Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Thanh Bằng cho biết bệnh nhân đầu tiên là L.H.K, 19 tuổi, trú tại Nghệ An, nhập viện trong tình trạng cứng hàm và co cứng cơ toàn thân. Trước đó, người bệnh bị ngã khi đi bộ, chống tay xuống đường gây xây xát lòng bàn tay phải, dị vật đất đá găm vào vết thương.
Sau tai nạn, bệnh nhân chỉ tự rửa vết thương tại nhà và sinh hoạt bình thường. Khoảng 5 ngày trước nhập viện, người bệnh bắt đầu xuất hiện co cứng cơ hàm, há miệng hạn chế, sau đó lan sang co cứng cơ tay chân và cơ bụng nên đến cơ sở y tế địa phương. Tại đây, bệnh nhân được rửa và cắt lọc lại vết thương, tiêm phòng uốn ván và chuyển ngay đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Khi nhập viện, bệnh nhân tỉnh táo, tiếp xúc tốt (Glasgow 15 điểm), tự thở khí phòng nhưng có tăng trương lực cơ rõ ở tứ chi và cơ bụng, miệng há khoảng 2-3cm. Vết thương lòng bàn tay phải kích thước khoảng 2 cm, đáy sạch, không còn dị vật.
Theo bác sĩ Bằng, chẩn đoán uốn ván chủ yếu dựa vào lâm sàng với các dấu hiệu đặc trưng như cứng hàm, co cứng cơ lan tỏa và tăng phản xạ cơ, do độc tố tetanospasmin của vi khuẩn Clostridium tetani gây rối loạn dẫn truyền thần kinh.
Bệnh nhân được điều trị tích cực theo phác đồ uốn ván gồm an thần liều cao chống co cứng, kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn, trung hòa độc tố uốn ván, đặt catheter tĩnh mạch trung tâm để sử dụng thuốc kéo dài và mở khí quản chủ động nhằm kiểm soát đường thở, phòng nguy cơ co thắt cơ hô hấp-biến chứng có thể gây tử vong.
Sau khoảng một tháng điều trị, độc tố được đào thải dần, bệnh nhân hồi phục tốt, tự thở, ăn uống được và tình trạng co cứng cơ giảm rõ rệt.
Trường hợp thứ hai là bệnh nhân nữ 76 tuổi ở Hải Phòng, nhập viện trong tình trạng co cứng cơ toàn thân nhưng không xác định rõ vết thương ban đầu. Bệnh khởi phát với biểu hiện giống đột quỵ nên ban đầu được điều trị theo hướng bệnh lý thần kinh. Khi xuất hiện cứng hàm, co cứng lan tỏa và suy hô hấp tiến triển, bệnh nhân được mở khí quản cấp cứu trước khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Theo bác sĩ Bằng, ở người cao tuổi, đáp ứng với thuốc an thần và quá trình đào thải độc tố thường chậm hơn do thay đổi sinh lý và tích lũy thuốc trong mô mỡ, vì vậy thời gian hồi phục kéo dài hơn so với người trẻ dù phác đồ điều trị tương tự. Sau thời gian điều trị tích cực, bệnh nhân đã qua giai đoạn nguy hiểm, tự thở được nhưng mức độ tỉnh táo và vận động hồi phục chậm.
Thực tế cho thấy nguy cơ của căn bệnh nhiễm trùng cấp tính nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng vaccine.
Từ các trường hợp trên, Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Thanh Bằng nhấn mạnh uốn ván là bệnh nhiễm trùng cấp tính do vi khuẩn tồn tại trong đất, bụi bẩn và phân động vật, xâm nhập qua các vết thương hở. Thời gian ủ bệnh kéo dài từ vài ngày đến vài tuần nên dễ bị bỏ sót, đặc biệt khi vết thương nhỏ hoặc đã lành bên ngoài. Khi xuất hiện các dấu hiệu như cứng hàm, khó há miệng, co cứng cơ sau chấn thương, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được điều trị sớm.
Bác sĩ khuyến cáo tiêm phòng uốn ván đầy đủ và tiêm nhắc lại định kỳ là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất, bởi kháng thể kháng uốn ván không tồn tại lâu dài trong cơ thể. Đặc biệt, những người thường xuyên lao động chân tay, dễ bị xây xát hoặc chấn thương cần chủ động tiêm dự phòng trước, không chờ đến khi xảy ra tai nạn mới xử trí.
