Năm nay, một cái tên xa lạ trong giới nhiếp ảnh Việt Nam được xướng tên và vinh danh, anh là Phạm Ngọc Long Thiên với tác phẩm đoạt giải cao nhất mang tên: “Việt Nam-Kỷ nguyên vươn mình”.
Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, giải thưởng tôn vinh những tác phẩm ảnh, video về những khoảnh khắc, những câu chuyện có ý nghĩa trong mọi mặt của đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của Việt Nam… qua đó khẳng định một cách sinh động những thành tựu mà Việt Nam đạt được trong lĩnh vực quyền con người. Giải thưởng còn giúp truyền thông, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới nhằm khẳng định Việt Nam là một quốc gia hạnh phúc, một đất nước thanh bình, tươi đẹp, năng động và đang trên đà phát triển.
Theo Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, ảnh dự thi là ảnh đơn, ảnh bộ dưới dạng kỹ thuật số, file ảnh có định dạng jpg. Kích thước của chiều ngắn nhất là 3.000 pixel. Mỗi một tác giả được gửi không giới hạn số lượng tác phẩm dự thi (cả ảnh đơn và ảnh bộ). Tác phẩm ảnh phải được sáng tác bằng phương pháp hiện thực, không chấp nhận ảnh cắt ghép, thêm, bớt hoặc làm sai lệch thực tế (trừ thể loại ảnh panorama).
Được biết Phạm Ngọc Long Thiên là một người thích chụp ảnh, thích chia sẻ những điều tích cực qua ảnh. Anh sinh năm 1988, làm việc tại Công ty cổ phần Đầu tư Lê Bảo Minh (Thành phố Hồ Chí Minh). Là tay máy mà công ty “vận dụng” khi có những sự kiện chụp ảnh cần thiết. Có mặt tại buổi chụp ảnh do Báo Nhân Dân thiết kế (chụp toàn bộ hình ảnh cho Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Tây Ninh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025- 2030), Long Thiên rất cần mẫn ghi hình từng đại biểu với những khoảnh khắc mà ít tay máy nào nhận ra. Khoảnh khắc tích cực nhất là các đại biểu dân tộc thiểu số giơ thẻ biểu quyết, anh cũng không quên ghi lại.
Long Thiên nói: “Tôi hay đi dạo khắp Sài Gòn, len lỏi vào từng hẻm hóc. Đi nhiều, chụp nhiều, tự nhiên mình luyện được cái phản xạ. Khi thấy một nụ cười, một ánh mắt hay một dáng đi, ngón tay mình tự động bấm máy trước khi cái đầu kịp suy nghĩ. Ảnh đời thường có cái đẹp nằm ở sự tự nhiên và khoảnh khắc ấy không lặp lại bao giờ”.
Trong dịp cùng Báo Nhân Dân, Công ty cổ phần Xây dựng Coteccons ghi hình tại các công trình trên toàn quốc trong Chương trình Xây Tết 2026, Long Thiên là người đã bấm máy chính và ghi dấu ấn với hàng chục nghìn bức ảnh chia sẻ mọi cung bậc cảm xúc của nhân viên vệ sinh, công nhân thoát nước, công nhân xây dựng… Anh xúc động: “Khoảng một tháng đồng hành cùng những người cần lao luôn cho tôi sự đồng điệu. Cũng là người lao động, tôi luôn thấy niềm vui của mình qua những hình ảnh ghi lại niềm vui của người khác, nhất là người lao động khổ cực, nghèo khó, người yếu thế... Nhân quyền và quyền con người là đây, là ai cũng có quyền thụ hưởng niềm vui Tết dù trong môi trường nào”.
Về tác phẩm đạt giải nhất, Phạm Ngọc Long Thiên chia sẻ: Tác phẩm “Việt Nam-Kỷ nguyên vươn mình” được chụp ở Bến Bạch Đằng (Thành phố Hồ Chí Minh) vào đêm 28/4/2025, trong không khí hân hoan, rộn ràng của người dân chào mừng kỷ niệm 50 năm Ngày đất nước thống nhất. Tôi bấm máy khoảnh khắc ấy giữa trung tâm thành phố và đám đông mọi người reo vui, rạng rỡ, ai nấy đều tươi cười hạnh phúc thưởng thức sự kiện. Thật hạnh phúc và tự hào khi được góp mặt và lưu giữ được thời khắc của dấu ấn lịch sử qua hình ảnh”.
Hỏi anh học nhiếp ảnh từ đâu, do ai dạy, Long Thiên nói tự học từ cuộc sống, cùng bạn bè tự chia sẻ góc máy, tự ngắm nhìn các bức ảnh mẫu mực của những người đi trước để học hỏi cách họ khai thác đường nét, ánh sáng, rồi từ đó tìm tòi thêm góc nhìn riêng của mình.
Với bức ảnh đoạt giải chụp ban đêm ở Bến Bạch Đằng, Long Thiên nói bí quyết và kinh nghiệm làm sao chụp ảnh thể loại đêm (night) là luôn mang theo chiếc chân máy (tripod) để bảo đảm ảnh sắc nét tuyệt đối giữa màn đêm. Anh cũng dùng ống kính góc rộng để ôm trọn vẻ uy nghi và thêm ống kính tele để chụp những chi tiết nhỏ của các công trình hậu cảnh. Cái thú vị nhất là phơi sáng, người chụp cần giữ máy thật tĩnh để con người và cảnh hiện lên sắc sảo, trong khi dòng người không tĩnh thì tạo thành những vệt sáng mềm mại, thướt tha.
Qua những cuộc thi và triển lãm, mỗi bức ảnh là một sứ giả thầm lặng nhưng mạnh mẽ. Nó lan tỏa hình ảnh một Việt Nam không chỉ đẹp ở thiên nhiên hùng vĩ mà còn đẹp ở tình người, ở bản sắc văn hóa... Hình ảnh là thứ ngôn ngữ quốc tế dễ chạm vào trái tim nhất. Khi bạn bè thế giới nhìn thấy một Việt Nam hòa bình, cởi mở, rạng rỡ nụ cười qua ống kính của chúng ta, họ sẽ hiểu và yêu mến đất nước này hơn. Đó là niềm tự hào của những người cầm máy.
