Đầu tư gắn với nhu cầu dân sinh
Quảng Trực là xã biên giới thuộc diện đặc biệt khó khăn của tỉnh Lâm Đồng, có hơn 45% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số; tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn 25,7%. Xã có địa bàn rộng, dân cư phân bố không tập trung, trong khi nhu cầu đầu tư hạ tầng, nhất là các tuyến đường kết nối khu dân cư với vùng sản xuất còn rất lớn.
Để sử dụng hiệu quả nguồn vốn, xã rà soát nhu cầu thực tế, ưu tiên những công trình phục vụ nhiều hộ dân, trực tiếp hỗ trợ sản xuất và đời sống. Giai đoạn 2026-2030, địa phương xây dựng danh mục 13 công trình, dự án với tổng vốn đầu tư gần 47 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương hơn 25,1 tỷ đồng, ngân sách địa phương hơn 21,8 tỷ đồng. Từ năm 2025 đến nay, xã đã hoàn thành ba công trình giao thông với tổng mức đầu tư khoảng 8,854 tỷ đồng, phục vụ khoảng 320 hộ dân.
Bí thư Đảng ủy xã Quảng Trực Dương Huy Toàn cho biết, địa phương ưu tiên những tuyến đường kết nối trực tiếp khu dân cư với vùng sản xuất, có nhiều hộ dân được hưởng lợi. Thực tế cho thấy, những tuyến đường được đầu tư giúp rút ngắn thời gian đi lại, giảm chi phí vận chuyển nông sản, tạo thuận lợi để người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.
Tại xã Quảng Hòa, tuyến đường giao thông nội vùng thôn 12 dài 1,24km từng gây nhiều khó khăn cho người dân mỗi khi mùa mưa đến. Đường đất trơn trượt, việc đi lại và vận chuyển nông sản mất nhiều thời gian, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất. Năm 2025, từ nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia, địa phương đầu tư 2,4 tỷ đồng bê-tông hóa toàn tuyến. Sau khi hoàn thành, công trình tạo kết nối thuận lợi hơn giữa khu dân cư và vùng sản xuất tập trung.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Quảng Hòa Hoàng Trung Diện cho biết, nhiều tuyến đường trên địa bàn đã xuống cấp, ảnh hưởng đến việc đi lại, vận chuyển hàng hóa và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Vì vậy, giao thông nông thôn tiếp tục là lĩnh vực được địa phương ưu tiên đầu tư. Xã sẽ kiến nghị bố trí nguồn lực phù hợp, từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và đời sống nhân dân.
Việc nâng cấp những tuyến đường đã xuống cấp được xã Trường Xuân thực hiện song song với đầu tư công trình mới. Tuyến đường chính vào bon Bu Păh dài 1,3km được bê-tông hóa từ nhiều năm trước bằng nguồn lực Nhà nước và sự đóng góp của người dân. Sau thời gian sử dụng, mặt đường xuống cấp, những đoạn dốc trở nên khó đi, nhất là vào mùa mưa. Từ nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, tuyến đường được nâng cấp với kinh phí gần 2,2 tỷ đồng. Mặt đường rộng 3,5m, hai bên được gia cố lề thêm 1,5m, giúp cải thiện điều kiện đi lại và an toàn giao thông.
Ở bon N’Jang Bơ, tuyến đường đất dài gần 1km cũng được duy tu, bảo dưỡng với kinh phí khoảng 1 tỷ đồng, góp phần cải thiện giao thông nội vùng. Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Trường Xuân Lê Xuân Thuận, do địa bàn rộng, dân cư phân bố không tập trung, nhiều khu vực còn khó khăn về hạ tầng nên giao thông được ưu tiên đầu tư để kết nối khu dân cư với vùng sản xuất và các công trình thiết yếu.
Đến nay, 100% đường xã tại Trường Xuân đã được nhựa hóa hoặc bê-tông hóa; tỷ lệ cứng hóa đường thôn, bon và các tuyến liên thôn, liên bon đạt khoảng 58%. Giai đoạn 2026-2030, xã dự kiến có hơn 48,6 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn từ ngân sách nhà nước, gồm hơn 23,3 tỷ đồng ngân sách Trung ương, hơn 20,2 tỷ đồng ngân sách tỉnh và hơn 5,1 tỷ đồng ngân sách xã.
