Phía nam đèo Ngang thuộc xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình nay là xã Phú Trạch, tỉnh Quảng Trị vốn là vùng đất có địa hình và thời tiết không thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp. Nhưng bù lại, nơi đây thuận lợi về giao thông đường bộ, lại có các đảo nhỏ ven bờ án ngữ nên Hòn La thành vịnh kín gió, nước sâu, thuận lợi cho việc làm cảng biển. Vì thế Quảng Đông được chọn là nơi thực hiện dự án nhiệt điện. Khởi động từ nhiều năm trước nhưng sau đó bị đình trệ, cho tới sau này, dự án nhiệt điện ở Quảng Đông được Chính phủ giao cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam làm chủ đầu tư thì tiến độ mới được đẩy nhanh như bây giờ.
Đèo Ngang đã không còn nghèo, ở nơi tái định cư, nhà cửa của bà con khang trang, các dịch vụ phục vụ dự án điện lực quy mô lớn này thành nguồn sống mới cho dân cư. Nhiều công dân trẻ ở bên chân đèo Ngang trở thành công nhân tham gia thi công công trình năng lượng trọng điểm quốc gia.
Kỹ sư Nguyễn Ngọc Giáp, Trưởng ban An toàn thuộc Ban Quản lý dự án điện 2 (Tập đoàn Điện lực Việt Nam) chủ đầu tư dự án, dẫn chúng tôi đi thăm công trường xây dựng Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I trong rộn rã thanh âm của ngày mới.
Từ trên cao của nhà máy, bên khu vực lò hơi đang vận hành thử, anh giới thiệu, Trung tâm điện lực Quảng Trạch bao gồm 4 dự án: cơ sở hạ tầng thuộc Trung tâm điện lực Quảng Trạch, dự án Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I, Nhà máy nhiệt điện LNG Quảng Trạch II và Nhà máy nhiệt điện LNG Quảng Trạch III. Tổng giá trị đầu tư dự kiến cho toàn bộ Trung tâm Điện lực này tương đương 5,6 tỷ USD.
Các dự án Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch được xây dựng để cung cấp điện (tổng công suất khoảng 4.400MW) cho hệ thống điện quốc gia, góp phần bảo đảm an toàn cung cấp điện cho hệ thống, đáp ứng yêu cầu theo Quy hoạch điện VIII.
Riêng dự án Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I có tổng mức đầu tư hơn 41.130 tỷ đồng, được xây dựng trên diện tích 48,6ha và gồm 2 tổ máy đốt than, công suất 1.400MW. Dự án triển khai xây dựng từ ngày 23/12/2022 và đến 31/12/2025 tiến độ tổng thể đạt 98%.
Theo kỹ sư Nguyễn Ngọc Giáp, hiện trên công trường xây dựng nhà máy có 3.000 cán bộ, công nhân đang làm việc, khi cao điểm có khoảng 10.000 người. Kỹ sư Nguyễn Công Cường, đơn vị vận hành của tổng thầu EPC cho biết, hiện nhà thầu đang huy động 3 ca, 2 kíp làm việc 24/24 giờ để tổ chức thông thổi hệ thống hơi chính và lò hơi để cho kịp tiến độ hòa lưới điện theo kế hoạch.
Đại diện Ban Quản lý dự án điện 2 cho biết, sau khi đốt dầu lần đầu thành công tổ máy số 1 vào tháng 8/2025, dự án bước vào giai đoạn nước rút quan trọng. Hiện nay mọi nguồn lực được tập trung cho công tác thí nghiệm hiệu chỉnh và chạy thử hệ thống nhằm bảo đảm các thông số kỹ thuật tối ưu trước giờ hòa lưới điện quốc gia.
Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I sử dụng công nghệ hiện đại với hiệu suất lên tới hơn 43% giúp giảm phát thải và bảo vệ môi trường, mỗi năm sẽ cung cấp khoảng 9,1 tỷ kWh điện cho hệ thống điện quốc gia.
Ban Quản lý dự án đang tiếp tục phối hợp, đôn đốc đơn vị tư vấn, nhà thầu EPC tập trung mọi nguồn lực, tháo gỡ các vướng mắc, tổ chức thi công an toàn-chất lượng, đáp ứng mục tiêu hòa đồng bộ tổ máy 1 trong tháng 1 này và phát điện thương mại vào tháng 5/2026. Tổ máy 2 sẽ phát điện thương mại vào tháng 10 tới.
Tin rằng, với sự chỉ đạo sâu sát của Tập đoàn Điện lực Việt Nam và quyết tâm của hàng nghìn kỹ sư, công nhân lao động trên công trường, dòng điện của Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I đang rất gần đến ngày hòa vào lưới điện quốc gia để bảo đảm an ninh năng lượng và mang theo niềm tin, kỳ vọng về sự phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh Quảng Trị trong giai đoạn mới.
Dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Quảng Trạch II (công suất 1.500MW) đang được Tập đoàn Điện lực Việt Nam tổ chức lựa chọn nhà thầu EPC, sẽ khởi công quý I/2026; dự án LNG Quảng Trạch III (công suất 1.500MW) đã được chấp thuận nhà đầu tư và dự kiến khởi công trong quý IV/2026.
