Những nỗi đau chưa bao giờ nguôi ngoai

Hành trình đưa các anh về đất mẹ

Những nỗi đau chưa bao giờ nguôi ngoai

Trên khắp đất nước Việt Nam, nỗi đau chiến tranh chưa bao giờ nguôi ngoai. Hàng nghìn ngôi mộ gió, hàng chục nghìn tấm bia khuyết danh, hàng nghìn đám giỗ tập thể không di ảnh vẫn cứ âm thầm tồn tại như nỗi ẩn ức chẳng thể phai.
Một ngày cuối tháng 7… Ông Hai Trí - người cựu binh may mắn trở về từ chiến trường Campuchia lại lạch cạch thức dậy từ rất sớm để tự tay chuẩn bị cho đám giỗ đặc biệt nhất của mình: Giỗ đồng đội.

Ở cách đó hàng nghìn cây số, gia đình bà Trần Thị Tuyến (Mỹ Lộc, Nam Định) cũng đã sắp đủ 3 mâm cơm trước khi ra… “ngôi mộ gió” mời người thân là liệt sĩ trở về.

Trên khắp đất nước Việt Nam, nỗi đau chiến tranh chưa bao giờ nguôi ngoai. Hàng nghìn ngôi mộ gió, hàng chục nghìn tấm bia khuyết danh, hàng nghìn đám giỗ tập thể không di ảnh vẫn cứ âm thầm tồn tại như nỗi ẩn ức chẳng thể phai.

Nhân dịp kỷ niệm 75 năm Ngày Thương binh liệt sĩ Việt Nam (27/7/1947-27/7/2022), Báo Nhân Dân xin gửi tới bạn đọc loạt bài viết “Hành trình đưa các anh về đất mẹ”. Loạt bài như một nén tâm nhang tri ân lớp lớp các anh hùng, liệt sĩ đã ngã xuống vì hòa bình, độc lập, tự do.

Vết sẹo chưa thể lành của chiến tranh

3 nén hương được thắp lên trên bàn thờ. Phía sau là tấm di ảnh người thanh niên tươi cười đã bạc phếch vì nhuốm màu tháng năm. Bà Tuyến lầm rầm khấn: “Hôm nay, tôi làm mâm cơm này, con cháu về đủ cả. Mong ông sống khôn, thác thiêng mách cho tất cả nơi ông nằm. Đã gần 70 năm rồi, nhưng mọi người vẫn ngóng mong ông”.

Người thanh niên trong ảnh là ông Trần Đức Bản, em rể của bà Tuyến. Ông Bản tham gia trận đánh trên đồi A1 Điện Biên Phủ vào năm 1954. Trong chiến dịch cuối cùng ấy, ông vĩnh viễn nằm xuống cùng hàng nghìn đồng đội ở tuổi đôi mươi mà không có một nấm mồ, một dòng bia mộ. Ngày hòa bình lập lại, gia đình bà Tuyến đã nhiều lần xuôi ngược từ tận Nam Định lên Điện Biên nhưng vẫn không tìm thấy mộ.

Ở quê nhà, bà tự mình xây một ngôi mộ gió, dựng ban thờ riêng. Và dòng họ Trần Đức cũng có thêm một ngày Giỗ lớn vào tuần cuối cùng của tháng 7 hằng năm.

“Cứ có thông tin ở đâu là chúng tôi lại đi, chỉ mong đưa ông ấy về với quê nhà. Nhưng càng tìm, càng mòn mỏi. Mãi sau này, tại nghĩa trang Điện Biên, tên của ông Bản mới được khắc trên Bảng vàng ghi danh các anh hùng liệt sĩ tham gia chiến dịch”, bà Tuyến ngậm ngùi kể, hai mắt đỏ hoe.

