Thành lập Công an thành phố Quảng Ninh là dấu mốc quan trọng mở ra một chặng đường phát triển mới, với yêu cầu ngày càng cao trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự. Lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường tập trung triển khai đồng bộ các biện pháp công tác nghiệp vụ, góp phần phục vụ hiệu quả sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội của thành phố Quảng Ninh trong giai đoạn mới.
Quảng Ninh có vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh, đối ngoại, có biên giới trên bộ, trên biển, nhiều cửa khẩu, cảng biển, khu kinh tế, khu công nghiệp. Hoạt động xuất nhập khẩu, logistics, du lịch phát triển mạnh. Đây vừa là lợi thế phát triển kinh tế vừa tiềm ẩn nguy cơ để tội phạm lợi dụng. Đến nay đã 45 năm kể từ ngày thành lập, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường (Phòng Cảnh sát kinh tế) Công an Quảng Ninh đảm nhiệm song hành: vừa tham mưu chiến lược vừa trực tiếp chiến đấu trên mặt trận bảo vệ kinh tế của tỉnh, nay là thành phố Quảng Ninh.
Vạch trần thủ đoạn tinh vi, bóc gỡ nhiều đường dây
Những năm bước vào thời kỳ đổi mới, Quảng Ninh vươn mình trở thành mắt xích quan trọng trong tam giác tăng trưởng phía bắc. Tuy nhiên, luồng gió mới cũng mang theo những biến tướng tinh vi của tội phạm kinh tế. Dưới ma lực của đồng tiền, những liên minh lợi ích đen tối lợi dụng kẽ hở chính sách để buôn lậu, trốn thuế, đánh cắp và rút ruột tài nguyên khoáng sản. Lực lượng Cảnh sát kinh tế đánh sập hơn 1.000 điểm lò, chặt đứt những “vòi bạch tuộc” khai thác và vận chuyển than trái phép qua biên giới.
Trong hơn hai thập niên đầu thế kỷ 21, Quảng Ninh trở thành tâm điểm của những luồng giao thương sôi động. Thủ đoạn tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường ngày càng tinh vi, từ quy mô nhỏ lẻ biến tướng hoạt động có tổ chức, lợi dụng công nghệ cao và kẽ hở trong quản lý nhà nước để trục lợi. Lực lượng Cảnh sát kinh tế bản lĩnh đối mặt với các nhóm lợi ích, điều tra và phá án thần tốc, đưa ra ánh sáng hàng loạt vụ án gây chấn động dư luận. Điển hình là các sai phạm trong những lĩnh vực then chốt như tài chính-ngân hàng, than điện, xăng dầu, đầu tư xây dựng cơ bản, đền bù giải phóng mặt bằng, hay các sai phạm về đấu thầu thiết bị y tế, giáo dục và môi trường.
Trong công tác quản lý nhà nước tại doanh nghiệp ngành than, một số cá nhân thông đồng với doanh nghiệp tư nhân hoặc các đối tượng ngoài xã hội để nâng khống giá trị các gói thầu sửa chữa, mua sắm vật tư văn phòng để trục lợi. Thủ đoạn các đối tượng thông đồng, móc ngoặc với nhau lập khống hồ sơ đấu thầu cung cấp vật tư, thiết bị sửa chữa hệ thống sản xuất thuốc nổ cho Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên hóa chất mỏ Việt Bắc-Micco, sau đó mua bán trái phép hóa đơn để hợp thức hàng hóa trôi nổi ngoài thị trường và rút tiền, chia nhau đã bị vạch trần.
Trong các đại án kinh tế và tham nhũng gần đây, tỷ lệ thu hồi tài sản của đơn vị luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước. Hàng nghìn tỷ đồng cùng nhiều bất động sản, tài sản có giá trị đã được kê biên, phong tỏa ngay từ giai đoạn đầu của vụ án, bảo đảm tối đa quyền lợi cho công quỹ và người bị hại.
