"Sắc quê 11" lan tỏa sức sống từ không gian triển lãm

Trong những ngày diễn ra triển lãm "Sắc quê 11" của họa sĩ Quỳnh Thơm, bên cạnh dòng người yêu hội họa tìm đến thưởng lãm còn thêm hiện tượng đáng chú ý là sự xuất hiện liên tục của các nhà sưu tập trong nước và quốc tế. Không ít tác phẩm đã nhanh chóng tìm được chủ nhân mới. Điều này cho thấy khả năng chạm tới những giá trị phổ quát của hội họa mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam.

Ở góc độ thị trường mỹ thuật, hiện tượng một triển lãm nhận được sự quan tâm của giới sưu tập luôn là tín hiệu quan trọng. Đây là đối tượng thường có những tiêu chí lựa chọn khắt khe hơn.

Bên cạnh thông điệp tìm kiếm vẻ đẹp thị giác, các nhà sưu tập còn rất cân nhắc tới giá trị nghệ thuật, cá tính sáng tạo, tính bền vững của phong cách cũng như khả năng lan tỏa của tác phẩm với đời sống đương đại. Bởi lẽ đó, sự quan tâm mà giới sưu tập dành cho tranh Quỳnh Thơm có thể xem là sự ghi nhận đáng kể đối với hành trình sáng tạo bền bỉ của họa sĩ.

Những tác phẩm được lựa chọn vẫn là những không gian quen thuộc của làng quê Việt Nam với bờ đê, triền cỏ, mái nhà, khoảng sân, mặt nước hay những gương mặt bình dị của đời sống thường ngày. Hệ thống hình ảnh ấy xuất hiện trong tranh với sự tiết chế, dung dị nhưng chứa đựng chiều sâu cảm xúc. Dường như, nét chân thành ấy đã tạo nên sức hấp dẫn riêng.

Trong nhiều năm qua, mỹ thuật thế giới chứng kiến sự dịch chuyển mạnh mẽ của các xu hướng nghệ thuật đương đại. Nghệ sĩ ngày càng quan tâm tới các vấn đề toàn cầu, diễn ngôn xã hội, phương thức biểu đạt mới dựa trên công nghệ hoặc các thực hành liên ngành.

Đặt cạnh nhịp chuyển động ấy, câu chuyện có một họa sĩ kiên trì với đề tài quê hương, ký ức và những giá trị văn hóa truyền thống đôi khi có thể bị xem là lựa chọn an toàn. Song, thực tế từ "Sắc quê 11" cho thấy điều ngược lại.

Khi nhịp sống có thể trở nên đồng nhất bởi tốc độ toàn cầu hóa, những giá trị mang tính bản sắc lại càng trở nên quan trọng. Công chúng quốc tế không tìm đến nghệ thuật Việt Nam để thấy những điều họ đã quen thuộc ở bất kỳ nơi nào khác mà đòi hỏi nét riêng qua những câu chuyện chỉ có thể được kể bằng trải nghiệm văn hóa Việt. Đó cũng là lý do những hình ảnh làng quê trong tranh Quỳnh Thơm tạo được sự chú ý.

Nhiều nhà sưu tập nước ngoài dành thời gian khá lâu trước các tác phẩm phong cảnh. Họ quan sát từng lớp màu, từng nhịp điệu của bố cục, từng khoảng không gian được tạo dựng bằng cảm xúc. Từ đó, nhiều người đặt câu hỏi về ý nghĩa của cây đa, bờ đê hay những nếp nhà thấp thoáng sau hàng cây. Không hiểu hết những tầng nghĩa văn hóa, nhưng họ vẫn cảm nhận được vẻ đẹp bình yên, sự gắn bó với nơi chốn và cảm giác hoài niệm mà tác phẩm gợi mở. Đó là một khả năng đáng quý của nghệ thuật.

Thêm một chi tiết hết sức độc đáo đó là sức hút của triển lãm còn ở việc họa sĩ trực tiếp sáng tác ngay tại không gian triển sự kiện. Những bức tranh mới dần hình thành giúp công chúng được theo dõi toàn bộ quá trình lao động nghệ thuật và giao lưu cùng họa sĩ.

Bao cuộc trò chuyện diễn ra tự nhiên quanh giá vẽ, người xem đặt câu hỏi về chất liệu, cảm hứng sáng tác, cách họa sĩ lưu giữ ký ức quê hương trong hội họa. Quá trình tương tác khiến triển lãm trở thành không gian mở để nghệ thuật gần hơn với đời sống.

Với nhiều nhà sưu tập, đây cũng là trải nghiệm mang ý nghĩa đặc biệt. Thông thường, khi tiếp cận tác phẩm, người mua chỉ nhìn thấy thành quả cuối cùng. Tại "Sắc quê 11", các nhà sưu tập có cơ hội quan sát trực tiếp quá trình hình thành tác phẩm, hiểu rõ hơn tư duy sáng tạo cũng như mối quan hệ giữa người nghệ sĩ với đề tài mà họa sĩ theo đuổi. Đó là một cách tiếp cận giúp tác phẩm trở nên gần gũi hơn, đồng thời làm gia tăng giá trị tinh thần của hoạt động sưu tập.

Ở một góc độ khác, sự quan tâm của giới sưu tập còn phản ánh những chuyển động tích cực của mỹ thuật đương đại. Nhiều năm qua, câu chuyện xây dựng thị trường mỹ thuật chuyên nghiệp vẫn là một trong những vấn đề được giới chuyên môn quan tâm.

