Giúp trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt không đứng ngoài mùa Trung thu

Một món quà, nhiều hơn một niềm vui

Sân trường Trường tiểu học Bùi Quốc Khái (Hà Nội) trong ngày hội trung thu rộn ràng tiếng trống. Những chú lân sặc sỡ di chuyển giữa vòng vây học sinh, ông Địa xuất hiện, những cánh tay nhỏ nối nhau đưa lên “Yeah! Yeah!”. Tiếng cười trong trẻo hòa cùng những khúc hát quen thuộc của mùa trăng.

Giữa không khí ấy, 20 học sinh có hoàn cảnh đặc biệt của trường đón nhận những phần quà từ nhà trường, phụ huynh và các đơn vị đồng hành.

Có em đã biết trước về chương trình từ tuần trước, háo hức chờ đợi. Có em đến trường từ sáng sớm rồi mới bất ngờ khi được cô giáo gọi lên nhận quà. Nhưng phía sau những nụ cười ấy là một điều quan trọng hơn: các em được nhìn thấy mình là một phần của ngày hội, được quan tâm mà không bị nhắc đi nhắc lại về hoàn cảnh riêng.

Vũ Hoàng Vân Khánh biết trước lớp sẽ có chương trình Trung thu. Cô giáo đã thông báo về việc các em được nhận quà. Thế nhưng, khi những phần quà được trao tận tay, em vẫn không khỏi bất ngờ.

“Em không nghĩ là có nhiều quà thế này”, Khánh chia sẻ.

Niềm vui của một đứa trẻ đôi khi thật đơn giản. Một món quà được gói cẩn thận, một ngày hội có tiếng trống, có chú lân, chú Tễu và có bạn bè chung quanh cũng đủ để trở thành một kỷ niệm đáng nhớ.

Nguyễn Hoàng Bảo Lâm lại có một câu chuyện khác. Em không nhớ lời cô giáo thông báo từ trước. Sáng đến trường, Lâm vẫn chưa biết ngày hôm đó sẽ có điều gì đặc biệt. Chỉ đến khi cô giáo nhắc chuẩn bị lên nhận quà, em mới bất ngờ.

Những phản ứng rất khác nhau của các em cùng gặp nhau ở niềm vui trẻ thơ. Và với những đứa trẻ có hoàn cảnh đặc biệt, sự quan tâm ấy càng có ý nghĩa.

Trong số 20 học sinh được nhận quà có Quàng Thị Hồng Phúc. Gương mặt em rạng rỡ khi nhận phần quà từ những người đến với ngày hội.

Phúc nói em rất vui và muốn gửi lời cảm ơn tới những người đã mang quà đến trường. Nhưng khi được hỏi điều gì khiến em vui ngoài những món quà, em không nói về vật chất.

Câu chuyện của Phúc trở về với lớp học và người bạn Mộc Lan.

Phúc kể, Mộc Lan là người bạn chơi thân với em nhất. Mỗi khi gặp Phúc, Mộc Lan thường chạy tới hỏi chuyện. Phúc kể bằng những câu ngắn, có phần ngập ngừng, nhưng đủ để thấy sự quan tâm giữa trẻ em đôi khi không cần những điều lớn lao.

Một người bạn chịu ngồi cạnh, một lời hỏi han, một lần cùng chơi cũng có thể giúp một đứa trẻ cảm thấy mình được đón nhận.

Trước khi trở lại lớp, Phúc gửi lời chúc các bạn, thầy cô và những người đã tặng quà cho các em có một mùa Trung thu thật vui.

Những món quà được trao cho 20 học sinh có hoàn cảnh đặc biệt là kết quả của sự chung tay giữa nhà trường, phụ huynh, các đơn vị đồng hành và những cá nhân quan tâm tới trẻ em. Trong đó, Lưu Phương Trà, sinh năm 2006, hiện học tập tại Đại học Waterloo, Canada, gửi 10 triệu đồng để hỗ trợ 20 học sinh, mỗi em 500 nghìn đồng.

Nhà trường cũng trao quà cho 20 học sinh có hoàn cảnh đặc biệt.

Điều đáng trân trọng là hoàn cảnh riêng của các em không được đưa ra như một câu chuyện để gây chú ý. Nhà trường cung cấp thông tin để đơn vị tổ chức lựa chọn đối tượng hỗ trợ, nhưng không công khai hoàn cảnh của học sinh trước tập thể.

Cô Nguyễn Thị Thúy Hường, Hiệu trưởng Trường tiểu học Bùi Quốc Khái, cho biết việc lựa chọn không dễ dàng bởi có nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Ban đầu, nhà trường dự kiến chỉ giới thiệu một vài trường hợp, nhưng đơn vị đồng hành quyết định hỗ trợ cả 20 em.

Đằng sau cách làm ấy là sự tôn trọng phẩm giá của trẻ. Các em được nhận sự sẻ chia nhưng không bị đặt vào vị trí của một “trường hợp đặc biệt” trước bạn bè.

Một mùa Trung thu vì thế không chỉ trao cho các em một món quà, mà còn trao cảm giác được thuộc về cộng đồng.

Kiên nhẫn đồng hành cùng những đứa trẻ khác biệt

Nếu ở sân trường, sự sẻ chia được thể hiện qua những món quà và tình bạn, thì tại cơ sở giáo dục đặc biệt, yêu thương được thể hiện bằng sự kiên nhẫn trong từng hoạt động hằng ngày.