Trước tình hình tội phạm diễn biến phức tạp, Phòng Cảnh sát kinh tế đã chủ động đổi mới phương thức phá án, chuyển trọng tâm từ trinh sát truyền thống sang ứng dụng dữ liệu điện tử và không gian mạng, qua đó kịp thời phát hiện, ngăn chặn và phong tỏa các giao dịch tài chính phức tạp của tội phạm công nghệ cao, xâm nhập hệ thống để chiếm đoạt tài sản của các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp và người dân.
Nhiều đối tượng mua bán trái phép hóa đơn giá trị gia tăng theo đường dây xuyên tỉnh (chủ yếu các mặt hàng vật tư, xăng dầu, than, vận tải), thành lập công ty “ma” hoạt động thời gian ngắn để phát sinh hóa đơn, giao dịch qua Zalo, Viber, email để che giấu dấu vết. Có nhóm đối tượng sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả trên mạng xã hội như Facebook, TikTok, hoạt động liên tỉnh, tiêu thụ sản phẩm trên phạm vi cả nước, thu lợi bất chính đã bị bắt giữ cùng tang vật hơn 20 nghìn hộp thực phẩm chức năng. Một số đối tượng sử dụng hóa chất độc hại để chế biến thực phẩm bị khởi tố, triệt xóa tận gốc các cơ sở sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái, xâm phạm sở hữu trí tuệ được dư luận đánh giá cao.
Trong lĩnh vực ngân hàng xuất hiện phương thức, thủ đoạn mới. Để thực hiện thanh toán khống hoạt động mua bán hàng hóa, các đối tượng thuê mượn căn cước công dân đăng ký hàng loạt hộ kinh doanh cá thể để xin cấp máy POS (thiết bị thanh toán và quản lý bán hàng tại quầy), móc nối cán bộ ngân hàng cấp thẻ tín dụng hạn mức cao không có tài sản bảo đảm, sau đó rút tiền mặt qua dịch vụ đáo hạn thẻ. Một số doanh nghiệp còn mua hóa đơn giá trị gia tăng giả để hợp thức hóa chứng từ giải ngân vốn vay.
Phòng Cảnh sát kinh tế khởi tố vụ án đầu tiên trong cả nước về hành vi lợi dụng hệ thống máy POS để tổ chức hoạt động đáo hạn thẻ tín dụng với quy mô lớn. Từ năm 2023 đến năm 2026, đối tượng đã thuê, mượn mua 20 tài khoản máy POS nhằm thanh toán khống hoạt động mua bán hàng hóa tại 20 hộ kinh doanh để chủ thẻ tín dụng đáo hạn thẻ ngân hàng, rút tiền trái quy định tại địa điểm treo biển “TCREDIT” nhằm mục đích thu lời bất chính khoảng 3 tỷ đồng.
Đơn vị cũng triệt phá các đường dây buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới với số lượng lớn. Chuyên án 925B triệt phá đường dây buôn lậu tại khu vực cửa khẩu Bắc Luân 2 bóc trần thủ đoạn tinh vi, giá trị hàng hóa nhập lậu ước tính hơn 30 tỷ đồng, gây thất thu ngân sách Nhà nước hàng trăm tỷ đồng. Các đối tượng lợi dụng chính sách ưu đãi đối với hàng hóa gia công, tạm nhập-tái xuất; cấu kết với doanh nghiệp trong và ngoài nước, lập hồ sơ khống, quay vòng chứng từ để buôn lậu hàng hóa số lượng lớn, hoạt động liên tỉnh, xuyên biên giới. Phá án thành công còn giúp nhận diện rõ những sơ hở trong công tác quản lý xuất nhập khẩu.
Lực lượng Cảnh sát kinh tế còn tầm soát trên từng tấc đất, mặt nước, kịp thời ngăn chặn và xử lý triệt để các hành vi đổ, xả thải, chôn lấp chất thải gây ô nhiễm môi trường, điển hình là vụ đổ bùn thải phát sinh từ thi công khoan cọc nhồi tại phường Hoành Bồ, khối lượng 180 tấn; vụ đổ 324,5 tấn vỏ hàu ra khu vực công cộng tại thôn Đông Thắng, đặc khu Vân Đồn. Hàng loạt vụ án về bảo tồn đa dạng sinh học đã được bóc gỡ thành công. Đơn vị cũng kiên quyết xử lý nghiêm các tàu cá vi phạm nghiêm trọng các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), chung tay cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) đối với thủy sản Việt Nam.