Không ít nghệ sĩ sở hữu năng lực sáng tạo nhưng gặp khó khăn trong việc tiếp cận công chúng và nhà sưu tập. Nhiều triển lãm chỉ dừng lại ở hoạt động giới thiệu tác phẩm mà chưa tạo được những kết nối thực sự với thị trường.

Những tín hiệu tích cực từ "Sắc quê 11" mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi triển lãm cá nhân. Sự kiện cho thấy nếu tác phẩm có bản sắc rõ ràng, khi nghệ sĩ xây dựng được ngôn ngữ riêng và khi công chúng được tạo điều kiện tiếp cận gần hơn với quá trình sáng tạo, nghệ thuật hoàn toàn có thể tìm được vị trí xứng đáng trong đời sống.

Từ thực tế này cũng gợi ra hướng đi đáng suy ngẫm đối với các hoạt động triển lãm hiện nay, đó là công chúng đang thực sự muốn hiểu câu chuyện phía sau tác phẩm. Họ có nhu cầu được tham gia vào những cuộc đối thoại nghệ thuật, nhìn thấy con người của người sáng tạo. Nếu những nhu cầu ấy được đáp ứng, các triển lãm sẽ trở thành không gian kết nối văn hóa sống động.

Các tác phẩm của Quỳnh Thơm kiên nhẫn kể câu chuyện về quê hương bằng ngôn ngữ của màu sắc và cảm xúc. Dường như nét bền bỉ ấy đã tạo nên sức thuyết phục cho các triển lãm của anh bởi điều khiến một tác phẩm nghệ thuật sống lâu trong lòng công chúng là khả năng lưu giữ những giá trị có ý nghĩa với con người.

Một trong những vị khách dành nhiều thời gian tại triển lãm là nhà sưu tập người Thụy Điển Lars Nyström. Sau khi xem kỹ các tác phẩm phong cảnh, ông cho rằng giá trị làm nên sức hút của tranh Quỳnh Thơm đó chính là khả năng gợi cảm giác về một miền quê đang chuyển động giữa truyền thống và hiện đại, khiến người xem dù đến từ quốc gia nào cũng có thể tìm thấy sự đồng cảm.

Trong khi đó, Claire Moreau - nhà sưu tập người Pháp - lại đặc biệt quan tâm tới các tác phẩm về triền đê, ao quê và những mái nhà xưa cũ. Bà nhận xét, tranh Quỳnh Thơm mang vẻ đẹp tiết chế mà luôn tạo được chiều sâu cảm xúc. Điều khiến bà quyết định lựa chọn một tác phẩm tại triển lãm đó là cảm giác bình yên thật khó gọi tên mà các bức tranh đem lại.

Jean-Luc Bernard, một nhà sưu tập đến từ Paris, chia sẻ, ông thu hút bởi cách họa sĩ sử dụng màu sắc để tạo nên không gian ký ức. Theo ông, nhiều tác phẩm gợi cảm giác như đang đứng giữa ranh giới của thực tại và hồi ức, nơi cảnh vật không chỉ được nhìn bằng mắt mà còn được cảm nhận bằng những trải nghiệm văn hóa.

Nhà sưu tập người Hà Lan Pieter Van der Veen lại cho rằng các tác phẩm của Quỳnh Thơm đem đến góc nhìn khác về Việt Nam. Thay vì những hình ảnh đô thị phát triển nhanh thường xuất hiện trong truyền thông quốc tế, tranh của anh còn mở ra những khoảng không gian giàu chiều sâu văn hóa và cho thấy sức sống bền bỉ của ký ức làng quê trong đời sống hiện đại.

Ở trong nước, nhà sưu tập Nguyễn Hoàng Anh đánh giá cao sự nhất quán trong hành trình sáng tạo của Quỳnh Thơm. Theo anh, giữa bối cảnh nhiều nghệ sĩ liên tục thay đổi phong cách để thích ứng với thị trường, việc kiên trì theo đuổi đề tài quê hương suốt nhiều năm cho thấy bản lĩnh nghề nghiệp và sự nghiêm túc trong lao động nghệ thuật. Điều đó sẽ tạo nên giá trị lâu dài cho tác phẩm.

Nhìn từ thành công bước đầu của "Sắc quê 11", có thể thấy những hình ảnh bình dị của làng quê Việt Nam vẫn đang sở hữu sức sống mạnh mẽ trong nghệ thuật đương đại. Bên cạnh việc hiện hữu trong ký ức của người Việt, từng đường nét, màu sắc đều đang chinh phục được sự đồng cảm ở những công chúng đến từ các nền văn hóa khác nhau.

Họa sĩ Quỳnh Thơm bày tỏ, hội họa là cách anh nâng niu, níu lại những điều bình dị đang dần lùi xa trong nhịp sống hiện đại. Với anh, mỗi bức tranh là ký ức, là tình cảm dành cho quê hương và những giá trị đã nuôi dưỡng tâm hồn mình từ thơ nhỏ.

Theo họa sĩ, việc các nhà sưu tập trong và ngoài nước lựa chọn tác phẩm là niềm vui, song cũng là tín hiệu nhắc nhở anh về trách nhiệm của người nghệ sĩ đối với bản sắc văn hóa dân tộc. Anh mong rằng, qua từng bức tranh, người xem có thể cảm nhận được vẻ đẹp của những điều bình thường trong cuộc sống, để thêm yêu những điều quen thuộc nhưng không phải lúc nào cũng tồn tại nguyên vẹn trước sự đổi thay của thời gian và cuộc sống.