Mỗi lớp có khoảng 20 trẻ học buổi sáng và khoảng 20 trẻ học buổi chiều. Các em có những đặc điểm khác nhau về khả năng nghe, nói và phát triển. Có em khiếm thính, giao tiếp bằng ngôn ngữ ký hiệu; có em có thể nghe nhưng gặp khó khăn về phát triển, nói chậm và cần nhiều sự hỗ trợ.

Với giáo viên, giao tiếp với trẻ không thể chỉ bằng lời nói. Có khi cô vừa nói, vừa sử dụng ký hiệu; có khi phải lặp lại nhiều lần để một em hiểu điều mình muốn truyền đạt.

Ngay cả giờ vui chơi cũng đòi hỏi sự quan sát liên tục. Có em chưa hiểu đầy đủ quy tắc, có thể tranh giành đồ vật hoặc xảy ra va chạm. Giáo viên phải vừa để trẻ được chơi tự do, vừa hướng dẫn, nhắc nhở và bảo đảm an toàn.

Nhưng điều quan trọng là các em vẫn được chơi.

Được chơi cùng nhau, được tham gia hoạt động tập thể, được đón Trung thu và được nhận sự quan tâm của những người xung quanh chính là một phần của quyền được vui chơi, được hòa nhập của trẻ em.

Cô Đội Thị Sáu là người hiểu sâu sắc hành trình ấy. Cô đến với cơ sở từ năm 13 tuổi, từng học tập và sinh hoạt tại đây. Sau một thời gian làm việc ở Hà Nội, cô trở lại nơi từng gắn bó với tuổi thơ. Đến nay, cô đã có khoảng 13-14 năm làm việc tại đây.

Từ một đứa trẻ từng được chăm sóc, dạy dỗ, cô trở thành người tiếp tục đồng hành với những thế hệ trẻ em sau mình.

Cô coi đó là một “nhân duyên”, một cây cầu nối giữa những thế hệ.

Nhiều trẻ đến từ các tỉnh phía bắc, gia đình ở xa hoặc không có điều kiện đưa đón thường xuyên. Trong những dịp nghỉ, có em trở về nhà nhưng cũng có em ở lại trung tâm. Có những khoảng thời gian, nơi đây trở thành một phần quan trọng trong cuộc sống của các em.

Giữa những đứa trẻ cũng hình thành sự gắn bó đặc biệt. Em lớn giúp em nhỏ. Các em học cách quan tâm đến nhau qua những việc rất đời thường.

Với những giáo viên làm việc tại đây, một ngày hội Trung thu vì thế không chỉ là việc chuẩn bị một chương trình. Điều quan trọng hơn là làm sao để từng đứa trẻ, với khả năng và cách giao tiếp khác nhau, đều có thể tham gia.

Không phải em nào cũng nghe tiếng trống như nhau, giao tiếp bằng lời nói như nhau hay tham gia hoạt động theo cùng một cách. Nhưng mỗi em đều cần có cơ hội cảm nhận rằng mình đang ở trong ngày hội.

Đó là lý do công việc của giáo viên không chỉ là truyền đạt kiến thức. Họ còn phải quan sát, hướng dẫn, bảo vệ và tạo điều kiện để từng đứa trẻ có thể tham gia vào đời sống tập thể.

Để không trẻ nào bị đứng ngoài mùa trăng

Từ câu chuyện ở Trường tiểu học Bùi Quốc Khái đến những lớp học dành cho trẻ có nhu cầu giáo dục đặc biệt, điểm chung không nằm ở quy mô chương trình mà ở cách người lớn nhìn nhận trẻ em.

Một ngày hội dành cho trẻ không chỉ cần sân khấu, tiếng trống hay những phần quà. Điều quan trọng là tạo được một không gian để các em được tham gia theo khả năng của mình, được giao tiếp, được vui chơi và được tôn trọng.

Với trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, sự sẻ chia ấy càng cần được thực hiện một cách tinh tế. Một món quà có thể đem đến niềm vui, nhưng cách trao quà cũng quan trọng không kém. Khi hoàn cảnh riêng của trẻ không bị đưa ra trước tập thể, sự hỗ trợ trở thành một hành động trao yêu thương thay vì khiến các em cảm thấy mình khác biệt.

Trung thu vốn là ngày hội của trẻ em. Vì thế, ý nghĩa trọn vẹn nhất của ngày hội là khi mọi đứa trẻ đều có cơ hội được tham gia theo cách của mình. Những điều tưởng nhỏ bé ấy lại làm nên giá trị lớn của một mùa trăng.

Bởi giữ gìn Tết Trung thu không chỉ là giữ tiếng trống, giữ những hình ảnh quen thuộc của Chú Cuội, Chị Hằng, chú lân hay những trò chơi truyền thống. Đó còn là giữ tinh thần yêu thương, sẻ chia và cộng đồng - những giá trị đã làm nên ý nghĩa của ngày hội dành cho trẻ em qua nhiều thế hệ.

Để mỗi mùa trăng đi qua, điều còn lại trong ký ức trẻ không chỉ là một món quà, mà là cảm giác mình đã được yêu thương và không bị bỏ lại phía sau.