị bay không người lái, hệ thống camera hay phương thức giám sát từ trên cao.
Phó Trưởng phòng Quản lý môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Thanh Thủy cho biết, mặc dù hệ thống chế tài xử lý vi phạm đã từng bước được hoàn thiện, song việc áp dụng xử phạt trên thực tế vẫn còn gặp nhiều hạn chế, khiến một số hành vi vi phạm vẫn tiếp diễn, nhất là các vi phạm mang tính nhỏ lẻ, diễn ra nhanh và phân tán. Đáng chú ý, tình trạng đốt rác bừa bãi tại các khu dân sinh là một trong những nguyên nhân khiến tình trạng ô nhiễm càng thêm nặng nề. Ngoài ra, với đặc thù là Thủ đô có mật độ dân số cao, tập trung nhiều hoạt động giao thông, xây dựng và sinh hoạt dân cư, việc kiểm tra, giám sát chủ yếu dựa vào lực lượng con người chưa thật sự đạt hiệu quả như mong muốn.
Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết thêm, chất lượng không khí tại Hà Nội đang chịu áp lực lớn theo tiến trình đô thị hóa. Nồng độ bụi mịn tăng cao trong những năm gần đây và biến động mạnh, nhất là trong thời gian cao điểm vào những tháng mùa đông và đầu mùa xuân. Nguồn phát thải ảnh hưởng đến ô nhiễm không khí khó kiểm soát là hoạt động đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp, rác thải tự phát và các hoạt động dân sinh, như đốt than tổ ong, vàng mã. Nguồn phát thải này phân tán chứ không tập trung như một số khu công nghiệp cho nên việc xử lý không đơn giản.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Vũ Xuân Tùng, để khắc phục hạn chế này, đơn vị đã tham mưu thành phố chỉ đạo các địa phương tăng cường kiểm tra, xử lý nguồn gây ô nhiễm, tập trung vào những hoạt động sinh hoạt và sản xuất của người dân có nguy cơ gây ô nhiễm không khí như đốt rơm rạ, đốt phụ phẩm nông nghiệp và các hành vi đốt rác tự phát; đồng thời nâng cao chất lượng công quản lý, duy tu và vệ sinh môi trường theo phân cấp. Thành phố tăng cường số hóa, phối hợp với một số đơn vị triển khai ứng dụng công nghệ trong quản lý, kiểm tra, giám sát môi trường, như sử dụng thiết bị bay chụp tự động, camera giám sát nhằm phát hiện, cảnh báo sớm các khu vực phát sinh hiện tượng đốt rơm rạ, đốt rác thải nhỏ lẻ không đúng quy định và kịp thời xử lý các hành vi vi phạm, giảm dần sự phụ thuộc vào kiểm tra thủ công bằng con người.
