[Podcast] Mâm ngũ quả, nét đẹp văn hóa Tết cổ truyền Việt Nam

Diễn ra từ mùng 9 đến 12 tháng Giêng âm lịch, lễ hội làng Triều Khúc (Hà Nội) diễn ra trong không khí trang trọng, thu hút đông đảo nhân dân và du khách đến thưởng thức điệu múa “con đĩ đánh bồng”, một giá trị văn hóa dân gian tiêu biểu của vùng đất Thăng Long.

Là một trong 4 phim ra mắt dịp Tết, “Báu vật trời cho” ít được truyền thông nhất, nhưng lại nhận về nhiều đánh giá tốt của khán giả. Điều đặc biệt nhất là phim đã khai thác hiệu quả những nét đẹp của văn hóa truyền thống vùng biển Nam Trung Bộ vào câu chuyện.

Trong hệ thống biểu tượng phương Đông, ngựa đại diện cho sức bền, tốc độ và lòng trung nghĩa. Năm Bính Ngọ vì thế thường được nhắc đến với sắc thái mạnh mẽ, sôi động. Hình tượng ấy đặt cạnh Thượng Mã quyền của võ cổ truyền Việt Nam tạo nên một mối giao hòa thú vị giữa văn hóa và võ học.

Năm 2025 ghi nhận những dấu ấn thành công với nhóm nhạc Chín Muồi (9M), với ca khúc mới “Lockdown” và đặc biệt là giải thưởng Mai Vàng dành cho Nhóm nhạc được yêu thích nhất. 6 nghệ sĩ trong nhóm nhạc sinh năm 1990, tuổi Canh Ngọ, đã có những chia sẻ về cuộc sống và nghề nghiệp nhân dịp năm mới.

Cuối 2025, chị Nguyễn Thị Thắm được Hiệp hội Làng nghề Việt Nam công nhận danh hiệu “Nghệ nhân làng nghề” như một sự ghi nhận cho hành trình đồng hành và cống hiến với trà Việt gần 20 năm qua. Gặp chị những ngày đầu xuân Bính Ngọ, câu chuyện xoay quanh trà Việt và hành trình gắn bó với nghề của chị kéo dài không ngớt.

Trong văn hóa Việt Nam nói chung và dòng chảy mỹ thuật nói riêng, hình tượng con ngựa không chỉ là biểu trưng của sức mạnh, sự bền bỉ và ý chí vươn lên, mà còn trở thành chất liệu giàu khả năng sáng tạo. Dịp Xuân Bính Ngọ 2026, linh vật ngựa được thế hệ nghệ sĩ trẻ tái định nghĩa bằng ngôn ngữ nghệ thuật mới.

Mỗi độ xuân về, đi dọc dải đất Bắc Trung Bộ, chúng ta dễ dàng cảm nhận không khí rộn ràng, ngân vang từ tiếng trống hội, câu dân ca, nhịp bước trẩy hội mùa xuân ở nơi giao thoa các trầm tích lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng…

Khi "xin chữ online" trên ứng dụng Ông Đồ Nhân Dân tại địa chỉ https://nhandan.vn/tet2026/, độc giả không chỉ có thể lưu giữ những bức thư pháp ấn tượng, mà còn có thể gửi tặng các bức thư pháp đó cho bạn bè, người thân, lan truyền thông điệp tích cực trong năm mới Bính Ngọ 2026.

Không chỉ là một nghi thức tôn giáo, đi chùa đầu năm đã trở thành một nét đẹp văn hóa truyền thống, một cuộc hành trình tìm về bản ngã và gửi gắm những hy vọng tốt lành cho một năm mới khởi sắc.

Tết không chỉ là thời khắc đoàn viên, mà còn là không gian văn hóa nơi tiếng cười rộn rã vang lên từ những sân đình, bãi đất làng quê. Từ kéo co, đập niêu đến ném còn, cà kheo… mỗi trò chơi dân gian đều mang theo ký ức, tinh thần cộng đồng và khát vọng may mắn đầu năm.

Từ lễ tiễn ông Công, ông Táo đến khoảnh khắc giao thừa thiêng liêng, mỗi phong tục ngày Tết đều chứa đựng những triết lý nhân sinh sâu sắc của người Việt.

Trong những nét văn hóa truyền thống đầu xuân, tục xin chữ đã trở thành một biểu tượng đẹp, thể hiện tinh thần hiếu học, tôn trọng tri thức; đồng thời gửi gắm những ước vọng về một năm mới thuận hòa, may mắn và bình an của người Việt mỗi dịp tết đến xuân về.

Hiện diện bền bỉ trên bình phong, kiến trúc cung đình và không gian tín ngưỡng, long mã phản ánh chiều sâu thẩm mỹ, triết lý và quan niệm phong thủy của người Huế. Qua thời gian, biểu tượng ấy vẫn âm thầm tồn tại, như một lớp trầm tích trong ký ức Cố đô.