68 năm qua đi, gia đình bà đã chấp nhận việc nghĩa trang Điện Biên là “nơi an nghỉ chung” của ông Bản và 600 đồng đội. Ở quê nhà, bà tự mình xây một ngôi mộ gió, dựng ban thờ riêng. Và dòng họ Trần Đức cũng có thêm một ngày Giỗ lớn vào tuần cuối cùng của tháng 7 hằng năm.

Hàng nghìn gia đình ở Việt Nam có chung một ngày giỗ...

Hàng nghìn gia đình ở Việt Nam có chung một ngày giỗ...

Tại Hà Nội, Lê Công Thành - người sáng lập ra trang lietsi.com - dự án số hóa toàn bộ các nghĩa trang liệt sĩ của Việt Nam cũng có câu chuyện tương tự. Bản thân anh có người ông đi chiến trường B trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Tới năm 1966, gia đình Thành nhận được giấy báo tử. Thế nhưng, trên mảnh giấy ấy chỉ vỏn vẹn có mấy dòng về tên tuổi, quê quán. Còn thông tin quan trọng nhất - nơi ông ngã xuống thì không có.

“Sau này, khi có điều kiện, cả nhà tôi đã đổ vào chiến trường B để tìm ông, thậm chí dùng mọi biện pháp, kể cả… áp vong nhưng vẫn vô vọng”, Thành kể lại.

Nỗi đau từ chiến tranh như một vết sẹo mãi vẫn chưa lành...

Nỗi đau từ chiến tranh như một vết sẹo mãi vẫn chưa lành...

Lui về phương nam, cựu binh Huỳnh Trí - Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cũng chịu chung một nỗi đau từ chiến trận. Rời bỏ cây súng và chiến trường Tây Nam đỏ lửa - nơi mà rất nhiều đồng đội không may mắn nằm lại, ông Hai mang theo sự day dứt khôn nguôi. Đến độ, ông dành tới tận 20 năm tiếp theo của mình để lặn lội đi tìm hài cốt những người nằm lại.

Dọc suốt dải đất hình chữ S, có rất nhiều câu chuyện như của bà Tuyến, Lê Công Thành hay ông Hai Trí. Dù ở thời điểm nào, kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ hay trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam…, vẫn còn những người lính mãi vẫn chưa trở về đất mẹ….

Những con số ám ảnh

Theo số liệu thống kê từ Cục Chính sách (Bộ Quốc phòng), trải qua các thời kỳ chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, cả nước có hơn 1,2 triệu liệt sĩ đã anh dũng hy sinh. Mặc dù chiến tranh đã lùi xa, nhưng đến nay, còn rất nhiều gia đình liệt sĩ vẫn chưa tìm thấy phần mộ của người thân.

Sau nhiều năm triển khai công tác tìm kiếm, quy tập, 900 nghìn hài cốt liệt sĩ đã được đưa về đất mẹ. Gần 200 nghìn anh hùng khác vẫn đang phải nằm lại với đá núi, đất sâu.

Sau nhiều năm triển khai công tác tìm kiếm, quy tập, 900 nghìn hài cốt liệt sĩ đã được đưa về đất mẹ. Gần 200 nghìn anh hùng khác vẫn đang phải nằm lại với đá núi, đất sâu. Ngay cả trong số 900 nghìn liệt sĩ đã được quy tập, cũng có tới hơn 300 nghìn mộ chưa xác định được thông tin. Con số này trong tính tới năm 2020 thậm chí còn lên tới hơn 600 nghìn (theo số liệu báo cáo của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ giai đoạn 2013-2020).

Những hài cốt được đưa về quy tập từ chiến trường Campuchia tại An Giang.

Những hài cốt được đưa về quy tập từ chiến trường Campuchia tại An Giang.

