Tuy nhiên, trước thay đổi quy hoạch và thu hồi đất thực hiện dự án mới, nhiều hộ dân mong muốn được hỗ trợ, bố trí khu sản xuất mới để tiếp tục gắn bó với nông nghiệp công nghệ cao.
Những người đi mở đường
Hơn 9 năm trước, tỉnh Kon Tum (cũ) triển khai chủ trương thu hút doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân tham gia Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Măng Đen, huyện Kon Plông (nay là xã Măng Đen). Nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất đã đầu tư hệ thống trồng trọt, chuyên canh và dần định hình nông sản chất lượng cao ở xã Măng Đen.
Những ngày vào mùa du lịch, nông trại hữu cơ Hùng Ly Garden ở xã Măng Đen đón khá đông du khách đến tham quan, trải nghiệm. Trên diện tích hơn 2.000m², nông trại được chia thành nhiều khu vực với khoảng 1.000m² trồng dâu tây, phần còn lại canh tác cà chua bi, sen đá và bố trí không gian cảnh quan phục vụ khách tham quan, thưởng lãm.
Các loại cây trồng được chăm sóc theo quy trình nông nghiệp sạch, ứng dụng kỹ thuật công nghệ cao. Vườn cây đa dạng sắc màu, sản phẩm phong phú giúp du khách có thêm nhiều lựa chọn trải nghiệm. Ngoài nông sản tươi, cơ sở còn chế biến các sản phẩm sấy khô, sấy dẻo phục vụ nhu cầu sử dụng lâu dài hoặc làm quà tặng cho người thân, bạn bè.
Vừa chăm sóc vườn dâu, đón khách, vừa chuẩn bị những hộp trái cây đóng gói sẵn, chị Bùi Thị Hiên cùng các lao động tại nông trại vẫn không giấu được nỗi lo về khả năng phải dừng hoạt động trong thời gian tới.
Chị Bùi Thị Hiên, đại diện nông trại hữu cơ Hùng Ly Garden cho biết, năm 2017, khi tỉnh Kon Tum (cũ) kêu gọi doanh nghiệp tham gia Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Măng Đen, cơ sở của chị là một trong những đơn vị đầu tiên đầu tư sản xuất nông sản sạch tại đây.
Từ nền tảng hạ tầng do tỉnh xây dựng, gia đình tiếp tục đầu tư nhà màng, hệ thống tưới tự động, mở rộng diện tích trồng dâu tây, cà chua bi nhằm bảo đảm quy trình sản xuất nông sản chất lượng cao.
Sau thời gian sản xuất ổn định, dịch Covid-19 khiến nông trại phải tạm ngưng hoạt động một thời gian để chờ thị trường phục hồi. Bên cạnh đó, điều kiện thời tiết vùng núi cao với mưa bão kéo dài cũng khiến nhà màng thường xuyên hư hỏng, phải liên tục sửa chữa, đầu tư bổ sung. Sau mỗi đợt mưa lớn, gió lốc, chi phí khắc phục hệ thống nhà màng và thiết bị từ 50-60 triệu đồng.
“Từ khi hoạt động đến nay, chúng tôi đã đầu tư hơn 400 triệu đồng. Doanh thu mỗi năm khoảng 500 triệu đồng, sau khi trừ chi phí còn lợi nhuận khoảng 100-120 triệu đồng. Chúng tôi rất mong được tiếp tục duy trì sản xuất, mở rộng thêm các sản phẩm phục vụ du khách. Tuy nhiên, gần đây nhiều cơ sở nhận thông tin khu vực này sẽ bị thu hồi để triển khai dự án khác”, chị Hiền chia sẻ.
Gắn bó nhiều năm với vùng đất Măng Đen, bà Nguyễn Thị Kính ở thôn Kon Pring cũng không khỏi trăn trở trước nguy cơ phải dừng sản xuất tại Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Măng Đen.
Trên diện tích khoảng 2.600m² nhà màng, vợ chồng bà đầu tư gần 80 dàn trồng xà lách với kinh phí hơn 300 triệu đồng. Theo hướng sản xuất nông nghiệp hữu cơ, hệ thống nhà màng, tưới tự động và các thiết bị phục vụ canh tác đều được đầu tư đồng bộ. Mỗi vụ rau kéo dài gần hai tháng, cung ứng khoảng 45kg rau xà lách cho thị trường xã Măng Đen và phường Kon Tum.
Gần 30 năm gắn bó với nghề trồng rau hữu cơ từ thời sinh sống tại phường Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, kinh nghiệm sản xuất nông sản chất lượng cao giúp gia đình bà Kính từng bước xây dựng quy trình canh tác chuyên nghiệp. Năm 2020, nhận thấy tiềm năng phát triển nông nghiệp ở xã Măng Đen, vợ chồng bà quyết định chuyển đến định cư, chuyên canh rau và trái cây xứ lạnh.
