Ngăn chặn cuộc khủng hoảng khí hậu - nhiệm vụ không thể trì hoãn

Hiện tượng thời tiết cực đoan ngày một gay gắt hơn với các kỷ lục về nhiệt độ liên tiếp bị xô đổ, gióng lên hồi chuông cảnh báo về những tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu. Được nêu bật trong một loạt báo cáo đưa ra ngay trước thềm Hội nghị lần thứ 29 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP29), điều này cho thấy tính cấp thiết của việc tăng cường nỗ lực chung nhằm ứng phó thách thức toàn cầu.
Băng tuyết bao phủ ở sa mạc Sahara gần thị trấn Ain Sefra của Algeria, ngày 13-1. Ảnh: Bav Media.
Băng tuyết bao phủ ở sa mạc Sahara gần thị trấn Ain Sefra của Algeria, ngày 13-1. Ảnh: Bav Media.

Theo cơ quan theo dõi biến đổi khí hậu Copernicus (C3S) của Liên minh châu Âu (EU), trong 10 tháng đầu năm nay, nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng cao đến mức khiến năm 2024 gần như chắc chắn trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận. Năm nay cũng là lần đầu nhiệt độ toàn cầu tăng hơn 1,5oC so với mức trung bình của thời kỳ tiền công nghiệp.

Giám đốc C3S Carlo Buontempo quan ngại rằng, nhiệt độ tăng lên ở mọi châu lục và đại dương. Ông Buontempo nhận định, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là tác động của biến đổi khí hậu. Sự gia tăng của nồng độ khí gây hiệu ứng nhà kính trong khí quyển, hiện tượng El Nino, các vụ núi lửa phun trào... là những tác nhân khiến Trái đất nóng lên. Tương tự như C3S, báo cáo do Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) công bố gần đây cũng dự báo, nhiệt độ toàn cầu năm nay sẽ vượt kỷ lục được ghi nhận vào năm 2023. Theo WMO, cuộc khủng hoảng khí hậu vẫn leo thang trên phạm vi toàn cầu.

Cùng với nắng nóng khắc nghiệt, hạn hán, cháy rừng, mưa bão, lũ lụt... đã khiến nhiều quốc gia phải vật lộn tìm cách ứng phó và khắc phục những hậu quả nặng nề mà các hiện tượng thời tiết cực đoan này gây ra. Gần đây, lũ quét thảm khốc ở Tây Ban Nha khiến hơn 200 người thiệt mạng. Bão Helene, theo sau cơn bão Milton, với lốc xoáy, mưa lớn và ngập lụt đã càn quét bang Florida của Mỹ, cướp đi nhiều sinh mạng và tàn phá nhiều cơ sở hạ tầng.

Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) công bố mới đây cho thấy, 171 quốc gia đã triển khai các chính sách, chiến lược hay kế hoạch nhằm ứng phó và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, dù ở mức độ triển khai và hiệu quả khác nhau. Tuy nhiên, một số quốc gia lại chưa tiến hành bất kỳ nỗ lực nào do chịu ảnh hưởng bởi bất ổn, xung đột hay không thể tiếp cận với các nguồn lực cần thiết.

Theo dữ liệu của UNEP, nguồn tài trợ mà các nước phát triển dành cho các quốc gia đang phát triển để thích ứng biến đổi khí hậu tăng lên khoảng 28 tỷ USD năm 2022. Đây là mức cao nhất kể từ khi Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu được ký kết năm 2015. Dù vậy, con số này vẫn chưa thấm vào đâu so với mức cần thiết để các nước đang phát triển thích ứng biến đổi khí hậu, ước tính lên tới 387 tỷ USD mỗi năm. Trước tình trạng này, Giám đốc điều hành UNEP Inger Andersen kêu gọi các nước hành động sớm để giảm tác động của biến đổi khí hậu, đồng thời nhấn mạnh, việc cung cấp tài trợ đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

COP29 bắt đầu từ hôm nay (11/11) và dự kiến kéo dài đến ngày 22/11 tới tại thủ đô Baku của Azerbaijan. Nhiệm vụ trọng tâm của COP29 là đạt được đồng thuận về mức cam kết hỗ trợ tài chính hằng năm mà các nước phát triển cung cấp để giúp các quốc gia đang phát triển ứng phó biến đổi khí hậu. Đây vốn là vấn đề gây nhiều tranh cãi do mâu thuẫn về lợi ích giữa các bên liên quan. Bởi vậy, dù đã bàn thảo tại nhiều hội nghị lớn, nhỏ về khí hậu, song các bên vẫn chưa có tiếng nói chung về vấn đề này.

