Khơi thông các nguồn lực tài chính hướng tới bảo hiểm y tế toàn dân

Tăng đầu tư y tế là yêu cầu cấp thiết để tạo nền tảng bền vững hiện thực hóa các mục tiêu Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đưa ra. Đầu tư cho y tế hôm nay là đầu tư cho sức khỏe người dân, năng suất và tăng trưởng bền vững của Việt Nam.

Với việc hướng tới bảo hiểm y tế toàn dân, người dân được khám bệnh, sàng lọc định kỳ, quản lý sức khỏe liên tục (Ảnh: Thu Trang)
Với việc hướng tới bảo hiểm y tế toàn dân, người dân được khám bệnh, sàng lọc định kỳ, quản lý sức khỏe liên tục (Ảnh: Thu Trang)

Nghị quyết số 72-NQ/TW đã đặt ra yêu cầu phải thay đổi mạnh mẽ trong nhận thức và hành động đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách từ thực tiễn. Trong đó, chuyển mạnh từ tư duy tập trung vào khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; chú trọng bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời. Để làm được điều đó thì việc triển khai quản lý sức khỏe liên tục; tổ chức khám và sàng lọc sức khỏe định kỳ và củng cố y tế cơ sở… là hết sức cần thiết.

Đây là bước chuyển đúng hướng, nhưng cần đi cùng nguồn lực ổn định và cơ chế chi trả phù hợp cho các ưu tiên trong bối cảnh tình trạng già hóa dân số, bệnh không lây nhiễm đang gia tăng trong khi chi tiền túi của người dân vẫn chiếm khoảng 39,2% tổng chi y tế.

Tại phiên chuyên đề chính sách “Đổi mới đột phá tài chính y tế đáp ứng yêu cầu thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân trong giai đoạn mới” trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học được Tổng hội Y học Việt Nam tổ chức mới đây, một vấn đề được đặt ra là Việt Nam sẽ huy động nguồn lực từ đâu để hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết 72-NQ/TW về bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân; chuyển dịch hệ thống y tế theo hướng ưu tiên dự phòng; giảm chi trả tiền túi; triển khai khám và sàng lọc sức khỏe định kỳ, củng cố y tế cơ sở…; hướng tới miễn phí khám, chữa bệnh cơ bản vào năm 2030.

Các đại biểu thống nhất rằng, chuyển dịch tài chính y tế từ chi trả thụ động sang đầu tư chủ động cho phòng bệnh là hướng đi cần thiết để vừa bảo đảm an sinh xã hội, vừa nâng cao tính bền vững của Quỹ Bảo hiểm y tế (BHYT).

Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế) Trần Thị Trang cho rằng: nguồn quỹ BHYT có hạn, trong khi mức đóng vẫn duy trì trong nhiều năm. Do đó, bên cạnh giải pháp sử dụng quỹ hiệu quả, cần tăng cường quản lý minh bạch, liên thông dữ liệu, đổi mới cơ chế tài chính. Tuy nhiên, nếu vẫn duy trì mức đóng như hiện nay, về lâu dài sẽ khó cân đối quỹ. Bên cạnh đó, các chính sách mới cũng đưa ra nhiều quyền lợi cho người tham gia BHYT. Vì vậy, cần có thêm những nguồn tài chính để đáp ứng nhu cầu mở rộng quyền lợi cho người tham gia BHYT.

1-8309.jpg
Phiên hội thảo chuyên đề chính sách “Đổi mới đột phá tài chính y tế đáp ứng yêu cầu thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân trong giai đoạn mới”. (Ảnh: Minh Hoàng)

Tuy nhiên, đổi mới tài chính y tế cần song hành với cải cách hệ thống y tế quốc gia. Các mục tiêu của Nghị quyết 72-NQ/TW cần được nhìn nhận không chỉ từ góc độ chính sách, mà cả từ góc độ nguồn lực tài chính để thực thi. Thách thức lớn nhất của y tế Việt Nam trong những năm tới không nằm ở việc xác định mục tiêu, mà ở việc thu hẹp khoảng cách giữa nguồn lực hiện có và nguồn lực cần thiết để hiện thực hóa các cam kết đến năm 2030.

