Nỗ lực của Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội trong điều trị hiếm muộn và sàng lọc di truyền

Tuyến đầu trong hỗ trợ sinh sản của Quân đội

Là đơn vị chuyên sâu của Quân đội trong điều trị vô sinh, hiếm muộn và sàng lọc di truyền, Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội được giao nhiệm vụ vừa bảo đảm chăm sóc sức khỏe sinh sản cho cán bộ, chiến sĩ, vừa tham gia phục vụ nhân dân.

Với vai trò tuyến kỹ thuật cao, Viện tập trung làm chủ và phát triển các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản hiện đại, điều trị vô sinh nam và chuyển giao cho nhiều cơ sở y tế trong cả nước, sàng lọc bệnh đơn gene. Đồng thời triển khai hiệu quả kế hoạch hỗ trợ quân nhân hiếm muộn, đem lại niềm hạnh phúc có con cho nhiều gia đình.

Viện còn là cơ sở đầu tiên trong Quân đội và là cơ sở thứ ba trên cả nước thực hiện thành công kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Từ ngày thành lập đến nay, hơn 10.000 em bé khỏe mạnh đã ra đời nhờ sự hỗ trợ của các y bác sĩ tại Viện.

Riêng trong công tác khám, tư vấn, xét nghiệm điều trị vô sinh trong năm 2025, Viện đã tiếp nhận 6.627 lượt khám, vượt hơn 32% so chỉ tiêu đề ra trong Kế hoạch công tác năm 2025.

Đến nay, Viện đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học và khám, tư vấn, điều trị hiếm muộn, vô sinh; từng bước khẳng định vị thế là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và điều trị vô sinh hiếm muộn có uy tín của Quân đội và cả nước.

Theo Thiếu tá, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Ngọc Diệp, Chủ nhiệm Khoa Khám bệnh, thời gian qua, Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội đã triển khai đồng bộ nhiều kỹ thuật chuyên sâu trong hỗ trợ sinh sản và di truyền học. Trong đó có chẩn đoán di truyền trước làm tổ đối với một số bệnh hiếm, chọc ối xét nghiệm di truyền trước sinh, đông lạnh tinh trùng bằng phương pháp thủy tinh hóa, ứng dụng công nghệ Zymot trong lọc tinh trùng…

Các kỹ thuật này được thực hiện theo quy trình chặt chẽ, bảo đảm an toàn và hiệu quả, đến nay không ghi nhận trường hợp tai biến trong quá trình triển khai.

Song song với nâng cao chuyên môn, Viện chú trọng hoàn thiện quy trình quản lý. Hồ sơ IVF được kiểm soát chặt chẽ, ứng dụng các giải pháp công nghệ như nhân trắc vân tay, FTA nhằm hạn chế nhầm lẫn, gian lận. Lộ trình số hóa toàn bộ quy trình khám chữa bệnh, hướng tới mô hình “bệnh viện thông minh” từ năm 2026 thể hiện quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, bắt kịp xu thế chuyển đổi số trong ngành y.

Thực hiện kế hoạch “Hỗ trợ người hiếm muộn vô sinh đang công tác trong Quân đội”, Viện đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng thẩm định, xét duyệt 448/455 hồ sơ đề nghị hỗ trợ trong năm 2025, với tổng kinh phí gần 22 tỷ đồng. Đằng sau những con số ấy không chỉ là hoạt động chuyên môn mà còn là nghĩa tình đồng đội, sự sẻ chia với những quân nhân đang ngày đêm làm nhiệm vụ ở đơn vị.

Không dừng lại trong nước, nhiều cán bộ của Viện còn trực tiếp sang hỗ trợ chuyên môn tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 103 Lào, chuyển giao kinh nghiệm chẩn đoán, điều trị vô sinh, góp phần lan tỏa hình ảnh người thầy thuốc quân y Việt Nam trách nhiệm, tận tâm và giàu tính nhân văn.

Làm chủ công nghệ cao, mở rộng sàng lọc di truyền

Một trong những điểm nổi bật về hoạt động chuyên môn đó là việc sàng lọc di truyền rất hiệu quả của Viện. Đặc biệt, từ năm 2016, Viện đã ứng dụng kỹ thuật xét nghiệm di truyền trước làm tổ (PGT-M) cho các bệnh đơn gene - một bước tiến quan trọng giúp phát hiện các bất thường đơn gene ngay từ giai đoạn phôi sớm. Đến nay, Viện đã sàng lọc được khoảng 400 bệnh di truyền đơn gene khác nhau, góp phần quan trọng vào nâng cao chất lượng dân số.

Đáng chú ý, việc Đại tá, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trịnh Thế Sơn, Giám đốc Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội là một trong hai chuyên gia của Việt Nam được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) mời tham gia Nhóm phản biện độc lập cho Hướng dẫn toàn cầu của WHO về dự phòng, chẩn đoán và điều trị vô sinh có ý nghĩa quan trọng, thể hiện vai trò và uy tín của Quân đội nhân dân Việt Nam và của Việt Nam trong lĩnh vực y học hiện đại.