Rải rác trên khắp cả nước là những điểm mộ tập thể được tìm thấy đầy đớn đau. Đó là trường hợp 15 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy ở điểm mộ 03, khu mộ 12 tại tỉnh Thái Nguyên hay 23 hài cốt liệt sĩ tại điểm mộ 10, khu mộ 13 tỉnh Hải Dương; 52 hài cốt liệt sĩ tại điểm mộ 20, khu mộ 32 tỉnh Quảng Bình…

Các tỉnh khác như Đồng Nai cũng tìm kiếm 7 khu vực mộ tập thể, quy tập được hơn 300 hài cốt liệt sĩ. Bình Dương quy tập được hơn 150 hài cốt liệt sĩ với 2 khu vực mộ tập thể. Tương tự, tại Hà Giang và Hà Nam, thậm chí chúng ta chưa xác định chính xác số lượng người nằm xuống ở 1 điểm mộ tập thể.

Riêng trên các chiến trường đặc biệt như Lào, Campuchia, tính từ năm 2013 tới nay, bằng nỗ lực phi thường với tinh thần chạy đua cùng thời gian, 18.500 hài cốt liệt sĩ, trong đó gần 3.000 trường hợp ở Lào và hơn 6.000 hài cốt ở đất bạn Campuchia đã được đưa về với đất mẹ. Riêng đội K70 (Quân khu 7) quy tập được 1 khu mộ tập thể ở Campuchia với 124 hài cốt.

Cuộc chiến lặng thầm sau khói lửa càng trở nên khó khăn hơn khi thời gian đã phủ mờ lên tất thảy khiến việc kết luận địa bàn, lập bản đồ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ càng trở nên khó khăn hơn. Theo số liệu của Cục Chính sách (Bộ Quốc phòng), mặc dù Ban chỉ đạo 515 đã phát ra hơn 14 triệu phiếu để khảo sát, nhưng trong tổng số phiếu thu về có tới 13,8 triệu phiếu không có thông tin.

Theo đại diện Cục Chính sách, trong thời gian tới đây, các cơ quan chức năng đặt mục tiêu đẩy nhanh tiến độ và hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt, cũng như xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin; phấn đấu đến năm 2030 sẽ hoàn thành tìm kiếm quy tập khoảng 15 nghìn hài cốt. Tinh thần chung được đặt ra là còn thông tin, còn tiếp tục tìm kiếm.

Bên cạnh đó, công tác xác định danh tính hài cốt bằng phương pháp giám định ADN cũng sẽ được đẩy mạnh, với mục tiêu đạt 20 nghìn mẫu đến năm 2030. Ngoài ra, các cơ quan cũng phấn đấu xác minh, kết luận 60% mộ liệt sĩ còn thiếu thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ bằng phương pháp chứng thực.

Còn thông tin, còn đi tìm

Tháng 7/2013, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định phê duyệt đề án về tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đến năm 2020 và các năm tiếp theo (Đề án 1237). Tại đề án này, Chính phủ đặt ra mục tiêu tới hết năm 2020, cả nước tìm kiếm, quy tập được ít nhất 60% hài cốt liệt sĩ có thông tin.

Tới tháng 5/2018, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ra quyết định về việc kiện toàn Ban chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trên cơ sở hợp nhất Ban chỉ đạo quốc gia 1237 trước đây và Ban chỉ đạo cấp Nhà nước về xác định hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Từ đây, Ban chỉ đạo 515 chính thức ra đời. Các đội chuyên trách tìm kiếm, cất bốc, đưa các anh về với đất mẹ của nhiều địa phương cũng được thành lập.

“Chúng tôi luôn xác định: Chừng nào còn thông tin về mộ chí, chúng tôi vẫn sẽ đi tìm”, Thượng tá Lê Đắc Thoa - Chính trị viên K93 - đội chuyên trách tìm kiếm, cất bốc và hồi hương hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ chiến tranh trên đất bạn Campuchia nhấn mạnh.