Đáng chú ý, Việt Nam đang có cơ hội mở rộng không gian tài khóa cho y tế và xây dựng một nền tảng tài chính bền vững hơn cho BHYT toàn dân. Việt Nam đang đứng trước một “cửa sổ cơ hội” quan trọng, với độ bao phủ BHYT gần như toàn dân và dư địa tài khóa tương đối tích cực. Tuy nhiên, dư địa này đang thu hẹp trước áp lực già hóa dân số và gia tăng bệnh không lây nhiễm - hiện chiếm 81% số ca tử vong; chi phí khám, chữa bệnh BHYT đã tăng khoảng 8 lần trong 14 năm.

Theo phân tích của các chuyên gia Nhóm Nghiên cứu công nghệ y tế, Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị London (LSE) trong báo cáo “Đổi mới tài chính y tế và không gian tài khóa y tế tại Việt Nam: Đánh giá tác động và tính khả thi của các giải pháp cơ chế tài chính mới bảo đảm công bằng trong tiếp cận và bền vững của quỹ BHYT”, khoảng trống tài khóa y tế có thể tăng từ 279 nghìn tỷ đồng lên 510 nghìn tỷ đồng vào năm 2030 nếu không có các giải pháp phù hợp. Điều này đòi hỏi một chiến lược đa chiều, kết hợp nhiều đòn bẩy thay vì phụ thuộc vào một nguồn lực đơn lẻ. Cải cách tài chính y tế còn đi kèm với cơ hội chuyển đổi khoản đầu tư y tế thành tăng trưởng kinh tế, tăng năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Một trong những nguồn lực được các chuyên gia đề cập đó là nguồn thu từ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các sản phẩm có hại cho sức khỏe như thuốc lá, rượu bia và đồ uống có đường. Trưởng khoa Tài chính y tế - Viện Chiến lược và Chính sách y tế (Bộ Y tế), Tiến sĩ Ong Thế Duệ cho rằng, nguồn thu bổ sung từ chính sách thuế có thể được phân bổ theo hướng tăng đầu tư trở lại cho y tế.

Một mô hình được đề xuất là dành khoảng 60 đến 80% nguồn thu bổ sung cho Quỹ BHYT, phần còn lại phân bổ cho Quỹ Phòng bệnh và ngân sách chung, theo lộ trình thể chế hóa trong giai đoạn 2026-2030. Cách tiếp cận này không chỉ nhằm tạo thêm nguồn lực cho hệ thống y tế mà còn hướng tới một mục tiêu kép: hạn chế tiêu dùng các sản phẩm có hại cho sức khỏe, đồng thời sử dụng nguồn thu từ những sản phẩm này để đầu tư cho phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe người dân.

Kinh nghiệm tại khu vực APEC chia sẻ tại hội thảo cũng cho thấy khu vực tư nhân có thể trở thành một phần quan trọng trong việc đa dạng hóa nguồn tài chính cho y tế.

3-2739.jpg
Bảo hiểm y tế chi trả nhiều dịch vụ kỹ thuật y tế chất lượng cao. (Ảnh: Thế Anh)

Để hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết số 72-NQ/TW đến năm 2030, Việt Nam cần một lộ trình tài chính y tế khả thi, ưu tiên nguồn lực công, sử dụng ngân sách hiệu quả và huy động sự phối hợp liên ngành, công-tư. Ở đó, Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, các bộ, ngành, cơ quan bảo hiểm y tế, cơ sở y tế, khu vực tư nhân và người dân cùng góp phần xây dựng hệ thống công bằng, hiệu quả và bền vững. Ưu tiên hàng đầu là tăng phân bổ ngân sách nhà nước; thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá, rượu bia và thuế xổ số chỉ là nguồn bổ sung; BHYT cần cải cách từng bước; còn bảo hiểm bổ sung, chương trình hỗ trợ thuốc cho bệnh nhân… là công cụ hỗ trợ tiếp cận chứ không thay thế tài trợ công.