Với tư cách là đại diện của Việt Nam, sự tham gia này khẳng định năng lực khoa học, trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn của đội ngũ nhà khoa học Việt Nam trong lĩnh vực mô phôi thai học và hỗ trợ sinh sản đã được cộng đồng khoa học quốc tế ghi nhận; đồng thời góp phần bảo đảm các khuyến cáo của WHO có cơ sở khoa học vững chắc và phù hợp với điều kiện triển khai tại nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển.

Riêng trong công tác nghiên cứu khoa học, công nghệ và hợp tác quốc tế, Phó Giáo sư Trịnh Thế Sơn và các đồng nghiệp tại Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội đã công bố 15 bài báo khoa học có chất lượng trong nước và 5 bài báo được công bố trong các tạp chí quốc tế thuộc hệ thống ISI và Scopus. Nhờ có các công bố khoa học rộng rãi này, mà thế giới biết đến hoạt động chuyên môn, trong đó có việc sàng lọc di truyền rất hiệu quả của Việt Nam.

Phó Giáo sư Trịnh Thế Sơn kể: “Tôi nhận được email của bệnh nhân nữ là công chức sống tại Hà Nội. Gia đình cô có đặc điểm là con trai sống thọ không quá 40 tuổi. Cô đi kiểm tra mới biết nguyên nhân do gene. Là người hiểu biết, cô đã đến Đại học quốc gia Singapore để đặt lịch tư vấn điều trị của bác sĩ. Cô khá bất ngờ khi được bác sĩ Singapore giới thiệu rằng ở Việt Nam đã làm rất tốt việc sàng lọc di truyền, sao phải đi ra nước ngoài. Vị bác sĩ gửi cho cô nghiên cứu của tôi và các đồng nghiệp về chẩn đoán di truyền do đột biến gene. Chính vì thế, hành trình chữa bệnh của cô ngắn lại khi được điều trị tại Việt Nam”.

Theo Phó Giáo sư Trịnh Thế Sơn, trước đây, xã hội cũ đã áp đặt lỗi không có con lên phụ nữ “Cây độc không trái, gái độc không con”. Việc không có con “mặc nhiên” là lỗi của người phụ nữ. Ngày nay, nhờ khoa học mà người phụ nữ đã được minh oan, việc không có con có thể xác định rõ nguyên nhân ở nam hay nữ. Ngoài ra, chính khoa học đã “biến” ước mơ làm bố, làm mẹ của nhiều gia đình hiếm muộn trở thành hiện thực, bởi quyền được làm cha, làm mẹ là một quyền sức khỏe sinh sản chính đáng.

Chia sẻ về định hướng của Viện trong thời gian tới, Đại tá, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thanh Tùng, Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội cho biết, Đảng ủy, Ban Giám đốc Viện tập trung lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao chất lượng khám và điều trị cho bệnh nhân hiếm muộn bảo đảm an toàn, hiệu quả; học tập và triển khai áp dụng kỹ thuật mới đã đăng ký trong kế hoạch phát triển chuyên môn để nâng cao chất lượng điều trị vô sinh cho bộ đội và nhân dân.

Đồng thời, tiếp tục kiện toàn biểu biên chế; củng cố, cập nhật, bổ sung các quy trình điều trị; tổ chức duy trì hoạt động của các khoa, ban nghiêm túc, hiệu quả. Hoàn thành tốt việc thực hiện kế hoạch “Hỗ trợ người hiếm muộn vô sinh đang công tác trong Quân đội” của Bộ Quốc phòng.

Để hướng tới phát triển bền vững, hiện đại, Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội đặt mục tiêu nâng cao toàn diện chất lượng chuyên môn, đẩy mạnh ứng dụng kỹ thuật mới, mở rộng hợp tác quốc tế và hoàn thiện mô hình quản trị hiện đại.

Có thể nói, từ một trong những đơn vị tiên phong triển khai thụ tinh trong ống nghiệm đến làm chủ nhiều kỹ thuật sàng lọc bệnh di truyền, Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội đã từng bước khẳng định vị thế tuyến đầu trong lĩnh vực hỗ trợ sinh sản của Quân đội và cả nước.

Phía sau mỗi ca điều trị thành công không chỉ là tiếng khóc chào đời của em bé, mà còn là niềm hạnh phúc vỡ òa của những gia đình lần đầu được thực hiện thiên chức làm cha, làm mẹ sau hành trình dài chờ đợi. Đó cũng là kết tinh của sự tận tâm, bền bỉ và trách nhiệm cao của đội ngũ thầy thuốc Quân y - những người thầy đang nỗ lực từng ngày vì sức khỏe của bộ đội và nhân dân.