(Còn nữa)

Có thể bạn quan tâm

Công trường thi công cầu Ngọc Hồi. (Ảnh: HÙNG THÁI)

Thi công các dự án trọng điểm trong kỳ nghỉ lễ

Dù đang trong kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5, nhưng tại nhiều xã, phường của Hà Nội, không khí làm việc vẫn rất khẩn trương để đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng những dự án trọng điểm. Trên các công trường, nhịp độ thi công cũng được duy trì liên tục nhằm bảo đảm hoàn thành mục tiêu năm 2026.

Lãnh đạo Trung ương Đoàn trao Bằng khen và Huy hiệu “Tuổi trẻ dũng cảm” tặng Nguyễn Lê Tú. (Ảnh: TUẤN VŨ)

Rèn bản lĩnh, kỹ năng cho người trẻ

Thời gian qua, nhiều tấm gương người trẻ Việt Nam xả thân cứu người, tạo nên những câu chuyện đẹp trong cộng đồng. Để lan tỏa tinh thần thanh niên, rèn luyện bản lĩnh cho thanh, thiếu niên, các cấp bộ đoàn đã thực hiện các chương trình, đề án tăng cường kỹ năng, khơi gợi tinh thần xung kích.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Công tác dự báo và cảnh báo sớm chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên, giữ vai trò quyết định trong bảo vệ tính mạng người dân và tài sản. (Ảnh: TRỌNG TÙNG)

Rút ngắn thời gian phản ứng với thiên tai

Việc cảnh báo thiên tai sẽ chỉ thật sự hiệu quả khi thông tin nguy hiểm đến đúng người, đúng nơi và đúng thời điểm. Các mô hình tháp báo lũ thông minh và mạng quan trắc tự động đang giúp việc đưa dữ liệu về ngập lụt tới cộng đồng nhanh hơn, rút ngắn thời gian phản ứng của người dân khi thiên tai xảy ra.

Tin nổi bật ngày 2/5: Các nhà lãnh đạo cấp cao Việt Nam tiếp, hội đàm, hội kiến Thủ tướng Nhật Bản; Mỹ tuyên bố kết thúc chiến dịch quân sự với Iran

Tin nổi bật ngày 2/5: Các nhà lãnh đạo cấp cao Việt Nam tiếp, hội đàm, hội kiến Thủ tướng Nhật Bản; Mỹ tuyên bố kết thúc chiến dịch quân sự với Iran

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Lê Minh Hưng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tiếp, hội đàm, hội kiến Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae; Tổng thống Mỹ tuyên bố kết thúc chiến dịch quân sự với Iran; Giá vàng, bạc đồng loạt giảm… là một số tin tức đáng chú ý trong ngày 2/5.

Cảnh sát giao thông tăng cường kiểm soát, phân luồng cao tốc, hạn chế ùn tắc. (Ảnh: Công an Hà Nội cung cấp)

Cảnh sát giao thông phân luồng đón người dân quay lại Thủ đô sau kỳ nghỉ lễ

Chiều 2/5, lưu lượng phương tiện từ các tỉnh, thành phố đổ về Hà Nội tăng mạnh sau kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5, khiến nhiều tuyến cao tốc và trục giao thông cửa ngõ đứng trước nguy cơ ùn tắc. Lực lượng chức năng đã chủ động triển khai các phương án phân luồng, điều tiết giao thông, bảo đảm đi lại an toàn, thông suốt cho người dân.

Phòng Cảnh sát giao thông Hà Nội trực 100% quân số, tăng cường tuần tra, kiểm soát trên toàn địa bàn.

Giữ vững trật tự an toàn giao thông địa bàn Thủ đô

Trong dịp nghỉ lễ 30/4-1/5, bám sát chỉ đạo của Ban Giám đốc Công an thành phố, Phòng Cảnh sát giao thông Hà Nội đã huy động tối đa lực lượng, phương tiện, tổ chức trực 100% quân số, tăng cường tuần tra, kiểm soát trên toàn địa bàn.

Thành phố Đồng Nai hiện có khoảng 1,4 triệu công nhân.

