Khơi dậy sức mạnh từ liên kết vùng
Tám tháng năm 2026, GRDP Tây Ninh tăng 10,12%, thuộc nhóm dẫn đầu khu vực phía Nam. Quy mô kinh tế năm 2025 đứng thứ 9 trong số 34 tỉnh, thành phố; tổng vốn FDI thu hút đến nay đạt hơn 26 tỷ USD, xếp thứ 7/34 địa phương. Những kết quả này cho thấy sức bật của nền kinh tế, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của tăng trưởng. Bí thư Tỉnh ủy Tây Ninh Nguyễn Văn Quyết cho biết: Việc hợp nhất hai vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, cách mạng đã tạo thành một không gian phát triển rộng lớn hơn. Công nghiệp có điều kiện gắn với vùng nguyên liệu và chế biến; sản xuất kết nối với logistics; kinh tế cửa khẩu gắn với thương mại, dịch vụ và xuất khẩu; đô thị, du lịch và năng lượng sạch hỗ trợ quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
Cùng với đó, Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được điều chỉnh theo hướng tổ chức không gian gồm ba vùng kinh tế-xã hội, ba trung tâm, sáu hành lang kinh tế, ba trục động lực và một vành đai biên giới. Đây là bước chuyển từ tư duy phát triển theo địa giới sang tổ chức không gian dựa trên lợi thế và liên kết kinh tế.
Tây Ninh có đường biên giới với Campuchia dài gần 369 km, có hệ thống cửa khẩu quốc tế, tiếp giáp Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Đồng Nai, đồng thời có điều kiện kết nối với Biển Đông thông qua Cảng quốc tế Long An. Cùng với đó, Tây Ninh nằm giữa Đông Nam Bộ - trung tâm công nghiệp, tài chính, công nghệ, dịch vụ lớn và Đồng bằng sông Cửu Long - vùng sản xuất nông nghiệp, thủy sản quan trọng của cả nước và xuất khẩu. Vị trí này tạo điều kiện để Tây Ninh kết nối hàng hóa từ biên giới đến cảng biển, từ vùng nguyên liệu đến cơ sở chế biến và từ nhà máy tới thị trường xuất khẩu. Khi được đầu tư đồng bộ, các tuyến kết nối sẽ rút ngắn thời gian, giảm chi phí logistics, đồng thời mở thêm không gian sản xuất và thu hút nguồn lực.
Phát biểu tại Hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Tây Ninh năm 2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đánh giá: Sau hợp nhất, Tây Ninh có quy mô, dư địa và không gian phát triển mới, hội tụ nhiều nền tảng để trở thành một cực tăng trưởng của vùng Đông Nam Bộ và cả nước. Theo Phó Thủ tướng, điểm cốt lõi là khả năng kết nối các khâu sản xuất, chế biến, logistics, cửa khẩu và xuất khẩu, tạo nền tảng để Tây Ninh tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của vùng và thị trường quốc tế.
Chuyển lợi thế thành sức cạnh tranh
Không gian phát triển mới chỉ là tiền đề. Lợi thế chỉ có ý nghĩa khi được chuyển thành năng suất, việc làm, thu nhập và giá trị gia tăng. Vì vậy, Tây Ninh cần đồng thời nâng cao chất lượng hạ tầng, thể chế, nguồn nhân lực và khả năng hấp thụ đầu tư.
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh: Với đặc điểm vừa có biên giới, cửa khẩu, vùng nguyên liệu, khu công nghiệp, vừa có khả năng kết nối cảng biển, Tây Ninh cần hệ thống giao thông đủ năng lực rút ngắn thời gian, giảm chi phí lưu chuyển hàng hóa. Đầu tư công cần tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, mở đường cho nguồn lực tư nhân, nhất là tại các hành lang kinh tế và khu vực có khả năng hình thành các trung tâm sản xuất, logistics mới. Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài và các khu vực cửa khẩu cần được phát triển theo hướng hiện đại, gắn với logistics, thương mại biên giới và dịch vụ. Giá trị của cửa khẩu không chỉ nằm ở lượng hàng hóa qua lại mà còn ở giá trị gia tăng từ lưu kho, vận tải, phân phối, chế biến và các dịch vụ hỗ trợ. Cùng với hạ tầng, cải cách thể chế phải đi trước một bước. Theo Phó Thủ tướng, hiệu quả thu hút đầu tư không thể chỉ tính bằng số vốn đăng ký mà phải được đo bằng vốn thực hiện, tiến độ dự án, hiệu quả kinh tế-xã hội và mức độ lan tỏa đối với kinh tế địa phương.
Hơn 90 công trình, dự án với tổng vốn khoảng 900.000 tỷ đồng được khởi công, công bố và cam kết đầu tư tại hội nghị xúc tiến đầu tư năm 2026 cho thấy, sức hút và dư địa huy động nguồn lực của Tây Ninh. Nhưng vốn đăng ký chưa phải là tăng trưởng; cam kết chưa phải là kết quả. Dòng vốn chỉ trở thành động lực khi dự án được triển khai đúng tiến độ, sử dụng công nghệ phù hợp, tạo việc làm và hình thành liên kết với doanh nghiệp trong nước. Vì vậy, tỉnh cần chọn lọc trong thu hút đầu tư, ưu tiên công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp xanh, logistics, nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu; đồng thời, thúc đẩy dịch vụ hiện đại, du lịch chất lượng cao, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Thu hút FDI cần gắn với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, phát triển công nghiệp hỗ trợ và liên kết với doanh nghiệp địa phương. Khi doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, giá trị tạo ra sẽ được giữ lại nhiều hơn trong nền kinh tế; qua đó, nâng cao tính tự chủ và sức chống chịu của địa phương. Nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là điều kiện tiên quyết. Công nghiệp công nghệ cao, logistics, dịch vụ hiện đại và kinh tế số đòi hỏi lực lượng lao động có kỹ năng mới.
Cùng với đào tạo, Tây Ninh cần có giải pháp thu hút nhân lực chất lượng cao, nâng cao khả năng hấp thụ dự án, công nghệ và phương thức quản trị mới. Tăng trưởng nhanh phải gắn với phát triển bền vững. Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng cần được cụ thể hóa trong lựa chọn dự án, sử dụng đất, tài nguyên và năng lượng. Phát triển kinh tế cửa khẩu phải song hành với bảo đảm quốc phòng, an ninh, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.
Không gian đã mở, nhưng con đường phía trước đòi hỏi năng lực tổ chức và hành động. Chuyển lợi thế thành năng lực cạnh tranh, chuyển dòng vốn thành năng lực sản xuất, chuyển liên kết thành chuỗi giá trị - đó là thước đo thực chất của quá trình phát triển. Đây cũng là cơ sở để Tây Ninh tạo thế và lực mới, đóng góp vào tăng trưởng của vùng Đông Nam Bộ, đồng thời mở rộng không gian hợp tác, giao thương với Campuchia, ASEAN và các chuỗi cung ứng khu vực.
