Lợi thế chiến lược
Theo TS Vũ Thị Hồng Nhung, giảng viên Khoa Kinh doanh, Trường đại học RMIT Việt Nam, việc sáp nhập Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu đã tạo nên siêu đô thị đầu tiên của Việt Nam. Những lợi thế chiến lược giúp địa phương trở thành điểm đến hấp dẫn với các nhà đầu tư quốc tế.
Quy mô thị trường và nguồn nhân lực được mở rộng đáng kể. Thành phố mới có diện tích hơn 6.770 km², dân số vượt 13,6 triệu người và GRDP hợp nhất hơn 2,7 triệu tỷ đồng, tương đương gần 24% GDP cả nước. Đây là nền tảng cho một thị trường tiêu thụ năng động, đồng thời cung cấp lực lượng lao động trẻ, có trình độ cao, đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của các tập đoàn toàn cầu.
Thành phố Hồ Chí Minh giữ vai trò trung tâm tài chính, công nghệ và thương mại điện tử; Bình Dương tiếp tục là “thủ phủ công nghiệp” với năng lực sản xuất mạnh và sức hút FDI lớn; Bà Rịa - Vũng Tàu nổi bật với hệ thống cảng nước sâu, dịch vụ logistics và du lịch biển. Sự kết hợp này tạo ra một nền kinh tế hài hòa, giúp nhà đầu tư dễ dàng kết nối chuỗi giá trị và tối ưu hiệu quả kinh doanh. Cơ cấu kinh tế đa ngành, bổ trợ lẫn nhau tự nhiên hình thành.
Cuối cùng, tiềm năng hạ tầng và không gian phát triển được nâng tầm rõ rệt. Thành phố sau sáp nhập sở hữu lợi thế vượt trội về giao thông với hai sân bay hiện hữu Tân Sơn Nhất, Côn Đảo và sắp tới sẽ kết nối trực tiếp với sân bay quốc tế Long Thành. Cùng với đó là hệ thống cảng biển lớn nhất cả nước, mạng lưới đường cao tốc, metro, đường vành đai và các dự án trọng điểm đang được triển khai, thành phố mở ra không gian phát triển mới, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút thêm các nhà đầu tư chiến lược.
Việc liên kết vùng chặt chẽ hơn sau sáp nhập giúp tháo gỡ các điểm nghẽn về giao thông, quy hoạch phân mảnh và hạn chế quỹ đất, đồng thời mở ra cơ hội phát triển các đô thị vệ tinh. Đây sẽ là động lực thúc đẩy chuỗi cung ứng, gia tăng xuất nhập khẩu và nâng tầm vùng kinh tế trọng điểm phía nam, biến Thành phố Hồ Chí Minh thành điểm đến ưu tiên của các tập đoàn công nghệ, dịch vụ số, dược phẩm và nhiều ngành khác.
Điều này được minh chứng khi đầu tháng 8 vừa qua, Tập đoàn công nghệ SAP (Đức) khai trương Trung tâm Nghiên cứu và phát triển SAP Labs Vietnam tại Thành phố Hồ Chí Minh, với kế hoạch đầu tư 150 triệu euro trong 5 năm tới.
Ông Clas Neumann, Phó Chủ tịch cấp cao, Giám đốc Mạng lưới SAP Labs toàn cầu nhận định, đây là “thời điểm đúng đắn” để đầu tư vào Việt Nam nhờ lực lượng nhân tài công nghệ dồi dào, sự hỗ trợ mạnh mẽ của Chính phủ cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cùng nền tảng hạ tầng và học thuật hiện đại.
Trước đó, dự án Nhà máy Chế tạo thiết bị sản xuất vi mạch của BE Semiconductor Industries N.V (Hà Lan) với vốn đăng ký 42 triệu USD đã mở ra cơ hội phát triển ngành công nghệ cao trong nước, cung cấp thiết bị sản xuất vi mạch hiện đại và nâng tầm chuỗi giá trị công nghệ.
Tiếp đến, Amazon Data Services Việt Nam (Mỹ) tăng vốn thêm 48 triệu USD để mở rộng trung tâm dữ liệu và dịch vụ điện toán đám mây tại Thành phố Hồ Chí Minh. Không chỉ lĩnh vực công nghệ, GSK Việt Nam (Anh) cũng tăng vốn thêm 133 triệu USD để mở rộng sản xuất và nghiên cứu dược phẩm, góp phần nâng chuẩn ngành dược, vaccine và củng cố vị thế Thành phố Hồ Chí Minh như trung tâm đầu tư toàn cầu đa lĩnh vực.
Nhìn nhận kết quả này, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, từ đầu năm đến nay, lãnh đạo thành phố liên tục đón tiếp nhiều đoàn doanh nghiệp, tổ chức quốc tế đến tìm hiểu môi trường kinh doanh. Các buổi làm việc với Intel (Mỹ), AEON (Nhật Bản), GS Engineering & Construction (Hàn Quốc), Thống đốc Trung tâm tài chính Astana (Kazakhstan) hay Quốc vụ khanh Bộ Kinh tế Argentina đã mở ra cơ hội hợp tác đa dạng. Song song đó, thành phố cũng chủ động tổ chức các đoàn xúc tiến đầu tư tại Singapore, Malaysia và tham gia nhiều hội chợ quốc tế.
