Theo The Guardian, trong nhiều năm, tro từ núi lửa Etna rơi xuống được xem là gánh nặng đối với các cộng đồng sinh sống quanh đảo Sicily (Italy). Theo thống kê, các thị trấn quanh núi Etna có thể hứng trung bình khoảng 12.000 tấn tro mỗi ngày trong thời gian núi lửa phun trào. Riêng tháng 7/2024, thành phố Catania, đô thị lớn thứ hai của Sicily, ghi nhận lượng tro lên tới 17.000 tấn mỗi ngày, khiến việc thu gom và xử lý kéo dài gần 10 tuần.
Tuy nhiên, một dự án nghiên cứu kéo dài 5 năm của Trường đại học Catania (Italy) đã mở ra cách nhìn mới về loại “chất thải tự nhiên” này. Theo Giáo sư Paolo Roccaro, chuyên gia kỹ thuật môi trường và là người đứng đầu nhóm nghiên cứu, tro núi lửa Etna chứa nhiều khoáng chất như sắt, nhôm và silica có thể cải thiện chất lượng đất và hỗ trợ cây trồng phát triển. Ngoài nông nghiệp, tro còn có tiềm năng ứng dụng trong lĩnh vực khác như sản xuất vật liệu xây dựng, cách nhiệt, lọc nước hay chế tạo mực in cho công nghệ in 3D.
Trên thực tế, nhiều nông dân đã bắt đầu tận dụng nguồn tài nguyên này. Ông Emilio Sciacca, chủ một vườn nho tại thị trấn Linguaglossa, cách núi Etna khoảng 38km cho biết, thay vì dọn dẹp ông để lại lớp tro trên mặt đất vì nhận thấy nó giúp đất thoát nước tốt hơn và bổ sung thêm dưỡng chất. “Tro núi lửa Etna thật sự là một món quà từ trời rơi xuống đối với chúng tôi, những người làm nông nghiệp”, ông Sciacca chia sẻ.
Tuy vậy, việc thương mại hóa và tái sử dụng tro núi lửa vẫn gặp nhiều rào cản pháp lý. Theo quy định môi trường của Liên minh châu Âu (EU), tro thu gom từ khu vực đô thị được xếp vào nhóm chất thải vệ sinh đường phố và phải xử lý tại các bãi chôn lấp có cấp phép. Chi phí xử lý loại chất thải này lên tới khoảng 300 euro mỗi tấn, trong khi các nghiên cứu cho thấy nếu được tái chế phục vụ sản xuất, chi phí có thể giảm xuống còn khoảng 30 euro. Năm 2021, chi phí dọn dẹp tro đã khiến nhiều thị trấn quanh núi Etna đối mặt nguy cơ khủng hoảng tài chính. Trước thực tế đó, năm 2024, chính quyền khu vực Sicily đã ban hành hướng dẫn nhằm khuyến khích tái sử dụng nguồn vật liệu này.
Không chỉ tại Italy, tiềm năng của tro núi lửa cũng được ghi nhận ở nhiều nơi khác. Tại Iceland, sau vụ phun trào của núi lửa Eyjafjallajökull năm 2010, một số nông dân trồng lúa mì nhận thấy lớp tro phủ trên đất giúp cây trồng phát triển tốt hơn trong những năm tiếp theo.
Từ một hiện tượng thiên nhiên từng gây phiền toái, tro núi lửa đang dần được nhìn nhận như nguồn tài nguyên tiềm năng. Việc khai thác hợp lý nguồn vật liệu tự nhiên này không chỉ giúp giảm chi phí xử lý chất thải mà còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp bền vững trong tương lai.