Trước thềm COP29, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Gutteres quan ngại rằng, nhân loại đang "thiêu đốt" hành tinh khiến thế giới phải đối mặt hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan. Khi mà nhiệm vụ ngăn chặn cuộc khủng hoảng khí hậu ngày càng trở nên cấp bách, ông Guterres cho rằng, các nhà lãnh đạo tới Baku không nên trì hoãn mà hãy cùng thúc đẩy thực hiện mục tiêu chung. Cùng với mục tiêu tài chính, người đứng đầu Liên hợp quốc cũng kêu gọi các quốc gia đưa ra những kế hoạch hành động mới nhằm hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở 1,5oC, đồng thời giải quyết tận gốc nguyên nhân của cuộc khủng hoảng khí hậu.

Có thể bạn quan tâm

Các chuyên gia khí tượng Pháp cảnh báo sự xuất hiện quá sớm của các đợt nắng nóng cực đoan trong năm nay có thể gây ra thiệt hại nặng nề về hạ tầng, kinh tế và năng lượng.

Giải pháp của hai bài toán khó

Thế giới đang cùng lúc gánh chịu những tác động nặng nề từ hai cuộc khủng hoảng: Biến đổi khí hậu và chủ quyền năng lượng. Tuy nhiên, giải pháp cho hai bài toán khó nêu trên chỉ có một. Đó là chấm dứt kỷ nguyên của nhiên liệu hóa thạch, đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ (tháng 11/2023). (Ảnh: Xinhua)

Trật tự và sức ép mới với NATO

Lợi ích chiến lược khó có thể dung hòa trong nhiều vấn đề là nguyên nhân dẫn đến mối chia rẽ ngày càng lớn trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

(Ảnh minh họa)

Dịch Ebola: Không thể chủ quan

Dịch Ebola ở châu Phi đang diễn biến phức tạp và khó lường, số ca nhiễm không ngừng tăng cao. Các chuyên gia y tế cảnh báo không thể chủ quan, bởi chủng Bundibugyo gây ra dịch Ebola lần này chưa có vắc-xin đặc trị và phương pháp điều trị đặc hiệu. Trong khi đó, xung đột và nghèo đói đang cản trở công tác phòng, chống dịch bệnh.

Quang cảnh đường phố ở Bissau, Guinea-Bissau ngày 26/11/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử về năng lực tự chủ

Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) đang xúc tiến kế hoạch thành lập một lực lượng chống khủng bố khu vực nhằm đối phó các mối đe dọa an ninh, các nhóm thánh chiến, cực đoan không ngừng mở rộng phạm vi hoạt động, trong khi các nguồn tài trợ quốc tế ngày càng eo hẹp.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Khôi phục vị thế giữa biến động

Chương trình nghị sự dày đặc của Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) phản ánh hàng loạt thách thức đang phải đối mặt, từ các cuộc khủng hoảng địa chính trị, kinh tế, an ninh cho đến áp lực nâng cao năng lực quốc phòng. 

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà trắng. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông

Sau hơn ba tháng chiến tranh và trải qua quá trình đàm phán cam go, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây được coi là bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông, tạo động lực mạnh mẽ để giải quyết những vấn đề liên quan “hồ sơ hạt nhân” Iran.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Đối phó tấn công mạng

Liên minh châu Âu (EU) vừa tiến hành cuộc diễn tập an ninh mạng mang tên Cyber Europe 2026, với sự tham gia của khoảng 5.000 chuyên gia. Sự cẩn thận của Liên minh Cờ xanh là không thừa, bởi nhiều vụ tấn công mạng quy mô lớn từng xảy ra trong quá khứ, gây thiệt hại rất lớn.

Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Bóng mây” bao phủ kinh tế toàn cầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đã giáng một đòn mạnh vào kinh tế thế giới. Lệnh ngừng bắn bấp bênh, trạng thái “lúc nóng, lúc lạnh” của cuộc đàm phán Mỹ-Iran tác động mạnh tới tâm lý thị trường. Mới đây, Ngân hàng Thế giới (WB) đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19.

Vệt khói trên bầu trời Jerusalem khi hệ thống phòng thủ Israel đánh chặn tên lửa tấn công từ Iran, ngày 8/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Rào cản nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình ở Trung Đông

Dù cả Israel và Iran tuyên bố dừng tấn công lẫn nhau, song những bất đồng sâu sắc giữa hai bên liên quan vấn đề Liban khiến nguy cơ đối đầu căng thẳng tiếp diễn. Đàm phán Mỹ-Iran vẫn bế tắc khi Washington tiếp tục theo đuổi chính sách "cây gậy" đối với Tehran, gây trở ngại lớn cho các nỗ lực chấm dứt cuộc xung đột ở Trung Đông.

Nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki-Kariwa ở tỉnh Niigata của Nhật Bản. (Ảnh: Kyodo/TTXVN)

“Tuyến phòng thủ” cho nền kinh tế

Cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông gây ra cú sốc năng lượng chưa từng có với phạm vi và mức độ ảnh hưởng sâu rộng trên toàn cầu, song cũng tạo động lực để các nước xây dựng tuyến phòng thủ năng lượng bền vững cho nền kinh tế. 

Ảnh minh họa. (Nguồn: Getty Images)

Chung tay giúp đỡ, đẩy lùi đói nghèo

“Cơn ác mộng” về hàng chục triệu người rơi vào cảnh thiếu đói vì xung đột tại Trung Đông đang có nguy cơ trở thành hiện thực khi số liệu thống kê của Liên hợp quốc cho thấy, số người bị mất an ninh lương thực gia tăng ở mức báo động.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres phát biểu trong một cuộc họp báo tại New York, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Nâng cao vai trò của các nước đang phát triển

Giữa một thế giới đa cực đang dần hình thành, các nước đang phát triển trở thành nhân tố ngày càng quan trọng góp phần thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, hòa giải xung đột và phát triển kinh tế. 

Ảnh chụp ngày 3/3/2026 cho thấy tình trạng hư hại của Cung điện Golestan tại Tehran, Iran. (Ảnh: THX)

Bài toán bảo vệ di sản trong bối cảnh xung đột liên tục bùng phát

Di sản văn hóa phản ánh bản sắc được tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử của một cộng đồng và rộng hơn là cả nhân loại. Tuy nhiên, hàng loạt cuộc xung đột liên tiếp nổ ra thời gian qua đã tàn phá, thậm chí xóa sổ nhiều di sản mà người dân trân trọng, gìn giữ và bảo vệ từ thế hệ này qua thế hệ khác.

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là nhiệm vụ cấp bách của mọi quốc gia. (Ảnh minh họa: TTXVN)

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là ưu tiên cấp bách toàn cầu

Môi trường số giúp trẻ em tiếp cận kiến thức, học tập, giao lưu và hội nhập cộng đồng một cách nhanh chóng, cũng như phát huy khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, giữa “biển” thông tin đó, trẻ em cần được hướng dẫn và trang bị kiến thức để có thể chọn lọc những gì bổ ích, tránh xa những nhân tố độc hại.

Người dân Iran tuần hành sau khi có lệnh ngừng bắn tại Tehran. (Ảnh: THX/TTXVN)

Những “sứ giả hòa bình"

Khi thế giới chú tâm quan sát từng diễn biến trong quá trình đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran với câu hỏi liệu một thỏa thuận có thể được ký hay không, thì một số quốc gia như Qatar và Pakistan lựa chọn không đứng ngoài cuộc.