Tiến sĩ, kiến trúc sư Nguyễn Văn Hải, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Hà Nội cho rằng: “Việc triển khai TOD tại Hà Nội còn nhiều hạn chế, thiếu đánh giá bài bản”.
Với những thành phố mới phát triển, ứng dụng TOD có nhiều thuận lợi, mang lại lợi ích lớn. Tuy nhiên, với những khu vực đô thị đã hình thành từ lâu, việc thực hiện TOD gắn với tái thiết đô thị cần giải pháp hài hòa giữa giá trị mới và cũ, đồng thời giải quyết các nút thắt, áp lực từ mật độ dân cư, ách tắc giao thông.
Tiến sĩ Nguyễn Tài Thu, Phòng Quản lý đường sắt đô thị, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, mô hình TOD được luật hóa và cụ thể hóa trong hệ thống pháp luật và quy hoạch đô thị Thủ đô cũng như trong các nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề lớn chưa xác định rõ như: Khoảng cách tiếp cận tối ưu là 500m hay 800m; lựa chọn hành lang, khu vực TOD ra sao; tiêu chuẩn quy hoạch cho các khu đô thị đa chức năng; các bước triển khai cụ thể và cơ chế tài chính để huy động nguồn lực xã hội... Trước thực tế đó, Hội Kiến trúc sư Hà Nội đã nghiên cứu, đánh giá mô hình TOC (Traffic - Oriented Community - Mô hình cộng đồng định hướng giao thông). Đây là phương pháp quy hoạch đô thị đặt con người và cộng đồng làm trung tâm, khác với TOD tập trung vào hệ thống giao thông công cộng.
Mục tiêu của TOC là tạo môi trường sống đô thị bền vững. Mô hình này ưu tiên sự tương tác của người dân với hệ thống giao thông và nhu cầu của cộng đồng. Ngay từ khâu quy hoạch, việc tương tác của người dân với hệ thống giao thông được xác định là động lực phát triển, mọi thiết kế hướng tới sự hợp lý để phục vụ người dân tốt nhất.
Thạc sĩ, kỹ sư Vũ Tuyết Mai, Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội nhìn nhận, phát triển TOD cần chính quyền thành phố giải bài toán “đánh đổi” về giá trị đầu tư và cần có sự thay đổi về văn hóa trong giao thông của người dân… Trong đó, câu chuyện đầu tư theo mô hình đối tác công tư (PPP) cần bàn thảo kỹ lưỡng.
Khi nhân dân góp đất xây dựng TOD trong cải tạo chung cư, cần làm rõ quyền lợi được trả lại cho cộng đồng và lợi ích Nhà nước nhận được từ đầu tư PPP.
Kiến trúc sư Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội cho rằng, các dự án cải tạo chung cư cũ ở Hà Nội hiện vẫn khu trú trong giới hạn nghiên cứu hẹp, loay hoay với hệ số K, nâng tầng tòa nhà và gặp nhiều khó khăn khi đối thoại với cư dân tầng 1 thay vì mở rộng tầm nhìn ra bên ngoài với những yếu tố tương tác mạnh mẽ.
Vì vậy, cần cách tiếp cận mới, chuyển từ tầm nhìn hẹp trong các khu chung cư cũ sang tầm nhìn rộng ra bên ngoài. Chuyển mục tiêu từ lợi nhuận kinh doanh bất động sản sang mô hình cộng đồng định hướng giao thông TOC giúp thành phố thu hút nguồn lực từ kết nối tổng thể lợi thế tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội… tạo sức mạnh mới.
TOD tập trung phát triển đô thị xoay quanh các điểm trung chuyển giao thông công cộng với bán kính tiếp cận 500-800m, còn TOC mở rộng cách tiếp cận, nhấn mạnh vai trò giao thông là chất xúc tác hình thành các cộng đồng sống động, đa chức năng, có bản sắc và gắn bó với địa điểm.
TOC không phủ định vai trò TOD. Điểm khác biệt là TOC tập trung vào yếu tố con người, đặt con người và cộng đồng làm trung tâm.
TOD, TOC hay bất cứ giải pháp nào cho đô thị đều không thể thực hiện kiểu “sao chép”. Tìm kiếm ưu điểm và khai thác mô hình phát triển giao thông phù hợp với đặc tính, yêu cầu và năng lực của đô thị… là giải pháp cho các thành phố có nhiều “bài toán” trong quá trình tái thiết đô thị như Hà Nội.
