Nỗ lực giải ngân hạ tầng chiến lược
Theo Quyết định số 948/QĐ-TTg ngày 17/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ (đã được sửa đổi, bổ sung tại Quyết định số 1679/QĐ-TTg) về việc phê duyệt Đề án tổng thể chuẩn bị và tổ chức APEC 2027, tỉnh An Giang được giao nhiệm vụ triển khai 21 dự án then chốt.
Cấu trúc danh mục dự án chia làm hai nhóm chính: 11 dự án thuộc khối đầu tư công và 10 dự án đầu tư kinh doanh, đối tác công tư (PPP).
Tính đến ngày 3/9, tổng nguồn vốn ngân sách được bố trí cho các dự án đầu tư công phục vụ APEC trong năm 2026 đạt hơn 13.796 tỷ đồng. Kết quả giải ngân thực tế đã đạt hơn 6.460 tỷ đồng, tương ứng 46,83% kế hoạch năm.
Dù vậy, theo Sở Tài chính tỉnh An Giang, hiện có sự phân hóa tiến độ rõ rệt giữa ba nhóm dự án. Theo đó, nhóm 7 dự án giữ nhịp thi công tốt, bao gồm: Mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC, Khu đô thị hỗn hợp du lịch sinh thái Núi Ông Quán, Khu đô thị Bãi Đất Đỏ, Khu tái định cư An Thới, Khu tái định cư Hồ Suối Lớn và Ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật khu vực Dương Đông.
Nhóm 10 dự án chậm tiến độ hoặc khối lượng thi công chưa tương xứng với kế hoạch bao gồm: Đại lộ APEC, Tuyến tàu điện đô thị đoạn 1, Đường ĐT.975, Trung tâm giám sát điều hành thông minh, các khu tái định cư Hàm Ninh, Cửa Cạn và Nhà máy nước Dương Đông 2.
Đáng báo động nhất là dự án Hồ nước Dương Đông 2 và Hồ nước Cửa Cạn đã trễ hạn từ 3 tháng trở lên; trong đó Hồ nước Dương Đông 2 đạt tỷ lệ giải ngân cao nhưng khối lượng thi công thực tế lại rất thấp.
Nhóm 7 dự án có tiến độ thấp, giải ngân thấp hoặc chưa đủ điều kiện triển khai tập trung vào mảng xử lý môi trường và hạ tầng kỹ thuật An Thới-Dương Đông như Khu xử lý rác Bãi Bổn, Nhà máy điện rác Bãi Bổn, Nhà máy xử lý chất thải rắn An Thới, các Nhà máy xử lý nước thải tập trung An Thới, Dương Đông, Nhà máy nước Hồ Cửa Cạn và Ngầm hóa hạ tầng An Thới.
Theo Sở Tài chính tỉnh An Giang, nguyên nhân dẫn đến tình trạng chậm tiến độ tại một số dự án xuất phát từ những vướng mắc phức tạp về mặt bằng, vật liệu và hạ tầng kỹ thuật.
Cụ thể, Dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc dù đã bàn giao 42,5ha trong tổng số 49,55ha diện tích phê duyệt, nhưng vẫn còn 19,45ha chưa được phê duyệt phương án do nguồn gốc đất phức tạp, tranh chấp, chồng lấn ranh giới. Dự án Hồ nước Cửa Cạn còn vướng 0,98ha; Khu tái định cư Hàm Ninh còn 7,17ha của 11 hộ dân; Khu tái định cư Cửa Cạn vướng khoảng 2,5ha. Nhà máy xử lý chất thải rắn An Thới gặp khó trong xác định nguồn gốc đất; trong khi Nhà máy xử lý nước thải Dương Đông chưa thể giao đất do thiếu kinh phí bồi thường.
Ngoài ra, theo Sở Tài chính, hầu hết các dự án trọng điểm như Hồ nước Dương Đông 2, Hồ nước Cửa Cạn, Khu tái định cư Hàm Ninh, Khu đô thị Bãi Đất Đỏ đều thiếu hụt trầm trọng nguồn đá, đất đắp, cát san lấp và bãi chứa đất thải. Bên cạnh đó, các dự án ĐT.975, Đại lộ APEC, Ngầm hóa hạ tầng Dương Đông và An Thới đều bị vướng cột điện, đường ống nước, cáp viễn thông chưa được di dời đồng bộ tại các nút giao.
