Sáng qua 21/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá; dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).
Nhà nước quản lý, kiểm soát giá thuốc
Phát biểu về việc sửa đổi một số điều của Luật Dược và Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết: Qua công tác thanh tra, kiểm tra và điều tra của các cơ quan chức năng, đã phát hiện nhiều lỗ hổng trong quy định pháp luật, các văn bản hướng dẫn cũng như quá trình tổ chức thực hiện, dẫn đến phát sinh nhiều khâu trung gian, đẩy giá thuốc và trang thiết bị y tế lên cao bất hợp lý. Thủ tướng nhấn mạnh, thuốc và trang thiết bị y tế là những hàng hóa đặc thù, liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân.
Trong điều kiện nhiều người bệnh có hoàn cảnh khó khăn, chi phí khám, chữa bệnh mà người dân phải trực tiếp chi trả từ tiền túi còn cao, Nhà nước phải có cơ chế quản lý, kiểm soát giá phù hợp, không để cơ chế thị trường tự điều chỉnh. Nếu không gánh nặng đối với người bệnh, ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiểm y tế sẽ gia tăng, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn lực, đời sống Nhân dân cũng như việc thực hiện các chính sách an sinh xã hội.
Với quan điểm đó, Thủ tướng yêu cầu cần nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế mua sắm theo hướng linh hoạt, phù hợp từng nhóm, loại thuốc, trang thiết bị y tế, giảm tối đa các khâu trung gian; bảo đảm công khai, minh bạch và kiểm soát giá. Xác định rõ những loại, nhóm thông dụng, được sử dụng rộng rãi thì thực hiện đấu thầu tập trung; những loại, nhóm chuyên biệt, đặc thù có thể cho phép bệnh viện trực tiếp đàm phán, thương lượng mua sắm.
Không để tình trạng các doanh nghiệp, hãng sản xuất, các khâu trung gian bắt tay nhau chi phối thị trường, thao túng giá. Phân tích việc giảm thu ngân sách từ thuốc lá nhưng lợi ích xã hội mang lại rất lớn, nhiều đại biểu đề nghị tăng cường trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, nhất là ngành y tế, công an, công thương, chính quyền địa phương, nhà trường và gia đình trong xây dựng môi trường không khói thuốc; kiểm soát chặt hoạt động bán thuốc lá qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các ứng dụng số, thực hiện nghiêm quy định cấm bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi; kiên quyết cấm các sản phẩm đã được xác định có tác hại đối với sức khỏe như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; tăng cường cảnh báo và chủ động phòng ngừa việc tiếp cận, sử dụng các sản phẩm thuốc lá mới.
Qua 20 năm thi hành, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006 mang ý nghĩa nhân đạo, nhân văn sâu sắc, tôn vinh nghĩa cử cao đẹp của người hiến tạng, góp phần mở ra cơ hội sống, phục hồi sức khỏe cho người bệnh mắc bệnh hiểm nghèo, giảm gánh nặng chi phí điều trị; đồng thời tạo hành lang pháp lý minh bạch trong ghép tạng, ngăn chặn thương mại hóa, mua bán nội tạng.
Theo luật hiện hành, Việt Nam chỉ cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết não, chưa cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể người ngay sau khi chết tuần hoàn (người không còn khả năng sống lại và phục hồi). Quy định cho phép lấy tạng người ngay sau khi chết tuần hoàn trong dự thảo luật có tác động và sức ảnh hưởng rất lớn; nếu pháp lý quá chặt chẽ sẽ làm giảm cơ hội được điều trị của rất nhiều người bệnh, nhưng nếu nới lỏng mà không kiểm soát được lại tạo kẽ hở cho đối tượng có mục đích xấu trục lợi.
Nhiều ý kiến đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ hơn về quy định này để đại biểu Quốc hội xem xét trước khi quyết định biểu quyết.
Hỗ trợ người lao động tham gia bảo hiểm xã hội
Buổi chiều, Quốc hội thảo luận tại tổ về các dự án: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ và Luật Việc làm; Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội; Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi).
Quan tâm lĩnh vực bảo hiểm xã hội, đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn) đề nghị xây dựng cơ chế bảo vệ quyền lợi người lao động khi doanh nghiệp chậm đóng, mất khả năng thanh toán, thay vì để họ chịu thiệt thòi khi giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội. Đại biểu cho rằng, cần phân biệt rõ hành vi cố tình trốn đóng, chiếm dụng tiền bảo hiểm xã hội với trường hợp doanh nghiệp thật sự mất khả năng thanh toán.
Đối với hành vi cố tình trốn đóng phải xử lý nghiêm, nhưng đối với doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, không còn khả năng thanh toán thì cần có cơ chế pháp lý phù hợp để bảo vệ quyền lợi người lao động. Cần làm rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động và phương án xác nhận thời gian đã thực đóng để giải quyết chế độ tương ứng; không để người lao động phải chịu toàn bộ hậu quả từ những vi phạm hoặc khó khăn tài chính của người sử dụng lao động.
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn thành phố Hải Phòng) đồng tình với chủ trương mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội đối với lao động tự do, lao động trên nền tảng số như lái xe công nghệ, người giao hàng... Tuy nhiên, đại biểu cho rằng phạm vi đối tượng như dự thảo là rất rộng, chưa có tiêu chí nhận diện, chưa xác định cụ thể thu nhập làm căn cứ đóng, trách nhiệm đóng góp của doanh nghiệp nền tảng.
Trong khi đó, thu nhập của nhóm lao động này còn bấp bênh, việc phát sinh thêm nghĩa vụ đóng bắt buộc có thể tạo gánh nặng tài chính. Nếu giữ quy định, dự thảo luật cần xác lập các tiêu chí, nguyên tắc cơ bản và bắt buộc lấy ý kiến người chịu tác động. Thời điểm áp dụng không sớm hơn năm 2028, nhằm có đủ thời gian hoàn thiện pháp luật liên quan và hệ thống dữ liệu liên thông. Trong thời gian chuyển tiếp, đề nghị tiếp tục duy trì và nâng mức hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện cho nhóm lao động này…
