Xung đột leo thang nghiêm trọng ở Trung Đông

Cuộc đối đầu quân sự trực tiếp giữa Mỹ và Israel với Iran đang đẩy Trung Đông vào tình trạng cực kỳ nguy hiểm. Không chỉ diễn ra trong lãnh thổ Iran và Israel, các đòn tấn công và đáp trả giữa các bên còn lan rộng ra các nước và vùng biển khu vực, đe dọa trực tiếp các tuyến hàng hải và năng lượng chiến lược của thế giới.

Một mục tiêu ở Iran bị tấn công trong xung đột. Ảnh: IPA
Một mục tiêu ở Iran bị tấn công trong xung đột. Ảnh: IPA

Thời khắc nguy hiểm

Mối quan hệ Mỹ - Iran bước vào thời điểm cực kỳ căng thẳng với các cuộc tấn công quân sự trực tiếp quy mô lớn. Rạng sáng 28/2, Mỹ phối hợp Israel chính thức phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn mang tên “Operation Epic Fury” (tạm dịch là “Cơn thịnh nộ dữ dội”) nhằm vào các mục tiêu trên lãnh thổ Iran. Đợt tấn công phủ đầu của Mỹ và Israel, nhắm mục tiêu vào các cơ sở hạt nhân, dàn phóng tên lửa đạn đạo và trung tâm chỉ huy của Iran, khiến nhiều quan chức cấp cao Iran thiệt mạng, trong đó có Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei.

Trong đợt tấn công thứ hai, từ ngày 2/3, Mỹ tuyên bố nhắm trực tiếp vào ban lãnh đạo mới và các cơ sở hạ tầng quân sự còn lại của Iran. Mỹ cũng chuẩn bị cho đợt tấn công thứ ba, được dự báo là lớn nhất, nhằm “xóa sổ” hoàn toàn năng lực hạt nhân của Iran. Trong khi đó, ngoài các mục tiêu tại Iran, Israel cũng mở rộng chiến dịch không kích sang Thủ đô Beirut của Lebanon, sau khi bị lực lượng Hezbollah ở Lebanon tấn công.

Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố những mục tiêu chính của chiến dịch tấn công Iran gồm: Phá hủy năng lực tên lửa; tiêu diệt Hải quân; ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân; chấm dứt việc Iran trang bị vũ khí, tài trợ và chỉ đạo các nhóm khủng bố bên ngoài. Ông tuyên bố chiến dịch tấn công “vượt tiến độ dự kiến”, ước tính có thể kéo dài khoảng 4 hoặc 5 tuần; và chỉ dừng lại khi mọi mục tiêu được hoàn thành.

Iran đã đáp trả bằng cách phóng tên lửa đạn đạo và thiết bị bay không người lái (UAV) vào các căn cứ Mỹ ở khu vực, các thành phố của Israel, cũng như các mục tiêu tại Qatar, Kuwait, Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tấn công một tàu chở dầu liên quan đến Mỹ tại eo biển Hormuz, đồng thời tuyên bố đóng cửa tuyến đường biển huyết mạch này.

Iran cảnh báo việc sát hại lãnh tụ tối cao Ali Khamenei sẽ mở ra “chiếc hộp Pandora” và kéo theo những hậu quả tàn khốc và sâu rộng. Trong thư gửi Tổng Thư ký Liên hợp quốc và Bộ trưởng Ngoại giao các nước thành viên, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi tuyên bố: Việc cố ý tấn công lãnh đạo cấp cao nhất của Iran đã cấu thành hành vi vi phạm nghiêm trọng chưa từng có đối với những chuẩn mực cơ bản nhất điều chỉnh quan hệ giữa các quốc gia.

Hệ lụy khôn lường

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã tiến hành phiên họp đặc biệt khẩn cấp ngay sau khi Mỹ khai hỏa nhằm vào các mục tiêu tại Iran và Tehran sau đó phát động hàng loạt đòn trả đũa trên khắp Trung Đông. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres lên án các vụ tấn công và cảnh báo hành động quân sự ở Trung Đông gây ra những hậu quả khôn lường, tiềm ẩn nguy cơ châm ngòi cho một chuỗi bạo lực khó có thể kiểm soát tại khu vực. Lãnh đạo Liên hợp quốc hối thúc cộng đồng quốc tế làm tất cả những gì có thể để ngăn chặn xung đột leo thang.

Nga và Trung Quốc lên án các cuộc tấn công Iran là hành động gây hấn vi phạm luật pháp quốc tế. Nga khẳng định sẵn sàng hỗ trợ Iran và phối hợp với Trung Quốc tại Hội đồng Bảo an để thúc đẩy một lệnh ngừng bắn ngay lập tức. Trong khi đó, UAE, Kuwait, Bahrain và một số nước trong khu vực ra tuyên bố chung, trong đó gọi các hành động đáp trả của Iran là sự leo thang nguy hiểm. Trong một tuyên bố, Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) kêu gọi Iran ngay lập tức chấm dứt tấn công vào các nước GCC, coi hành động của Tehran là không có lý do chính đáng.