Cũng theo lãnh đạo Sở Tài chính tỉnh An Giang, dự án Tuyến tàu điện đô thị đoạn 1 đối mặt khó khăn do công nghệ mới, quy chuẩn kỹ thuật phức tạp và thiếu hụt nhân lực chuyên môn cao. Đồng thời, thời tiết mưa bão kéo dài, sóng lớn cũng gây cản trở nghiêm trọng quá trình thi công kè san lấp cũng như công tác triển khai Trung tâm Hội nghị APEC trong không gian mặt bằng chật hẹp.
Siết chặt tiến độ, quyết tâm hoàn thành đúng mốc
Nhằm kiểm soát tình hình, sáng 9/9, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng đã trực tiếp dẫn đầu đoàn công tác kiểm tra thực địa hàng loạt dự án trọng điểm như Đường ĐT.975, Tuyến tàu điện đô thị đoạn 1, Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC, Đại lộ APEC và Nhà máy xử lý nước thải An Thới.
Tại từng công trình, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh đã trực tiếp nghe chủ đầu tư, nhà thầu báo cáo khối lượng thi công và các vướng mắc phát sinh. Các vấn đề thuộc thẩm quyền được tháo gỡ ngay tại hiện trường; những nội dung vượt thẩm quyền được giao cơ quan chức năng xác định rõ trách nhiệm để xử lý dứt điểm, không để vướng mắc kéo dài.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng yêu cầu các nhà đầu tư, nhà thầu chấp hành nghiêm quy định pháp luật về đầu tư xây dựng, tuyệt đối không được làm trái quy định. Tinh thần chung là phải đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm các mốc thời gian phục vụ hội nghị. Hoạt động kiểm tra lần này nhằm siết chặt trách nhiệm người đứng đầu, bảo đảm từng dự án được giám sát liên tục và đánh giá đúng thực chất năng lực huy động nhân lực, thiết bị của nhà thầu.
Trước đó, Sở Tài chính đã đề xuất Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang ban hành chuỗi giải pháp chỉ đạo quyết liệt, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng sở, ngành và địa phương.
Theo đó, đối với Ủy ban nhân dân đặc khu Phú Quốc cần tập trung tối đa lực lượng xử lý dứt điểm công tác giải phóng mặt bằng, tăng tốc giao đất, thuê đất; kiên quyết thực hiện các biện pháp cưỡng chế theo quy định đối với các trường hợp cố tình dây dằng, ưu tiên số một cho các dự án Hồ nước Dương Đông 2, Hồ nước Cửa Cạn, hai Khu tái định cư Hàm Ninh-Cửa Cạn, Nhà máy rác An Thới và Nhà máy nước Dương Đông 2.
Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tháo gỡ khẩn cấp các thủ tục chuyển đổi đất rừng, làm rõ nguồn gốc đất, quy hoạch bãi chứa thải và cấp phép nguồn vật liệu san lấp; quy định rõ thời hạn hoàn thành cho từng hồ sơ, không để kéo dài ảnh hưởng tiến độ chung.
Sở Xây dựng làm đầu mối tháo gỡ các vướng mắc về hạ tầng kỹ thuật di dời; chủ trì phối hợp với các chủ đầu tư lập lại “tiến độ bù” chi tiết theo tuần đối với các dự án có nguy cơ chậm trễ. Đối với Dự án Tuyến tàu điện đô thị đoạn 1, Sở Xây dựng khẩn trương làm việc với Bộ Xây dựng để thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng và bổ sung nhân lực chuyên ngành.
Riêng Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Quốc cần đôn đốc siết chặt nghĩa vụ của các nhà đầu tư dự án PPP/kinh doanh. Trường hợp nhà đầu tư không bảo đảm năng lực tài chính, nhân lực, thiết bị làm trễ tiến độ, sẽ xem xét xử lý trách nhiệm hoặc thu hồi theo quy định.
Đối với các chủ đầu tư và nhà thầu, tỉnh bắt buộc lập, cập nhật tiến độ chi tiết đến từng hạng mục nhỏ, tính toán khối lượng còn lại để huy động nguồn lực bù đắp. Báo cáo định kỳ tiến độ thực hiện về Ủy ban nhân dân tỉnh và Sở Tài chính để kịp thời xử lý các tình huống phát sinh vượt thẩm quyền.