Đồng Nai nỗ lực để “không ai bị bỏ lại phía sau”

Bảo đảm an sinh xã hội để mỗi người dân đều được thụ hưởng thành quả là một trong những nhiệm vụ hàng đầu được cả hệ thống chính trị thành phố Đồng Nai ưu tiên thực hiện. Trong đó, với một thành phố “thủ phủ” công nghiệp thì việc nâng cao đời sống vật chất, tinh thần công nhân, góp phần quan trọng để phát triển nhanh, bền vững.

Một gia đình sẵn sàng cho chuyến du lịch trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 lựa chọn tàu hỏa chất lượng cao làm phương tiện di chuyển.

Hành khách “đổi gu” di chuyển: Tàu trải nghiệm lên ngôi dịp lễ

Trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 năm nay, ngành đường sắt chứng kiến một sự chuyển dịch rõ rệt trong thói quen đi lại của người dân. Không chỉ đơn thuần là một phương tiện vận tải, những đoàn tàu chất lượng cao như "Hoa Phượng Đỏ" trên tuyến Hà Nội-Hải Phòng trở thành lựa chọn ưu tiên, mang lại hành trình trải nghiệm cho mọi lứa tuổi.

Đường phố được trang hoàng băng-rôn, cờ hoa cho ngày lễ lớn của dân tộc.

Hà Nội rực rỡ sắc màu văn hóa trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5

Hòa chung không khí vui tươi, tự hào của cả nước, Thủ đô Hà Nội những ngày này hiện lên như một bức tranh văn hóa sống động, nơi mà di sản ngàn năm và nghệ thuật đương đại cùng hòa nhịp, tạo nên trải nghiệm khó quên cho người dân lẫn du khách thập phương.

Tin nổi bật ngày 1/5: Thủ tướng Nhật Bản thăm chính thức Việt Nam; Cháy ô-tô tại cây xăng ở Đà Nẵng, 2 người tử vong

Tin nổi bật ngày 1/5: Thủ tướng Nhật Bản thăm chính thức Việt Nam; Cháy ô-tô tại cây xăng ở Đà Nẵng, 2 người tử vong

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae thăm chính thức Việt Nam; Đa dạng trải nghiệm cho du khách dịp nghỉ lễ 30/4-1/5; Cháy ô-tô tại cây xăng ở Đà Nẵng, 2 người tử vong; Ngày 1/5, toàn quốc xảy ra 48 vụ tai nạn giao thông; Vàng SJC "bốc hơi" gần 11 triệu đồng/lượng từ đầu tháng 4...là một số tin tức nổi bật trong ngày 1/5.

Con trai của Luật sư Nguyễn Hữu Thọ và ký ức những ngày chiến đấu ở rừng

Con trai của Luật sư Nguyễn Hữu Thọ và ký ức những ngày chiến đấu ở rừng

Là con trai cả của Luật sư Nguyễn Hữu Thọ, trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ông Nguyễn Hữu Châu có hơn 13 năm hoạt động và chiến đấu ở Căn cứ Trung ương Cục miền nam. Hòa vào không khí của những ngày tháng Tư lịch sử, ông chia sẻ với chúng tôi về hồi ức của những tháng ngày không quên ở chiến khu ngày đó.

Lãnh đạo thành phố Đồng Nai khảo sát để quy hoạch lại, tạo không gian phát triển cho phường Trảng Dài.

Đồng Nai tái thiết nơi “làng không ra làng, phường không ra phường”

Trong ngày thứ hai sau khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, lãnh đạo thành phố Đồng Nai đã khảo sát thực tế, tìm giải pháp để tái thiết không gian phát triển cho phường Trảng Dài, nơi từng xảy ra điểm nóng xây dựng trái phép, gây nên nhiều hệ lụy dai dẳng, được ví như “làng không ra làng, phường không ra phường”.