Nhật Bản cũng kêu gọi Iran tìm kiếm giải pháp ngoại giao, trong khi Thủ tướng Ấn Độ nhấn mạnh sự cấp thiết sớm chấm dứt xung đột. Cảnh báo xung đột có thể đe dọa hòa bình và an ninh kinh tế của các quốc gia dễ tổn thương, nhiều nước châu Phi đã thúc giục các bên kiềm chế và quay lại bàn đàm phán. Nam Phi kêu gọi Liên hợp quốc dẫn dắt các nỗ lực hòa giải.

Dù bày tỏ sự ủng hộ nhất định đối với mục tiêu của Mỹ ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, các nước châu Âu cũng nêu lo ngại về một cuộc chiến tranh toàn diện. Anh và Pháp đã điều chiến hạm tới Địa Trung Hải để bảo vệ lợi ích hàng hải và chuẩn bị cho các phương án sơ tán công dân. Tuy nhiên, Đức tuyên bố không có ý định tham gia các hoạt động quân sự tại Iran. Anh cũng khẳng định không tham gia cuộc “tấn công phủ đầu” của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Nhiều nước ban hành cảnh báo đỏ và triển khai nỗ lực bảo hộ công dân tại Trung Đông. Bộ Ngoại giao Mỹ phát đi thông báo hối thúc công dân rời khỏi 14 quốc gia khu vực Trung Đông. Trong khi đó, tác động kinh tế đã xuất hiện ngay lập tức. Hàng loạt hãng hàng không hủy chuyến qua không phận Iran, Iraq và vùng Vịnh. Các công ty bảo hiểm hàng hải tăng phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh. Thị trường tài chính và năng lượng toàn cầu chịu cú sốc lớn...

Có thể bạn quan tâm

Biếm họa: KENNY TOSH

Cú sốc bạo lực mới

Các vụ tấn công nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid ở Thủ đô Riyadh của Saudi Arabi do lực lượng Houthi tiến hành trong những ngày gần đây đã dẫn đến những đòn đáp trả gây nhiều thương vong. Trong khi cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran vẫn tiếp diễn, khu vực Trung Đông lại tiếp tục hứng chịu cú sốc bạo lực mới.

Buổi công bố hai chủ nhân Giải Nobel Kinh tế 2026. Ảnh: NOBELPRIZE.ORG

Nền tảng mới cho chính sách kinh tế

Giải Nobel Kinh tế năm 2026 vừa được trao cho hai nhà kinh tế học người Mỹ Robert E. Hall và Michael Woodford vì những đóng góp “đặt nền tảng kinh tế vi mô cho chính sách ổn định kinh tế vĩ mô”. Các nghiên cứu này giúp nâng cao hiệu quả điều hành trước những cú sốc và biến động kinh tế.

Ông Faisal Shahkar (giữa).

Việt Nam đóng góp tích cực cho lực lượng gìn giữ hòa bình LHQ

Qua 4 năm triển khai, sự tham gia của các sĩ quan cảnh sát gìn giữ hòa bình (GGHB) Việt Nam tại các phái bộ LHQ đã đóng góp nhiều kết quả tích cực. Thời Nay đã có cuộc phỏng vấn ông Faisal Shahkar, Trưởng Văn phòng LHQ về vấn đề phòng, chống bom mìn và cảnh sát (OMAP), Tư lệnh Cảnh sát LHQ nhân chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam.

Giải mã gene để bảo tồn hệ sinh thái

Giải mã gene để bảo tồn hệ sinh thái

Quá trình tiến hóa và thích nghi của các hệ sinh thái diễn ra trong hàng thiên niên kỷ, trong khi tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu đang tăng tốc nhanh gấp nhiều lần. Đối mặt nguy cơ này, các nhà khoa học bang California (Mỹ) đang tập trung phát triển lĩnh vực mới là di truyền học bảo tồn, qua đó nghiên cứu và bảo vệ các hệ sinh thái.

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu của Nga. Ảnh: TASS

Mong manh lệnh “ngừng bắn năng lượng”

Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Nga và Ukraine đã nhất trí thực hiện lệnh “ngừng bắn năng lượng”, chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của nhau, song điều mà dư luận trông chờ là thỏa thuận đi vào thực tế và nhất là được tôn trọng trên thực tế nhằm góp phần hạ cơn sốt giá dầu diesel.