Chủ động tham mưu, tích cực phòng ngừa
Đấu tranh với tội phạm kinh tế đòi hỏi vững vàng trước cám dỗ, mua chuộc, mưu trí, chiến đấu không khoan nhượng để bảo vệ tài sản của Nhà nước và nhân dân, giữ cho dòng chảy kinh tế luôn minh bạch. Giữa cơn “sóng ngầm” dữ dội, mỗi cán bộ chiến sĩ luôn giữ trọn trái tim nóng và đôi bàn tay sạch. Phía sau thành công mỗi chuyên án là những lần hóa thân, mật phục kéo dài trên biển khơi lộng gió, là những đêm trắng gian nan nơi biên cương giá lạnh, mưu trí xuyên thấu tận sào huyệt tội phạm, điều tra xét hỏi khiến các đối tượng phải “tâm phục, khẩu phục”.
Lãnh đạo Phòng Cảnh sát kinh tế cho biết đơn vị chú trọng nắm chắc tình hình trên các tuyến, địa bàn, lĩnh vực trọng điểm, đánh giá, dự báo sát hợp, triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, xác lập, đấu tranh nhiều chuyên án lớn. Trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng Cảnh sát kinh tế Quảng Ninh đã phát hiện, bắt giữ 1.753 vụ với 2.084 đối tượng, trong đó khởi tố 186 vụ, 489 bị can; xử lý hành chính 1.566 vụ, 1.584 đối tượng. Tổng trị giá hàng tạm giữ khoảng 20,6 tỷ đồng, phạt thu ngân sách nhà nước 7,4 tỷ đồng.
Xác định môi trường an toàn, ổn định giúp các tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp yên tâm đầu tư, các hoạt động kinh tế-xã hội diễn ra thông suốt, lực lượng Cảnh sát kinh tế chủ động tham mưu, đánh giá đầy đủ các yếu tố để phòng ngừa, kiểm soát hiệu quả. Trên trận tuyến thầm lặng mà cam go, quyết liệt, phá án không phải là đích đến cuối cùng. Hàng loạt kiến nghị góp phần bịt kín những lỗ hổng trong quản lý nhà nước, hoàn thiện hành lang pháp lý, phòng ngừa vi phạm ngay từ cơ sở, từ sớm, từ xa. Đơn vị chủ động tham mưu Công an, Ủy ban nhân dân tỉnh (nay là thành phố Quảng Ninh) ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, nổi bật là các đợt cao điểm đấu tranh phòng, chống vi phạm trong các lĩnh vực môi trường, an toàn thực phẩm, buôn lậu, gian lận thương mại, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và khai thác tài nguyên trái phép.
Với phương châm “lấy phòng ngừa làm trọng tâm, lấy tuyên truyền làm then chốt”, Phòng chủ động xây dựng mạng lưới phối hợp chặt chẽ với các sở, ban, ngành, hiệp hội và hệ thống ngân hàng thương mại lớn, khu công nghiệp trọng điểm, liên doanh quốc tế, các đơn vị sản xuất điện, xi măng, chế tạo, lắp ráp ô-tô, sản xuất hàng tiêu dùng, cung cấp thiết bị vật tư, vật liệu nổ, không đợi sai phạm xảy ra mới điều tra. Những buổi tọa đàm, ký kết quy chế phối hợp được triển khai đồng bộ, kịp thời nhận diện thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao, cảnh báo rủi ro pháp lý về hóa đơn, vốn tín dụng, bảo vệ an toàn sản xuất, an toàn thực phẩm, môi trường tại các khu công nghiệp, bệnh viện, trường học đến các đơn vị kinh doanh du lịch.
Trong thời gian tới, Phòng Cảnh sát kinh tế nỗ lực phát huy tinh thần đoàn kết, năng động, sáng tạo, chủ động thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ mới, nâng cao hiệu quả công tác, tạo môi trường thuận lợi huy động nguồn lực, thu hút đầu tư và phát triển kinh tế, góp phần xây dựng thành phố Quảng Ninh văn minh, hiện đại, phát triển nhanh, xanh, bền vững.