“Những năm đầu rất khó khăn, sản phẩm làm ra chưa tiêu thụ được nhiều. Sau đó, tôi vừa làm vườn, vừa tìm kiếm khách hàng, dần hình thành thói quen sử dụng nông sản sạch cho người dân và các cơ sở du lịch. Đến nay mới duy trì ổn định được”, bà Kính nói.
Hai năm gần đây, gia đình bà mở rộng đầu tư trồng dâu tằm Đài Loan, khoai lang Úc. Tuy nhiên, nhiều kế hoạch phát triển hiện phải tạm dừng vì lo ngại khu vực sản xuất sẽ bị thu hồi. “Xã thông báo đầu tháng 6 sẽ thu hồi toàn bộ nhà màng. Khi đó, tài sản, thiết bị tôi tháo dỡ mang đi. Điều mong muốn nhất là được tiếp tục làm nông nghiệp hữu cơ. Tôi mong tỉnh Quảng Ngãi quy hoạch khu sản xuất mới hoặc xây dựng hệ thống nhà màng để người dân thuê lại”, bà Kính bày tỏ.
Bài toán hài hòa cho sự phát triển
Theo Quyết định số 915/QĐ-UBND ngày 23/8/2016 của Ủy ban nhân dân tỉnh Kon Tum (cũ), Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Măng Đen và Ban quản lý Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Măng Đen được thành lập với quy mô khoảng 170ha, trong đó có diện tích đất do Trại thực nghiệm và Trung tâm dạy nghề Măng Đen quản lý.
Khu nông nghiệp được định hướng thực hiện các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng công nghệ cao; đào tạo nhân lực; ươm tạo doanh nghiệp; cung ứng giống, vật tư; tiêu thụ sản phẩm và thu hút đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.
Giai đoạn 2018-2020, tỉnh Kon Tum (cũ) đầu tư xây dựng gần 36.300m² nhà kính, nhà màng với tổng kinh phí hơn 60,8 tỷ đồng. Nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất đã tham gia đầu tư trên diện tích hơn 94ha, tổng vốn hơn 149 tỷ đồng.
Từ khi hình thành đến cuối năm 2024, Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Kon Plông (cũ) đã sử dụng hệ thống nhà màng, nhà kính để triển khai các mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, đồng thời hỗ trợ tổ chức, cá nhân nghiên cứu, thử nghiệm sản phẩm. Nhiều loại nông sản đặc trưng như cà chua bi, dưa leo baby, dâu tây, ớt ngọt, rau xanh… từng bước tạo được chỗ đứng trên thị trường.
Theo đánh giá của ngành nông nghiệp địa phương, các mô hình canh tác công nghệ cao mang lại giá trị kinh tế, hình thành chuỗi sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao cho thị trường và thu hút khách du lịch đến với Măng Đen.
Với diện tích khoảng 1.000m² nhà màng, nhiều cơ sở có thể đạt doanh thu 200-300 triệu đồng mỗi năm. Các quy trình sản xuất hiện đại như trồng rau trên giá thể, tưới tự động, điều khiển và giám sát cây trồng từ xa… đã góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.
Để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, tỉnh Quảng Ngãi thu hút đầu tư xây dựng các khu đô thị tại xã Măng Đen. Theo đó, Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Măng Đen nằm trong phạm vi dự án Khu đô thị số 1 xã Măng Đen. “Nhiều hộ dân đã đầu tư số tiền lớn vào sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Hệ thống nhà màng, thiết bị chuyên dụng rất khó tháo dỡ và tái sử dụng. Vì vậy, tôi mong muốn địa phương và ngành chức năng có chính sách hỗ trợ phù hợp để tiếp tục đầu tư sản xuất hoặc chuyển đổi mô hình”, một chủ cơ sở kiến nghị.
Chị Bùi Thị Hiên, đại diện nông trại hữu cơ Hùng Ly Garden đề xuất: “Chúng tôi mong muốn tiếp tục làm nông nghiệp công nghệ cao, vì vậy hy vọng Nhà nước sớm quy hoạch khu sản xuất mới hoặc có chính sách hỗ trợ để người dân tiếp tục phát triển lĩnh vực này”.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Măng Đen Đặng Quang Hà, hiện địa phương đang phối hợp với nhà đầu tư thực hiện công tác kiểm kê, bồi thường, giải phóng mặt bằng để triển khai dự án Khu đô thị số 1 xã Măng Đen. “Chính quyền đã nhiều lần làm việc với các hộ dân nhằm thống nhất phương án quản lý, sử dụng hệ thống hạ tầng tại Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nhất là phần tài sản do Nhà nước đầu tư. Trong quá trình triển khai dự án mới, địa phương sẽ rà soát, kiểm kê để thực hiện bồi thường, hỗ trợ và xem xét bố trí khu vực sản xuất phù hợp cho người dân”, ông Đặng Quang Hà cho biết.