Trong quan niệm Á Đông, tuổi Ngọ gắn với sự bền bỉ, dẻo dai và tinh thần không ngừng tiến về phía trước. Trên các sân tập, sàn đấu của thể thao Việt Nam, nhiều vận động viên sinh năm Ngọ đã lặng lẽ mang theo phẩm chất ấy suốt hành trình thi đấu.

Ngày đầu tiên của năm mới Bính Ngọ diễn ra trong không khí an hòa ở nhiều địa phương. Từ Thủ đô Hà Nội nhẹ nhàng buổi sớm; đến Khu di tích lịch sử Đền Hùng (Phú Thọ) trang nghiêm ngay sau giao thừa; Đà Nẵng rộn ràng sắc xuân, mỗi điểm đến đều phản ánh nét đẹp văn hóa và niềm tin về một khởi đầu tốt lành.

Nói về những điểm mới của Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa, Tiến sĩ Ngô Phương Lan, Phó Trưởng Tiểu ban Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật, Hội đồng Lý luận Trung ương cho rằng, một trong những điều bà tâm đắc nhất là Nghị quyết đã nhấn mạnh và đề cao giá trị của bản sắc dân tộc.

Chúng tôi gặp ông một chiều cuối năm tại trụ sở Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Ông đang ngồi suy tư bên những “con chữ” mà ông đã dày công theo đuổi nhiều năm qua – một cuốn tiểu thuyết về lịch sử Việt Nam hàng trăm năm trước. “Rất khó, nhưng khó mấy cũng làm”, ông cười.

Trong văn hóa người Việt, hoa có mặt trong hầu hết các lĩnh vực đời sống, đặc biệt vào dịp năm mới, với những niềm vui mới, hy vọng mới và khởi đầu mới.

Giữa nhịp sống hối hả của thời đại số, khi bút mực dần được thay thế bởi những dòng mã hóa, tục khai bút vẫn lặng lẽ giữ một vị thế trang trọng trong mỗi gia đình Việt. 

Năm 2025 được nhìn nhận là giai đoạn chuyển động mạnh mẽ của đời sống nghệ thuật biểu diễn nước ta. Trong dòng chảy chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, lĩnh vực này ghi nhận những bước tiến rõ rệt cả về quy mô tổ chức, công nghệ dàn dựng, sức tiêu thụ thị trường lẫn độ lan tỏa trên không gian mạng.

Không phải lần đầu tôi nghe một đồng nghiệp ngoại quốc khen tiếng Việt khi cất lên rất đẹp và hấp dẫn. Nghe và vô cùng tự hào, nhưng cũng tự hỏi, phải chăng đôi khi, chính chúng ta lại không nhớ tiếng Việt của mình rất đẹp?

Chưa năm nào mà hình tượng người chiến sĩ thuộc cả hai lực lượng quân đội-công an xuất hiện với tần suất dày đặc và mang lại những xúc cảm tích cực cho cả cộng đồng đến thế.

Không chỉ là những món ăn ngon, mâm cỗ ngày Tết còn là lời tri ân tổ tiên và ước vọng về một năm mới an khang. Podcast "Văn hóa Việt" tuần này sẽ cùng bạn giải mã những biểu tượng văn hóa ẩn sau mâm cỗ Tết ba miền và cách mà thế hệ trẻ hôm nay đang tiếp nối, làm mới những giá trị di sản quý báu của cha ông.

Dù không hề có những dự án cá nhân rầm rộ, nhưng cái tên Tùng Dương vẫn tỏa sáng trong đời sống nghệ thuật năm 2025 - Một năm của phụng sự và cống hiến cho những sự kiện lớn của đất nước bằng sự góp mặt trong nhiều chương trình nghệ thuật mang ý nghĩa chính trị, văn hóa sâu sắc.

Câu thành ngữ “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” không chỉ phản ánh một tập quán dân gian quen thuộc, mà còn hàm chứa những triết lý sâu sắc về tiết kiệm, gìn giữ nghĩa tình và làm mới cuộc sống. Qua đó, người Việt gửi gắm khát vọng hướng tới một năm mới hài hòa, đủ đầy và viên mãn.

Từ những hoạt động cụ thể, như: gói bánh chưng, trao quà Tết, hỗ trợ sinh kế cho hội viên khó khăn... mô hình Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau hoạt động ngày càng hiệu quả, góp phần chăm lo thiết thực cho người yếu thế mỗi dịp Tết đến, Xuân về.

Nền nghệ thuật thứ 7 không những phát triển mà nó còn trở thành một hoạt động văn hóa mang tính nhân loại. Minh chứng nhỏ cho sự phát triển đó chính là buổi mở màn tuần lễ phim Việt Nam tại Paris trong tiếng vỗ tay của hơn 2.700 khán giả tại rạp Le Grand Rex.

Năm nay, các nhà xuất bản, đơn vị phát hành cho ra rất nhiều ấn phẩm Tết phong phú, dành cho các đối tượng độc giả đa dạng, nhiều lứa tuổi.