Đô thị phát triển hài hòa
Theo quy hoạch được phê duyệt, tổ chức không gian của thành phố được sắp xếp, phân bố theo cấu trúc tâm-tuyến các hành lang, vành đai kinh tế và các trục phát triển, cùng với hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ để phát triển kinh tế-xã hội, liên kết vùng, cả nước và quốc tế; gắn kết chặt chẽ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa với đô thị hóa; phát triển hài hòa đô thị và nông thôn.
Hà Nội sẽ phát triển, khai thác theo định hướng hài hòa năm không gian: Không gian công cộng, không gian trên cao, không gian ngầm, không gian văn hóa-sáng tạo và không gian số. Trong đó, sông Hồng là trục xanh, trục cảnh quan trung tâm của Thủ đô, là không gian văn hóa di sản, du lịch và dịch vụ, kết nối vùng Thủ đô và vùng Đồng bằng sông Hồng.
Hệ thống đô thị Thủ đô Hà Nội được tổ chức theo mô hình chùm đô thị, gồm đô thị trung tâm, các trục đô thị hướng tâm, các thành phố trong Thủ đô. Khu vực đô thị trung tâm sẽ được quy hoạch gồm khu vực nội đô lịch sử và các khu vực liền kề. Theo quy hoạch, khu vực nội đô lịch sử thực hiện bảo tồn, tôn tạo, chỉnh trang các khu vực phố cổ, phố cũ có giá trị kiến trúc để kiến tạo không gian phục vụ phát triển văn hóa, du lịch và kinh tế ban đêm.
Tiến sĩ, kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc Hà Nội đánh giá, lần này quy hoạch được xác lập, Hà Nội lại có Luật Thủ đô mới, đây là cơ sở để xây dựng cơ chế ưu đãi mang tính đặc thù nhằm bảo tồn những giá trị truyền thống của Hà Nội.
Khu vực nội đô hiện hữu ngoài khu vực bảo tồn thực hiện cải tạo, tái thiết các khu chung cư cũ, khu nhà ở không bảo đảm an toàn thành các khu đô thị văn minh, hiện đại thông qua mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông TOD (mô hình phát triển đô thị theo định hướng phát triển giao thông công cộng), mô hình điều chỉnh đất đai… Khu vực đô thị trung tâm mở rộng hình thành các đô thị mới theo mô hình TOD kết hợp phát triển các mô hình đô thị 15 phút; phát triển đô thị sinh thái, chú trọng không gian công cộng, công viên cây xanh, mặt nước, hạn chế mô hình nhà phân lô thấp tầng.
Đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Cường (Đoàn thành phố Hà Nội) là người tham gia vào quá trình xây dựng đồ án Quy hoạch Thủ đô cho rằng, để quy hoạch được thực thi, có ba vấn đề cần quan tâm. Đó là giải quyết nút thắt lớn nhất của Thủ đô về giao thông, trong đó, trọng tâm là đầu tư xây dựng 14 tuyến đường sắt đô thị; đầu tư xây dựng hệ thống thu gom nước thải tách khỏi hệ thống nước mưa, xây dựng khu vực xử lý nước thải cục bộ, tập trung và cuối cùng là cần có cơ chế hỗ trợ cho người dân khu vực phố cổ để cải tạo, chỉnh trang lại khu vực nội đô lịch sử.
Phát triển đô thị theo các chức năng đặc thù
Theo quy hoạch, Hà Nội sẽ nghiên cứu để hình thành mô hình thành phố trong Thủ đô nhằm tạo các cực tăng trưởng, động lực phát triển mới, thúc đẩy sự phát triển lan tỏa và hài hòa giữa đô thị và nông thôn, tạo lập thể chế đặc thù để khai thác tiềm năng, lợi thế riêng có tại mỗi khu vực.
Mô hình này bao gồm cả khu vực đô thị và nông thôn được quản lý phát triển theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn đặc thù của đô thị Hà Nội. Các khu vực đô thị mới được xác định chức năng đặc thù để phát triển có định hướng. Trước mắt hình thành thành phố phía bắc và thành phố phía tây. Thành phố phía bắc bao gồm vùng Mê Linh, Sóc Sơn, Đông Anh. Đây là đô thị dịch vụ, công nghiệp công nghệ cao, kết nối quốc tế với các cơ chế đặc thù, vượt trội để phát triển đô thị xanh, hiện đại nhằm thu hút các tập đoàn lớn đặt trụ sở, thu hút người có khả năng chi trả cao đến cư ngụ.
Thành phố phía tây bao gồm vùng Hòa Lạc, Xuân Mai, là đô thị khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của quốc gia gắn với Khu công nghệ cao Hòa Lạc. Ở đây sẽ phát triển các đô thị sinh thái, hiện đại có các dịch vụ công cộng đồng bộ, chất lượng cao, tạo môi trường hấp dẫn, thu hút các chuyên gia, nhà khoa học hàng đầu đến sinh sống, làm việc. Khu vực nông thôn được tổ chức theo ba mô hình tiêu biểu, gồm mô hình truyền thống, không nằm trong vùng đô thị hóa; mô hình nông thôn nằm trong vùng đô thị hóa và mô hình nông thôn làng cổ, làng nghề.
Khi được đặt trong mô hình thành phố, sự phát triển yêu cầu phải có sự kết nối chặt chẽ giữa hạ tầng và các cơ chế quản lý không gian kiến trúc giữa các điểm đô thị và khu vực nông thôn. Như vậy, khu nông thôn của Hà Nội nằm trong thành phố không theo tiêu chuẩn nông thôn như ở những vùng khác, mà khu vực này cần tuân theo tiêu chuẩn đô thị. Điều này sẽ tạo ra việc làm và các nguồn sinh kế cho người dân tại chỗ, theo mô hình của những người dân nông thôn.
