Thời khắc nguy hiểm
Mối quan hệ Mỹ - Iran bước vào thời điểm cực kỳ căng thẳng với các cuộc tấn công quân sự trực tiếp quy mô lớn. Rạng sáng 28/2, Mỹ phối hợp Israel chính thức phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn mang tên “Operation Epic Fury” (tạm dịch là “Cơn thịnh nộ dữ dội”) nhằm vào các mục tiêu trên lãnh thổ Iran. Đợt tấn công phủ đầu của Mỹ và Israel, nhắm mục tiêu vào các cơ sở hạt nhân, dàn phóng tên lửa đạn đạo và trung tâm chỉ huy của Iran, khiến nhiều quan chức cấp cao Iran thiệt mạng, trong đó có Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei.
Trong đợt tấn công thứ hai, từ ngày 2/3, Mỹ tuyên bố nhắm trực tiếp vào ban lãnh đạo mới và các cơ sở hạ tầng quân sự còn lại của Iran. Mỹ cũng chuẩn bị cho đợt tấn công thứ ba, được dự báo là lớn nhất, nhằm “xóa sổ” hoàn toàn năng lực hạt nhân của Iran. Trong khi đó, ngoài các mục tiêu tại Iran, Israel cũng mở rộng chiến dịch không kích sang Thủ đô Beirut của Lebanon, sau khi bị lực lượng Hezbollah ở Lebanon tấn công.
Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố những mục tiêu chính của chiến dịch tấn công Iran gồm: Phá hủy năng lực tên lửa; tiêu diệt Hải quân; ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân; chấm dứt việc Iran trang bị vũ khí, tài trợ và chỉ đạo các nhóm khủng bố bên ngoài. Ông tuyên bố chiến dịch tấn công “vượt tiến độ dự kiến”, ước tính có thể kéo dài khoảng 4 hoặc 5 tuần; và chỉ dừng lại khi mọi mục tiêu được hoàn thành.
Iran đã đáp trả bằng cách phóng tên lửa đạn đạo và thiết bị bay không người lái (UAV) vào các căn cứ Mỹ ở khu vực, các thành phố của Israel, cũng như các mục tiêu tại Qatar, Kuwait, Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tấn công một tàu chở dầu liên quan đến Mỹ tại eo biển Hormuz, đồng thời tuyên bố đóng cửa tuyến đường biển huyết mạch này.
Iran cảnh báo việc sát hại lãnh tụ tối cao Ali Khamenei sẽ mở ra “chiếc hộp Pandora” và kéo theo những hậu quả tàn khốc và sâu rộng. Trong thư gửi Tổng Thư ký Liên hợp quốc và Bộ trưởng Ngoại giao các nước thành viên, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi tuyên bố: Việc cố ý tấn công lãnh đạo cấp cao nhất của Iran đã cấu thành hành vi vi phạm nghiêm trọng chưa từng có đối với những chuẩn mực cơ bản nhất điều chỉnh quan hệ giữa các quốc gia.
Hệ lụy khôn lường
Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã tiến hành phiên họp đặc biệt khẩn cấp ngay sau khi Mỹ khai hỏa nhằm vào các mục tiêu tại Iran và Tehran sau đó phát động hàng loạt đòn trả đũa trên khắp Trung Đông. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres lên án các vụ tấn công và cảnh báo hành động quân sự ở Trung Đông gây ra những hậu quả khôn lường, tiềm ẩn nguy cơ châm ngòi cho một chuỗi bạo lực khó có thể kiểm soát tại khu vực. Lãnh đạo Liên hợp quốc hối thúc cộng đồng quốc tế làm tất cả những gì có thể để ngăn chặn xung đột leo thang.
Nga và Trung Quốc lên án các cuộc tấn công Iran là hành động gây hấn vi phạm luật pháp quốc tế. Nga khẳng định sẵn sàng hỗ trợ Iran và phối hợp với Trung Quốc tại Hội đồng Bảo an để thúc đẩy một lệnh ngừng bắn ngay lập tức. Trong khi đó, UAE, Kuwait, Bahrain và một số nước trong khu vực ra tuyên bố chung, trong đó gọi các hành động đáp trả của Iran là sự leo thang nguy hiểm. Trong một tuyên bố, Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) kêu gọi Iran ngay lập tức chấm dứt tấn công vào các nước GCC, coi hành động của Tehran là không có lý do chính đáng.
Nhật Bản cũng kêu gọi Iran tìm kiếm giải pháp ngoại giao, trong khi Thủ tướng Ấn Độ nhấn mạnh sự cấp thiết sớm chấm dứt xung đột. Cảnh báo xung đột có thể đe dọa hòa bình và an ninh kinh tế của các quốc gia dễ tổn thương, nhiều nước châu Phi đã thúc giục các bên kiềm chế và quay lại bàn đàm phán. Nam Phi kêu gọi Liên hợp quốc dẫn dắt các nỗ lực hòa giải.
Dù bày tỏ sự ủng hộ nhất định đối với mục tiêu của Mỹ ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, các nước châu Âu cũng nêu lo ngại về một cuộc chiến tranh toàn diện. Anh và Pháp đã điều chiến hạm tới Địa Trung Hải để bảo vệ lợi ích hàng hải và chuẩn bị cho các phương án sơ tán công dân. Tuy nhiên, Đức tuyên bố không có ý định tham gia các hoạt động quân sự tại Iran. Anh cũng khẳng định không tham gia cuộc “tấn công phủ đầu” của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.
Nhiều nước ban hành cảnh báo đỏ và triển khai nỗ lực bảo hộ công dân tại Trung Đông. Bộ Ngoại giao Mỹ phát đi thông báo hối thúc công dân rời khỏi 14 quốc gia khu vực Trung Đông. Trong khi đó, tác động kinh tế đã xuất hiện ngay lập tức. Hàng loạt hãng hàng không hủy chuyến qua không phận Iran, Iraq và vùng Vịnh. Các công ty bảo hiểm hàng hải tăng phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh. Thị trường tài chính và năng lượng toàn cầu chịu cú sốc lớn...