“Nhiều doanh nghiệp nước ngoài, trong đó có những tập đoàn lớn ở các lĩnh vực rất “hot”, đã đến và đầu tư tại Thành phố Hồ Chí Minh. Điều này cho thấy môi trường đầu tư có tín hiệu rất tích cực cho sự phát triển kinh tế của thành phố trong thời gian tới”.
Chủ động thay đổi để thu hút đầu tư
Ngay sau khi hợp nhất, thành phố đặt mục tiêu thu hút khoảng 10,44 tỷ USD vốn FDI trong năm 2025, trong đó khu vực Thành phố Hồ Chí Minh cũ dự kiến đạt 7 tỷ USD, Bình Dương 1,8 tỷ USD và Bà Rịa - Vũng Tàu 1,64 tỷ USD. Để hiện thực hóa mục tiêu này, chính quyền thành phố đang hoàn thiện danh mục ngành nghề ưu tiên nhằm thu hút các nhà đầu tư chiến lược trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Thành phố cũng cam kết rút ngắn mạnh mẽ thời gian xử lý thủ tục đầu tư: Thời gian cấp mới giấy chứng nhận đăng ký đầu tư giảm từ 15 ngày xuống còn bảy ngày, hồ sơ góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp được xử lý nhanh hơn và thời gian cấp đổi giấy chứng nhận đăng ký đầu tư rút ngắn từ ba ngày còn một ngày làm việc.
Ngoài ra, thành phố cũng tích cực thúc đẩy các thủ tục để triển khai loạt đề án, chương trình trọng điểm nhằm tạo nền tảng cho phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh đô thị trong giai đoạn tới. Các chương trình lớn đang được ưu tiên thúc đẩy bao gồm: Đề án phát triển kết cấu hạ tầng và nghiên cứu tuyến đường ven biển; đề án phát triển hệ thống đường sắt đô thị, trong đó có Dự án đường sắt Thủ Thiêm-Long Thành; chương trình phát triển các trung tâm logistics; trung tâm Hội chợ - Triển lãm quốc tế; đề án chống ngập và xử lý nước thải; cùng với Chương trình phát triển nhà ở Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2021-2030…
Việc đẩy nhanh tiến độ các chương trình này góp phần giải quyết các thách thức về hạ tầng đô thị, đồng thời đóng vai trò then chốt trong thu hút đầu tư, đặc biệt là các dòng vốn FDI chiến lược trong lĩnh vực công nghệ cao, tài chính và logistics.
Theo số liệu thống kê, lượng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đổ vào Thành phố Hồ Chí Minh trong tám tháng đầu năm đạt gần 6,89 tỷ USD, tăng 58% so cùng kỳ năm trước và vươn lên vị trí thứ hai cả nước. Đáng chú ý, lĩnh vực công nghệ cao, khu chế xuất và khu công nghiệp chiếm tỷ trọng lớn là minh chứng rõ rệt cho xu hướng dịch chuyển dòng vốn từ các ngành thâm dụng lao động sang các ngành đòi hỏi giá trị gia tăng cao.
Trong các buổi đối thoại, gặp gỡ doanh nghiệp nước ngoài gần đây, lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnh sẽ tiếp tục nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp yên tâm đầu tư tại thành phố. Đồng thời, khẳng định tính nhất quán trong mọi chính sách ưu đãi đầu tư hiện hành vẫn tiếp tục duy trì, thống nhất và không gián đoạn, bảo đảm sự thông suốt cho nhà đầu tư.
Về dài hạn, theo TS Lê Đạt Chí, Trưởng khoa Tài chính, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, việc thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh chính là cơ hội vàng để thành phố thu hút dòng vốn FDI quy mô lớn. Khi trung tâm đi vào hoạt động, thành phố sẽ trở thành cửa ngõ kết nối dòng vốn toàn cầu, tạo ra niềm tin và sự an tâm cho các tập đoàn quốc tế khi rót vốn lâu dài. Nhà đầu tư nước ngoài thường tìm đến những điểm đến có hệ thống dịch vụ tài chính hiện đại, từ bảo lãnh, cho vay, quản trị rủi ro đến các giải pháp fintech; do đó, trung tâm tài chính sẽ mang lại một lợi thế vượt trội trong cạnh tranh thu hút vốn.
Không chỉ là nơi tập trung các hoạt động ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, Trung tâm này còn đóng vai trò như một “hệ sinh thái toàn diện” kết nối tài chính với công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây sẽ là nền tảng để địa phương nâng vị thế quốc tế, đồng thời tạo điều kiện cho các doanh nghiệp FDI tiếp cận dịch vụ hỗ trợ đầu tư ở cấp độ toàn cầu.
“Quan trọng hơn, trung tâm tài chính sẽ giúp thành phố định hình hình ảnh của một đô thị quốc tế, tương tự như Bangkok hay Jakarta đã làm, song với lợi thế đi sau để chọn mô hình tối ưu, thành phố có thể bứt phá mạnh mẽ trong cuộc đua trở thành điểm đến đầu tư hàng đầu khu vực”, TS Lê Đạt Chí kỳ vọng.