Cảnh trong vở “Hồn Trương Ba, da hàng thịt”. Ảnh: NHÀ HÁT TUỔI TRẺ

Thúc đẩy sân khấu Việt hội nhập

Tối 7/10 vừa qua, vở kịch “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” của nhà viết kịch Lưu Quang Vũ được trình diễn tại Nhà hát Hồ Gươm, trước khi đến Paris (Pháp) trong khuôn khổ Tuần Sân khấu Việt Nam (Vietnam en scène) tại Pháp năm 2026. Chương trình giới thiệu diện mạo sân khấu Việt Nam giàu bản sắc, đồng thời mở rộng cơ hội giao lưu, hợp tác nghệ thuật giữa hai quốc gia.

Biếm họa: STELLINA CHEN

Canh bạc nhiều rủi ro

Thủ tướng Pedro Sanchez vừa tuyên bố giải tán Quốc hội, tổ chức tổng tuyển cử ngày 29/11, sớm hơn dự kiến khoảng một năm. Quyết định được đưa ra sau khi Quốc hội Tây Ban Nha bác bỏ hai sắc lệnh về hỗ trợ người thuê nhà cho thấy, thế bế tắc của chính phủ trong bối cảnh giá nhà và tiền thuê nhà tăng cao, gây bức xúc trong xã hội.

Chân dung Mohamud (bên phải) và nơi y định tấn công. Ảnh: FOXNEWS

Nạn cực đoan hóa trong thanh, thiếu niên tại Mỹ

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) thông báo vừa triệt phá thành công âm mưu tấn công khủng bố nhằm vào Trung tâm thương mại Mall of America, bang Minnesota, bắt giữ một đối tượng là nam giới 18 tuổi sau gần hai năm bí mật theo dõi.

Biếm họa: SHERIF ARAFA

Bài toán kép của châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) có thể thiếu hụt từ 12-15% nhu cầu khí đốt nếu mùa đông năm nay xuất hiện các đợt rét đậm kéo dài, trong bối cảnh lượng khí đốt dự trữ rất thấp, nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông chưa trở lại bình thường và giá năng lượng tăng mạnh.

Một chiến binh Houthi chốt chặn tại Biển Đỏ. Ảnh: HORSEEDMEDIA

Điều kiện ngừng bắn với Houthi

Chính phủ Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn sẽ không chấp thuận ngừng bắn với lực lượng Houthi, cho đến khi Riyadh giành lại toàn bộ phần lãnh thổ đã mất trong những tuần gần đây. Đây được xem là điều kiện để Saudi Arabia chấm dứt các hoạt động quân sự với phong trào vũ trang này.

Cột khói đen sau vụ tấn công sân bay King Khalid. Ảnh: CNN

Sân bay ở Thủ đô Saudi Arabia bị tấn công

Sân bay quốc tế King Khalid ở Thủ đô Riyadh của Saudi Arabia trở thành mục tiêu tấn công liên tiếp trong tuần qua, nghiêm trọng nhất là vụ tấn công khiến ít nhất 12 người thiệt mạng và 309 người bị thương. Tổng Thư ký LHQ và lãnh đạo một số nước lên án vụ tấn công, trong khi liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu tại Yemen tuyên bố sẽ có hành động đáp trả cứng rắn.

Biếm họa: HASSAN BLEIBEL

Cuộc thanh lọc Lầu năm góc

Kế hoạch cắt giảm quy mô lớn nhân sự Bộ Chiến tranh Mỹ diễn ra trong bối cảnh hàng loạt lãnh đạo quân sự cấp cao bị cách chức, thay thế hoặc nghỉ hưu sớm kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng cho thấy đây không chỉ là một cuộc tinh giản bộ máy chỉ huy.

Ba nhà khoa học được vinh danh ở Giải Nobel Y sinh năm 2026. Ảnh: REUTERS

Sôi động mùa Nobel 2026

Mùa Nobel 2026 vừa chính thức khởi động từ ngày 5/10 vừa qua với những chủ nhân đầu tiên được xướng tên ở lĩnh vực Y sinh, Vật lý và Hóa học. Các công trình được vinh danh tiếp tục mở rộng những giới hạn của khoa học như giải mã hoạt động não bộ hay khám phá những tín hiệu từ vũ trụ…

Các đại biểu tham gia phiên chuyên đề. Ảnh: VB

Tăng cường hợp tác về biển và đại dương

Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 với chủ đề “Hợp tác và hội nhập quốc tế trong xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh”, do Học viện Ngoại giao tổ chức ngày 2/10 tại Hà Nội. Đây là sự kiện thu hút đông đảo chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách hàng đầu về biển tham dự đóng góp, cho ý kiến.