Địa phương định hướng lồng ghép các nguồn vốn, tập trung đầu tư những công trình phục vụ trực tiếp sản xuất và đời sống người dân. Các thôn, bon, bản đặc biệt khó khăn được xác định là những địa bàn cần ưu tiên nguồn lực.
Trong năm 2025-2026, trên địa bàn xã Đam Rông 4 có ba công trình giao thông nông thôn, tổng chiều dài hơn 1,6km được đầu tư với kinh phí hơn 4,1 tỷ đồng. Bí thư Đảng ủy xã Đam Rông 4 Trần Phú Vinh cho biết, trong điều kiện địa phương còn nhiều khó khăn, việc cứng hóa các tuyến đường có ý nghĩa thiết thực đối với đời sống người dân. Khi phương tiện có thể tiếp cận khu sản xuất thuận lợi hơn, chi phí vận chuyển giảm, nông sản có thêm điều kiện kết nối với thị trường. Giao thông được cải thiện cũng giúp học sinh đến trường, người dân đi khám, chữa bệnh và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu dễ dàng hơn.
Giao thông đi đôi với phát triển bền vững
Thực tế tại các địa phương cho thấy, công trình giao thông vùng khó không nhất thiết phải có quy mô lớn mới tạo nên hiệu quả. Một tuyến đường được đầu tư đúng vị trí, đáp ứng nhu cầu thực tế có thể giải quyết những khó khăn kéo dài nhiều năm, nhất là ở địa bàn dân cư phân tán, địa hình phức tạp, sản xuất chủ yếu dựa vào nông nghiệp.
Tuy nhiên, trong điều kiện nhu cầu đầu tư lớn, nguồn lực còn hạn chế, việc lựa chọn công trình cần gắn với quy hoạch phát triển, nhu cầu đi lại và khả năng kết nối vùng sản xuất. Ưu tiên đầu tư phải đi đôi với sử dụng vốn hiệu quả, tránh dàn trải, bảo đảm chất lượng và khả năng khai thác lâu dài.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng Lê Quang Dần, đầu tư giao thông vùng khó cần đặt trong tổng thể phát triển kinh tế-xã hội, không chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt mà còn phải tính đến khả năng kết nối khu dân cư, vùng sản xuất và các công trình thiết yếu. Khi nhiệm vụ và nguồn lực được phân cấp về cơ sở, địa phương cần căn cứ điều kiện thực tế để lựa chọn công trình phù hợp, gắn hạ tầng giao thông với sản xuất và thị trường tiêu thụ.
Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lâm Đồng Bùi Ngọc Sơn nhấn mạnh, đầu tư hạ tầng giao thông mới chỉ là bước đầu, hiệu quả lâu dài còn phụ thuộc vào khả năng khai thác công trình, tổ chức sản xuất và kết nối thị trường. Do đó, phát triển hạ tầng cần gắn với hỗ trợ sinh kế, tạo điều kiện để người dân phát huy lợi thế sản xuất tại địa phương.
Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng Dương Khắc Mai cho rằng, hạ tầng giao thông tại nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn vẫn còn thiếu và yếu. Trong khi diện tích tỉnh rộng, nhu cầu đầu tư lớn, nguồn lực có hạn, các địa phương cần rà soát kỹ, tập trung vốn cho những công trình cấp thiết, có khả năng tạo tác động lan tỏa. Cùng với bảo đảm chất lượng xây dựng, cần tăng cường kiểm tra, quản lý và duy tu định kỳ để công trình phát huy hiệu quả lâu dài.
Từ thực tiễn các địa phương có thể thấy, ưu tiên nguồn lực đầu tư giao thông vùng khó đang từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn về hạ tầng, tạo thuận lợi cho sản xuất và đời sống nhân dân. Khi công trình được lựa chọn sát nhu cầu, nguồn vốn được sử dụng đúng trọng tâm và hạ tầng được gắn với định hướng phát triển bền vững, những tuyến đường mới sẽ trở thành động lực thúc đẩy kinh tế-xã hội phát triển, góp phần nâng cao đời sống đồng bào các dân tộc trong tỉnh.
