Đây cũng là dịp phát động Tháng cao điểm thực hiện các khuyến nghị EC trên phạm vi cả nước, thể hiện quyết tâm chính trị của cả hệ thống nhằm sớm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng”, khẳng định năng lực quản trị nghề cá Việt Nam với quốc tế.
Phát biểu tại hội nghị, đồng chí Võ Văn Hưng, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU khẳng định: “Chống khai thác IUU, khắc phục đầy đủ các khuyến nghị của EC và gỡ cảnh báo “thẻ vàng” là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, cấp bách của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; gắn với uy tín quốc gia, lợi ích chính đáng của ngư dân, doanh nghiệp và sự phát triển bền vững của ngành thủy sản Việt Nam”.
Đồng chí Võ Văn Hưng ghi nhận những chuyển biến ban đầu qua nhiều năm nỗ lực: Hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, quản lý đội tàu, giám sát hành trình, kiểm soát tàu ra vào cảng, truy xuất nguồn gốc và thực thi pháp luật đã có tiến bộ rõ rệt.
Song lãnh đạo ngành cũng chỉ rõ: “Những kết quả đó chưa đủ để chứng minh một cách thật sự đầy đủ, ổn định và thuyết phục rằng các tồn tại EC chỉ ra đã được khắc phục một cách thực chất và bền vững”. Nhìn nhận thẳng thắn này cho thấy ngành thủy sản vẫn còn phải giải quyết không ít điểm yếu cốt lõi để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của EC.
Bên cạnh đó, Quyết định 1516/QĐ-TTg xác định mục tiêu là khắc phục triệt để những tồn tại, thực hiện đầy đủ, thực chất các khuyến nghị của EC; chuẩn bị đủ hồ sơ, dữ liệu và bằng chứng thực thi, quyết tâm gỡ “Thẻ vàng” vào năm 2026.
Không chỉ dừng lại ở ban hành văn bản, kế hoạch nhấn mạnh chuyển mạnh từ “đã triển khai” sang “đã có kết quả thực tế”; lấy kết quả thực thi thực tế, dữ liệu điện tử và hồ sơ kiểm chứng làm thước đo.
Quán triệt tinh thần hành động, Hội nghị xác định bốn trọng tâm then chốt phải tập trung xử lý, từng vấn đề đều xuất phát từ thực tiễn kiểm tra, thanh tra và những điều EC quan ngại nhất.
Thứ nhất là quản lý đội tàu và kiểm soát hoạt động khai thác trên biển. Dữ liệu về đội tàu phải chính xác, thống nhất với thực tế, kiểm soát cả những tàu không đủ điều kiện hoạt động, quản lý nghiêm ngặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), từ phát hiện bất thường đến xử lý dứt điểm các vi phạm như mất kết nối, vượt ranh giới.
Thứ hai, chấm dứt tình trạng tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài, vấn đề “nóng” liên quan trực tiếp đến hình ảnh quốc tế của nghề cá Việt Nam.
Đồng chí Võ Văn Hưng nhấn mạnh: “Không chỉ xử lý tàu và ngư dân khi vi phạm đã xảy ra, mà phải xác minh, xử lý cả chủ tàu, thuyền trưởng, tổ chức, cá nhân môi giới, móc nối…”, đồng thời kiểm soát chặt nhóm tàu có nguy cơ, quyết không để vi phạm lặp lại, kéo dài.
Thứ ba, bảo đảm tính minh bạch, hợp pháp và khả năng truy xuất nguồn gốc của sản phẩm thủy sản. Quản lý xuyên suốt chuỗi khai thác: Từ tàu cá-hành trình-cảng-sản lượng-nguyên liệu-doanh nghiệp-chế biến-xuất khẩu, kiểm tra chéo dữ liệu, bảo đảm tất cả đều có thể truy xuất ngược và xác minh hồ sơ.
Kế hoạch đề ra mục tiêu, đến năm 2026, 100% lượt tàu cá từ 6m trở lên khi ra vào cảng đều phải được ghi nhận trên hệ thống eCDT điện tử; các doanh nghiệp, nhóm sản phẩm xuất khẩu sang châu Âu chịu quản lý nghiêm ngặt về nguồn gốc nguyên liệu.
Thứ tư, nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật và tin cậy dữ liệu. Mọi vụ việc vi phạm phải được xác minh, xử lý đến cùng; các hệ thống VNFishbase, VMS, eCDT, dữ liệu xử phạt, hải quan, xuất nhập cảng cần liên thông và kiểm chứng, áp dụng nguyên tắc “một tàu cá, một mã định danh, một hồ sơ điện tử thống nhất”.
Hội nghị triển khai Quyết định 1516/QĐ-TTg và phát động Tháng cao điểm chống IUU thể hiện quyết tâm cao, hành động trực diện của cả hệ thống chính trị. Gỡ “thẻ vàng” không chỉ là yêu cầu thương mại, mà còn là khẳng định trách nhiệm quốc gia trước cộng đồng quốc tế, bảo vệ nguồn lợi biển, sinh kế lâu dài của hàng triệu ngư dân và uy tín của sản phẩm thủy sản Việt Nam.
Với sự chỉ đạo quyết liệt, phân công trách nhiệm cụ thể, vai trò cá nhân người đứng đầu được đề cao, cộng với quyết tâm chính trị của toàn hệ thống, ngành thủy sản Việt Nam hoàn toàn có cơ sở hướng tới mục tiêu gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” trong năm 2026, vì một nghề cá minh bạch, trách nhiệm, phát triển bền vững vì lợi ích đất nước, ngư dân và cộng đồng.
