Nhiều khó khăn trong phòng chống lừa đảo trên không gian mạng

Giả mạo, lừa đảo qua mạng diễn biến phức tạp

Đầu tháng 10/2025, Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Hải Phòng tiếp nhận thông tin từ Công ty Hoàng Phương và Công ty Hoa Vinh về việc xuất hiện tình trạng giả mạo tổng đài hoạt động trên không gian mạng.

Qua rà soát, lực lượng chức năng phát hiện các đối tượng đã lập ra nhiều website mạo danh như: https://taxitai-haiphong.com, https://taxitaidatcang.com, https://taxidatcang… gắn kèm các số điện thoại không thuộc quyền quản lý, sử dụng của hai công ty trên.

Khi khách hàng tìm kiếm từ khoá về “taxi tải Hoàng Phương”, “taxi tải Hoa Vinh” trên mạng sẽ xuất hiện các số điện thoại không phải của các công ty nêu trên; nếu khách hàng liên hệ qua các số giả mạo này thì đối tượng sẽ đẩy thông tin lên nhóm Zalo do Tổng đài giả mạo quản lý gồm các lái xe tự do để điều động xe cá nhân chạy dịch vụ; mỗi chuyến đi các lái xe phải hoàn trả cho Tổng đài giả mạo 15% tổng số tiền nhận được.

Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Hải Phòng đã làm rõ đối tượng có hành vi mạo danh Tổng đài của công ty Hoàng Phương và công ty Hoa Vinh; các đối tượng khai nhận do không có việc làm ổn định nên đã thuê tạo tài khoản gmail, sau đó chạy quảng cáo cho số điện thoại mạo danh tổng đài các hãng ta-xi.

Hành vi nêu trên được cơ quan chức năng xác định là “giả mạo tổ chức, cá nhân và phát tán thông tin sai sự thật xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân” quy định tại điểm n khoản 3 Điều 102 Nghị định số 15/2020/NĐ-CP ngày 3/2/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử; sửa đổi bổ sung tại Nghị định số 14/2022/NĐ-CP ngày 27/1/2022 của Chính phủ; các đối tượng đã phải nhận hình thức xử phạt tương xứng.

Cũng vào đầu tháng 10/2025, Công an xã Yết Kiêu (Hải Phòng) đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn vụ việc đối tượng giả danh cán bộ Công an để lừa đảo chiếm đoạt tài sản, bảo vệ an toàn tài sản cho người dân.

Cụ thể, khoảng 8 giờ ngày 9/10, bà Phạm Thị M, sinh năm 1945, trú tại thôn Lương Xá, xã Yết Kiêu, nhận được cuộc gọi từ các đối tượng giả danh cán bộ Công an xã Yết Kiêu và Công an Hà Nội, thông báo rằng bà đang nợ ngân hàng ở Hà Nội số tiền gần 39 triệu đồng và có liên quan đến một vụ án; đối tượng yêu cầu bà M. nhanh chóng ra ngân hàng rút toàn bộ tiền trong tài khoản và chuyển vào số tài khoản theo yêu cầu của đối tượng.

Tin lời đối tượng, bà M. đến ngân hàng, nhưng trên đường đi đã ghé vào Ủy ban nhân dân xã Yết Kiêu để hỏi và nhờ hỗ trợ. Lúc này, Tổ phòng, chống tội phạm Công an xã Yết Kiêu đang làm việc tại trụ sở, sau khi tiếp nhận thông tin đã kịp thời tuyên truyền, giải thích rõ thủ đoạn giả danh Công an để lừa đảo, đồng thời hướng dẫn bà M tuyệt đối không thực hiện theo yêu cầu của các đối tượng, qua đó kịp thời ngăn chặn vụ việc, giúp người dân không bị thiệt hại tài sản.

Tiếp đó, vào chiều ngày 30/10, Công an xã Hà Bắc (Hải Phòng) nhận được phản ánh của ông N.V.B., sinh năm 1967, trú tại thôn Nhân Lư, xã Hà Bắc về việc ông liên tục bị một đối tượng tự xưng là Cán bộ Ủy ban nhân dân xã Hà Bắc, gọi điện để hỗ trợ ông làm bảo hiểm y tế online, yêu cầu ông N.V.B. cung cấp hình ảnh căn cước, thẻ Bảo hiểm y tế và chụp ảnh chân dung.

Công an xã đã phân công cán bộ liên hệ, hỗ trợ ông N.V.B. và tuyên truyền, giải thích cho ông N.V.B. nắm được đây là thủ đoạn tội phạm lợi dụng công nghệ cao trên không gian mạng nhằm mục đích lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của công dân. Đây là vụ việc thứ 4 liên tiếp kể từ ngày 1/7/2025 mà Công an xã Hà Bắc đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn, “giải cứu” công dân khỏi các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Việc phòng chống còn nhiều khó khăn, thách thức

Theo Trung tá Vũ Hữu Hiệu, Phó đội trưởng Đội phòng ngừa, điều tra tội phạm xâm phạm Sở hữu (Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Hải Phòng), thống kê năm 2023, Công an thành phố Hải Phòng tiếp nhận khoảng 25 tin báo, năm 2024 khoảng 40 tin và chỉ riêng 10 tháng đầu năm 2025 đã tiếp nhận khoảng 71 tin báo lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, chiếm 70% tổng số tin báo về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cho thấy xu hướng tội phạm sử dụng công nghệ cao trên không gian mạng ngày càng tăng.