Nhiều khu vực của Việt Nam có tiềm năng lớn về hấp thụ carbon. Ảnh: KHIẾU MINH

Cơ hội tham gia thị trường carbon quốc tế

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu dịch chuyển mạnh mẽ sang tiêu dùng xanh, ngành lâm nghiệp Việt Nam đứng trước yêu cầu tái cấu trúc nguồn thu từ rừng. Việc tham gia thị trường carbon quốc tế mở ra cơ hội mang lại giá trị kinh tế và nâng cao vị thế của nông, lâm sản Việt Nam.

Gaza bị tàn phá nặng nề do xung đột. Ảnh: REUTERS

Hướng tới ngừng bắn lâu dài ở Gaza

Ngày 7/10/2023, nhóm vũ trang Hamas tấn công Israel, sát hại khoảng 1.200 người và bắt giữ 251 con tin. Israel đáp trả bằng cuộc chiến ở Gaza, khiến ít nhất 74.000 người Palestine thiệt mạng. Trong thông điệp nhân 3 năm xảy ra xung đột, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres nhấn mạnh, tội ác đó không được phép lặp lại, các bên liên quan cần nhanh chóng đạt được lệnh ngừng bắn vĩnh viễn.

Một cửa hàng container tại khu dân cư Alexandra. Ảnh THE GUARDIAN

Sáng kiến thu hẹp khoảng trống lương thực

Giữa khu dân cư Alexandra, một trong những cộng đồng nghèo nhất Nam Phi, những cửa hàng đặt trong container vận chuyển đang giúp người dân mua thực phẩm và nhu yếu phẩm theo đúng khả năng chi trả. Mô hình này được kỳ vọng góp phần cải thiện tiếp cận dinh dưỡng và giảm áp lực chi tiêu cho các hộ thu nhập thấp.

“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

Giữa vô vàn lựa chọn quen thuộc của châu Âu mùa hè, quyết định rẽ về phía bắc tìm đến Latvia - đất nước bên bờ biển Baltic - quả là sáng suốt. Không quá hào nhoáng, không đông đúc, nhưng Riga đủ sâu lắng để lưu lại trong tôi những ký ức thật đẹp sau ngày rời đi.

Biếm họa: TJEERD ROYAARDS

Khủng hoảng sinh kế vì El Nino

Hiện tượng El Nino đang khiến nhiệt độ nước biển tăng cao kỷ lục, làm đảo lộn môi trường sống của các loài thủy sản tại Thái Bình Dương. Trước sự biến đổi môi trường sống vốn ổn định hàng nghìn năm qua này, các dòng cá chủ lực như cá ngừ, cá cơm phải di cư “bất đắc dĩ” đến những vùng biển mát mẻ hơn. Hệ quả là sản lượng đánh bắt thủy sản sụt giảm mạnh, đẩy cộng đồng ngư dân ven biển Mỹ latin vào cảnh chi phí ra khơi leo thang, song thu nhập lại lao dốc.

Bên trong buồng lái một máy bay của hãng Flydubai. Ảnh: GETTY IMAGES

An ninh hàng không sau âm mưu tấn công khủng bố mới

Ngày 3/10, giới chức Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết, kết quả điều tra vụ việc xảy ra trên chuyến bay FZ1073 của Hãng hàng không Flydubai cho thấy cơ phó có âm mưu thực hiện hành vi khủng bố. Ngay sau sự cố, các hãng hàng không đã xem xét lại biện pháp an ninh đối với quy trình xét duyệt phi công.

Biếm họa: PATRICK CHAPPATTE

Thách thức an ninh mới

Mạng lưới truyền thông tin tức quốc tế có trụ sở tại Pháp Euronews vừa tổ chức Hội nghị Quốc phòng và Không gian lần đầu tiên, với sự tham gia của Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte. Hội nghị là diễn đàn thảo luận về các vấn đề an ninh, quốc phòng và công nghệ mà châu Âu đang quan tâm trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực có nhiều biến động.

Giá năng lượng cao ảnh hưởng sức tiêu dùng tại châu Âu. Ảnh: INDEPENDENT

Châu Âu đối mặt lạm phát gia tăng

Chi phí năng lượng tăng cao do xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu thô và nhiên liệu từ Vùng Vịnh khiến lạm phát tại Đức, Pháp và Italy tăng mạnh hơn dự kiến trong tháng 9.

Tổng thống Pháp E.Macron (giữa) chủ trì cuộc họp trực tuyến của G7. Ảnh: GETTY IMAGES

G7 mở kho hạ nhiệt giá dầu

Thị trường năng lượng toàn cầu hạ nhiệt sau khi Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đạt được thỏa thuận lịch sử, theo đó xả 100 triệu thùng dầu diesel và dầu thô từ kho dự trữ trong vòng bốn tháng tới. Quyết định mở kho của G7 được ví như “liều thuốc hạ sốt” kịp thời cho nền kinh tế thế giới.