Hạ viện Thái Lan đã bầu ông Anutin Charnvirakul làm Thủ tướng Thái Lan với sự ủng hộ của 311 Hạ nghị sĩ. Trong khi đó ông Chaikasem Nitisiri, ứng cử viên Thủ tướng của đảng Pheu Thai (Vì nước Thái) được 152 phiếu bầu. Có 27 Hạ nghị sĩ đã bỏ phiếu trắng. Các ứng cử viên Thủ tướng lần này nằm trong danh sách các đảng đã đăng ký trong cuộc tổng tuyển cử năm 2023 và cần nhận được ít nhất 247 phiếu ủng hộ trên tổng số 492 nghị sĩ hiện nay của Hạ viện để trở thành Thủ tướng.
Theo quy định, Hạ viện sẽ đệ trình Sắc lệnh Hoàng gia về bổ nhiệm Thủ tướng mới lên Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn.
Ngày 5/9, Hạ viện Thái Lan tổ chức buổi tranh luận và bỏ phiếu bầu Thủ tướng thứ 32 của Thái Lan. Tại buổi tranh luận, các Hạ nghị sĩ đã có các cuộc tranh luận về nhiều vấn đề, từ số lượng người tham gia của các bên vào tranh luận cho đến thời gian tranh luận. Đến cuối buổi sáng, Hạ viện Thái Lan bước vào phần giới thiệu các ứng cử viên. Đại biểu đảng Bhumjaithai đã đề cử ông Anutin Charnvirakul là ứng viên và được 137 Hạ nghị sĩ bảo đảm, vượt ngưỡng tối thiểu 50 Hạ nghị sĩ theo quy định. Còn ông Chaikasem Nitisiri được đại biểu đảng Pheu Thai đề cử và nhận được số phiếu bảo đảm của 121 Hạ nghị sĩ.
Sau khi xác định được hai ứng viên Thủ tướng, các đại biểu dành hai tiếng để thảo luận về ứng viên Thủ tướng. Đáng chú ý, lãnh đạo đảng Prachachon (Nhân dân) Natthaphong Ruengpanyawut tuyên bố ủng hộ ứng viên Anutin Charnvirakul vào chức vụ Thủ tướng và khẳng định, đảng Prachachon và đảng Bhumjaithai đã có ký kết bản ghi nhớ ràng buộc (MOA) gồm 5 điều, trong đó quan trọng nhất là sau khi được bầu là Thủ tướng, ông Anutin Charnvirakul sẽ giải tán quốc hội trong vòng 4 tháng kể từ khi tuyên bố chính sách của chính phủ mới trước quốc hội. Ông Natthaphong Ruengpanyawut cũng khẳng định, việc ủng hộ bầu ông Anutin Charnvirakul là Thủ tướng thứ 32 của Thái Lan là để tìm kiếm lối thoát cho chính trường Thái Lan, vốn bế tắc từ lâu, đặc biệt là vấn đề bản hiến pháp Thái Lan năm 2017.
Trước cuộc bỏ phiếu, Hạ viện Thái Lan đã bầu ra ban kiểm phiếu gồm 6 thành viên. Phiên bỏ phiếu được thực hiện theo phương thức kiểm tra tư cách đại biểu với mỗi đại biểu có một thẻ xác nhận cá nhân. Có 490 Hạ nghị sĩ tham dự bỏ phiếu và thư ký cuộc bỏ phiếu đọc tên từng Hạ nghị sĩ để các Hạ nghị sĩ xướng tên ứng viên Thủ tướng mà mình chọn vào vị trí Thủ tướng. Các Hạ nghị sĩ cũng có thể tuyên bố bỏ phiếu trắng.
Ông Anutin Charnvirakul được bầu làm Thủ tướng thay bà Paetongtarn Shinawatra, người bị Tòa án Hiến pháp Thái Lan ngày 29/8 vừa qua ra phán quyết bãi nhiệm vì vi phạm các tiêu chuẩn đạo đức.
Ông Anutin Charnvirakul, 58 tuổi, từng đảm nhiệm chức vụ Bộ trưởng Y tế công cộng (2019-2023), sau đó là Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Nội vụ trong chính phủ liên minh do đảng Pheu Thai dẫn dắt. Tuy nhiên, tháng 6 vừa qua, ông Anutin Charnvirakul đã từ chức và đảng Bhumjaithai đã rút khỏi liên minh cầm quyền.
Ngày 3/9 vừa qua, ông Anutin Charnvirakul ký một thỏa thuận với đảng Prachachon-đảng giữ số ghế lớn nhất tại Hạ viện nhằm nhận được sự ủng hộ từ đảng này để trở thành thủ tướng mới. Ông Anutin Charnvirakul khẳng định sẽ thành lập chính phủ mới theo những điều kiện mà đảng Prachachon đưa ra. Theo đó, chính phủ mới phải tiến hành giải tán Hạ viện trong vòng 4 tháng kể từ ngày trình bày chính sách trước quốc hội để tiến tới tổ chức một cuộc tổng tuyển cử. Sửa đổi Hiến pháp năm 2017 cũng là một phần trong thỏa thuận giữa hai bên.
Với 143 nghị sĩ tại Hạ viện, đảng Prachachon tuyên bố sẽ ủng hộ ông Anutin Charnvirakul trở thành Thủ tướng mới, song sẽ không tham gia chính phủ liên minh. Truyền thông Thái Lan nhận định, động thái này của đảng Prachachon là chưa từng xảy ra trong chính trường Thái Lan. Nếu không tính đảng Prachachon, liên minh do đảng Bhumjaithai dẫn dắt sẽ chỉ giữ 146 ghế tại Hạ viện. Điều này cũng đồng nghĩa với việc chính phủ mới sẽ là chính phủ thiểu số.
Ông Chaikasem Nitisiri, ứng cử viên Thủ tướng của đảng Pheu Thai, cũng đã tuyên bố chấp nhận các điều kiện nêu trên của đảng Prachachon; khẳng định, nếu trở thành Thủ tướng, ông sẽ giải tán Hạ viện ngay lập tức mà không cần chờ tới 4 tháng. Tuy nhiên, đảng Pheu Thai đã không nhận được sự ủng hộ từ đảng Prachachon.
Trong một động thái được cho là nhằm ngăn đảng Bhumjaithai thành lập chính phủ mới, Thủ tướng lâm thời Phumtham Wechayachai ngày 2/9 đã đệ trình lên Nhà vua dự thảo sắc lệnh Hoàng gia để giải tán Hạ viện.
Tuy nhiên, theo truyền thông Thái Lan, Hội đồng Cơ mật, cơ quan chịu trách nhiệm tham vấn Hoàng gia, đã trả lại dự thảo sắc lệnh vì lo ngại vấn đề thủ tục và pháp lý. Hội đồng Cơ mật đề cập ý kiến của Tổng Thư ký Hội đồng Nhà nước Pakorn Nilprapunt, người cho rằng thủ tướng lâm thời không có quyền đệ trình dự thảo sắc lệnh để giải tán Hạ viện.