Thủ đoạn phố biến bao gồm: Sử dụng mạng máy tính, internet đánh bạc trực tuyến; giả danh cán bộ cơ quan nhà nước, ngân hàng hoặc nhân viên sàn thương mại điện tử đề nghị cung cấp thông tin cá nhân, cài mã độc sau đó chiếm quyền sử dụng để chiếm đoạt tài sản; lừa đầu tư tài chính, tiền ảo, giao dịch ngoại hối qua các nhóm kín; chiếm quyền sử dụng tài khoản mạng xã hội để vay tiền hoặc chuyển khoản; lừa tuyển dụng trực tuyến, đặt cọc mua bán hàng hóa và gửi đường link chứa mã độc, bắt cóc online.

Thống kê nghiệp vụ cho thấy, khoảng 27% số vụ liên quan giả danh cơ quan nhà nước, 21% liên quan đầu tư tài chính, tiền ảo, và gần 41% xuất phát từ nhận thưởng, với thiệt hại trung bình mỗi vụ trên 100 triệu đồng; số vụ thiệt hại trên 1 tỷ đồng có xu hướng tăng.

Đặc biệt, từ sau ngày 1/7/2025, khi chủ trương sáp nhập tỉnh và tổ chức lại chính quyền địa phương được triển khai, lợi dụng quá trình chuyển đổi tổ chức bộ máy và nhu cầu cập nhật thông tin của người dân, các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng đã nhanh chóng xây dựng nhiều kịch bản tinh vi, giả danh cơ quan nhà nước để yêu cầu cung cấp dữ liệu cá nhân, sinh trắc học hoặc hướng dẫn truy cập các đường link độc hại nhằm chiếm đoạt tài sản. Tính riêng từ ngày 1/7/2025 đến nay, Công an thành phố Hải Phòng đã tiếp nhận 20 tin báo liên quan đến các thủ đoạn lợi dụng việc sáp nhập để lừa đảo trên không gian mạng.

Theo Phó trưởng Phòng Cảnh sát hình sự Công an Thành phố Hải Phòng Nguyễn Hoàng Hà, hiện công tác phòng chống tội phạm gặp không ít khó khăn do các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua không gian mạng đa phần là các đối tượng người nước ngoài cấu kết với các đối tượng người Việt Nam, sử dụng địa bàn ở nước khác, gây khó khăn cho lực lượng Công an trong việc truy vết do không có đối tượng trên địa bàn hoặc đối tượng đã rời khỏi địa phương, hiện không cư trú trên địa bàn. Đối tượng thường sử dụng số điện thoại “rác” để liên hệ với bị hại, đăng ký sử dụng dịch vụ, sử dụng các tài khoản ngân hàng giả hoặc mua, mượn tài khoản ngân hàng của người khác sử dụng để nhận tiền phạm pháp, gây khó khăn cho việc xác định, truy bắt đối tượng, truy thu tiền để trả cho bị hại...

Mặt khác, nhận thức về vấn đề bảo mật, an toàn thông tin hệ thống máy tính cá nhân, tổ chức còn thiếu cảnh giác, nhiều sơ hở, còn nhiều lỗ hổng, điểm yếu về bảo mật. Công tác quản lý nhà nước trên nhiều lĩnh vực như công nghệ thông tin, viễn thông, thương mại điện tử, thanh toán điện tử, các doanh nghiệp cung cấp các dịch vụ xuyên biên giới, đặt máy chủ tại nước ngoài... còn nhiều bất cập, tạo kẽ hở cho tội phạm sử dụng công nghệ cao lợi dụng để hoạt động.

Đối với người bị hại thường làm đơn tố giác tội phạm sau khi tội phạm đã hoàn thành, các đối tượng đã xóa dấu vết tội phạm, gây khó khăn cho công tác xác minh, thu thập tài liệu chứng cứ cũng như việc thu hồi tài sản; một số bị hại vì nhiều lý do nên không trình báo hoặc khi bị phát hiện thì từ chối làm việc, không hợp tác trong cung cấp tài liệu cho cơ quan Công an...

Do phương thức, thủ đoạn hoạt động của loại tội phạm này ngày càng tinh vi, đa dạng, trong khi trình độ dân trí, kiến thức và sự am hiểu về công nghệ của nhân dân còn hạn chế, nhất là tầng lớp người trung và cao tuổi, người dân khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa..., Công an thành phố Hải Phòng đã liên tục phát đi cảnh báo và khuyến nghị người dân nâng cao kỹ năng nhận diện, tự bảo vệ trên không gian mạng; khuyến cáo người dân tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, thông tin tài chính hay mã xác thực cho bất kỳ ai qua điện thoại, email hay mạng xã hội...

Cơ quan này nhấn mạnh: Mỗi người dân chính là tuyến phòng thủ đầu tiên và quan trọng nhất trên không gian mạng; việc chủ động nhận diện thủ đoạn lừa đảo, kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng không chỉ giúp bảo vệ tài sản của bản thân, mà còn góp phần ngăn chặn tội phạm, bảo vệ nhiều người khác trong cộng đồng.