Thạc sĩ Hoàng Trung Tuấn, Phó Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế cho biết: Giải pháp tài chính là một trong những định hướng đổi mới quan trọng trong thực hiện chính sách BHYT giai đoạn 2026-2030. Theo đó sẽ tăng chi từ ngân sách, tăng mức đóng (theo lộ trình) có sự tham gia của quỹ phòng bệnh; đồng thời đa dạng hóa nguồn tài chính (BHYT bổ sung, thương mại, chương trình hỗ trợ trực tiếp cho người bệnh tham gia BHYT)… Mặt khác đổi mới phương thức chi trả, nâng cao hiệu quả quản lý quỹ BHYT, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn lực…

Việc đổi mới cơ chế tài chính BHYT dự kiến được triển khai theo từng bước, trong đó có tăng mức đóng BHYT từ năm 2027 theo lộ trình và thí điểm đa dạng hóa các gói BHYT, phát triển BHYT bổ sung theo nhu cầu của người dân.

Như vậy, với định hướng chính sách rõ ràng, cách tiếp cận đa nguồn lực và sự phối hợp giữa Nhà nước, khu vực tư nhân và các bên liên quan, Việt Nam đang có cơ hội mở rộng không gian tài khóa cho y tế và xây dựng một nền tảng tài chính bền vững hơn cho BHYT toàn dân.

Có thể bạn quan tâm

Bác sĩ bệnh viện đa khoa Xanh Pôn khám cho học sinh tại trường Trung học cơ sở Ba Đình ngày 22/8/2026. (Ảnh: Minh Quyết/TTXVN)

Bộ Y tế hướng dẫn kiểm tra sức khỏe đầu năm học

Việc kiểm tra sức khỏe đầu năm học đối với trẻ em mầm non và học sinh phổ thông được thực hiện mỗi năm một lần vào đầu năm học, nhằm đánh giá tình trạng sức khỏe ban đầu, phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe, bệnh, tật phổ biến ở lứa tuổi học đường.

Lực lượng quản lý thị trường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh sản phẩm sữa. (Ảnh: Bộ Công thương)

Giảm thủ tục tiền kiểm, tăng hậu kiểm trong quản lý an toàn thực phẩm

Bộ Y tế hiện đang là đầu mối, phối hợp các bộ, ngành và cơ quan liên quan xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Đặc biệt, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết thông qua chính sách Luật này, trong đó nội dung chính sách được xây dựng theo hướng quản lý an toàn thực phẩm giảm bớt thủ tục tiền kiểm, tăng hậu kiểm.

Các bác sĩ ghi nhận bệnh nhi có tình trạng sốc nhiễm khuẩn và tổn thương đa cơ quan bao gồm viêm phổi, suy thận cấp, và tổn thương gan. (Ảnh: BVCC)

Cảnh báo sốt mò có thể gây sốc, suy đa tạng

Khởi đầu với sốt, đau họng, bé gái 14 tuổi ở Điện Biên nhanh chóng diễn biến nặng, rơi vào sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng, phải thở máy và lọc máu. Các bác sĩ sau đó phát hiện tổn thương da nghi do mò đốt và xác định bệnh nhi mắc sốt mò.

Các bác sĩ khám bệnh, tư vấn chăm sóc sức khỏe cho người dân. (Ảnh: HOÀNG KHÁNH)

Chung tay chăm sóc sức khỏe cho người dân đặc khu Côn Đảo

Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh và Đảng ủy, UBND Đặc khu Côn Đảo, Báo Quân đội nhân dân với sự đồng hành của Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu tổ chức chương trình “Hành trình tri ân - Vì một Việt Nam khỏe mạnh” với chuỗi hoạt động tri ân người có công, chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội cho người dân Đặc khu Côn Đảo.

 (Ảnh minh họa: CHI MAI)

Bộ Y tế yêu cầu Shopee gỡ bỏ thông tin 11 sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe

Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) vừa yêu cầu sàn thương mại điện tử Shopee ngừng kinh doanh, gỡ bỏ thông tin đối với 11 sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe có số Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm không đúng với hồ sơ đã được cơ quan này cấp. Đồng thời, đề nghị kiểm tra Siêu thị Ba Lan và Công ty vận chuyển TRON.

Các chuyên gia chia sẻ việc tiêm vaccine cúm sẽ là một biện pháp quan trọng giúp bảo vệ nhóm đối tượng nguy cơ cao. (Ảnh: BTC cung cấp)

Cúm có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim ở người cao tuổi

Cúm không chỉ gây bệnh đường hô hấp mà còn có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim và các biến cố sức khỏe nghiêm trọng ở người cao tuổi. Trong khi đó, tỷ lệ tiêm vaccine cúm ở nhóm này tại Việt Nam được ước tính chỉ khoảng 5%, đặt ra yêu cầu tăng cường các giải pháp bảo vệ nhóm nguy cơ cao.

Các chuyên gia trình bày nghiên cứu mới về các biện pháp phòng bệnh chủ động. (Ảnh: MINH HOÀNG)

Tiếp cận tiêm chủng toàn diện theo vòng đời - giải pháp bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng

Tại phiên họp chuyên đề Dự phòng trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học thường niên năm 2026 được Tổng hội Y học Việt Nam tổ chức ngày 28/8, các chuyên gia dịch tễ nhấn mạnh phòng bệnh cần đi trước một bước, trong đó tiêm chủng theo vòng đời là công cụ quan trọng để bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng.

Trung tâm Y tế Nậm Pồ tập huấn kỹ năng xử trí vết thương cho nhân viên y tế trường học trên địa bàn. (Ảnh: LÊ LAN)

Điện Biên: Nâng cao kỹ năng cấp cứu ban đầu cho nhân viên y tế trường học

Để chuẩn bị các điều kiện y tế phục vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh đầu năm học mới, ngày 28/8, các trung tâm Y tế: Tuần Giáo, Nậm Pồ, Tủa Chùa, Điện Biên Đông (tỉnh Điện Biên) tổ chức tập huấn kỹ năng cấp cứu ban đầu cho đội ngũ nhân viên y tế trường học và viên chức phụ trách chương trình y tế học đường. 

Toàn cảnh hội thảo. (Ảnh: BTC)

Từng bước đưa điều trị hiếm muộn vào bảo hiểm y tế

WHO lần đầu ban hành hướng dẫn về phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị hiếm muộn, khuyến cáo các quốc gia xem hiếm muộn là một vấn đề y tế công cộng. Trước sự gia tăng tỷ lệ vô sinh hiếm muộn, chi phí điều trị cao, các chuyên gia đặt ra yêu cầu sớm có chính sách hỗ trợ, từng bước mở rộng phạm vi chi trả của bảo hiểm y tế.

Tặng quà tri ân các gia đình hiến mô, tạng. (Ảnh: ANH DƯƠNG)

Thêm một cách để lan tỏa giá trị nhân văn của hiến mô, tạng

Thông điệp “Còn mãi yêu thương” được Bệnh viện Bạch Mai lựa chọn để nhấn mạnh giá trị nhân văn của hiến mô, tạng: yêu thương không chỉ được thể hiện bằng lời sẻ chia mà còn có thể được trao đi bằng một quyết định tự nguyện, để khi một sự sống khép lại, cơ hội sống của những người khác có thể được mở ra.