Nâng cao hiệu quả tư vấn chính sách của khoa học xã hội

Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học-công nghệ đang làm thay đổi căn bản cách vận động của đời sống, văn hóa, xã hội, môi trường, tâm lý con người… Điều này đặt ra những yêu cầu cấp bách cho khoa học xã hội trong nghiên cứu, nâng cao hiệu quả tư vấn chính sách, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Hoạt động tặng sách tại gian trưng bày của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trong Triển lãm “80 năm hành trình Độc lập-Tự do-Hạnh phúc”.
Hoạt động tặng sách tại gian trưng bày của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trong Triển lãm “80 năm hành trình Độc lập-Tự do-Hạnh phúc”.

Ở nước ta, Đảng và Nhà nước luôn nhất quán quan điểm phát triển khoa học xã hội gắn với thực tiễn, phục vụ xây dựng đường lối, chính sách, nâng cao dân trí, phát huy giá trị văn hóa con người, xây dựng “sức mạnh mềm” quốc gia. Đồng thời chú trọng vai trò dự báo xu thế, giải quyết vấn đề thực tiễn, bảo vệ nền tảng tư tưởng và định hướng phát triển đất nước.

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, cơ quan nghiên cứu hàng đầu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn đã thực hiện nhiều đề án, chương trình, dự án và đề tài nghiên cứu quan trọng, đóng góp hiệu quả vào công tác tư vấn chính sách cho Đảng, Nhà nước.

Trong 5 năm qua, Viện Hàn lâm đã hoàn thành 331 báo cáo tư vấn chính sách gửi đến các cơ quan Đảng và Nhà nước, tăng gấp 3 lần so với giai đoạn trước. Đáng chú ý, từ tháng 3/2024, Viện Hàn lâm thường xuyên có báo cáo tư vấn chính sách phục vụ phiên họp thường kỳ của Chính phủ.

Công trình, cụm công trình được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước của các nhà khoa học Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tại Triển lãm “80 năm hành trình Độc lập-Tự do-Hạnh phúc”.

Công trình, cụm công trình được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước của các nhà khoa học Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tại Triển lãm “80 năm hành trình Độc lập-Tự do-Hạnh phúc”.

Mặc dù vậy, cần thẳng thắn thừa nhận, khoa học xã hội ở một chừng mực nào đó vẫn chưa theo kịp yêu cầu của thực tế phát triển đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, đổi mới công nghệ hiện nay. Còn thiếu những công trình nghiên cứu tầm cỡ, toàn diện về các lĩnh vực của đời sống, nhất là các lĩnh vực mới trong khoa học công nghệ.

Thí dụ, trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), nhiều chuyên gia nhấn mạnh tính cấp thiết của những nghiên cứu kịp thời về tác động của AI đối với xã hội.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Hải (Viện Trần Nhân Tông, Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, sự phổ biến của AI đang làm thay đổi cấu trúc xã hội, thị trường lao động, các mối quan hệ giữa người với người, hành vi cá nhân và cộng đồng, cũng như các giá trị văn hóa và chuẩn mực đạo đức.

Các nhà nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn có nhiệm vụ nghiên cứu sâu rộng những tác động này, từ việc AI tạo ra những ngành nghề mới và làm mất đi những công việc truyền thống, đến ảnh hưởng của AI đối với sức khỏe tâm thần, sự phân cực xã hội và nguy cơ thao túng dư luận xã hội thông qua tin giả và các chiến dịch thông tin sai lệch do AI tạo ra.

Những nghiên cứu này sẽ là tiền đề giúp các cơ quan Đảng và Nhà nước xây dựng khung chính sách phát triển và quản trị AI, góp phần thực hiện thành công các mục tiêu trong Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI đến năm 2030 mà Chính phủ đã đề ra.

Trong phiên thảo luận ngày 29/10, kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV vừa qua, đại biểu Hoàng Minh Hiếu cho rằng, lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn với nhiều vấn đề và yêu cầu phát sinh từ thực tiễn chưa được quan tâm đúng mức.

Đại biểu đặt câu hỏi, hiện tượng những người có kiến thức về công nghệ số, những doanh nhân thành đạt, nghệ sĩ nổi tiếng… lợi dụng lòng tin của người dân để sản xuất, kinh doanh thuốc giả, mỹ phẩm giả, thực phẩm chức năng giả, sữa giả, trốn thuế, hoặc cố tình tiếp tay cho những hành vi nêu trên... phải chăng do căn nguyên từ việc thiếu các nghiên cứu khoa học xã hội về văn hóa, hành vi con người làm nền tảng để kịp thời có biện pháp giáo dục chính trị, đạo đức dẫn dắt và các chế tài pháp lý để ngăn chặn, răn đe.

Bởi, khoa học xã hội là yếu tố quan trọng hình thành kiến trúc thượng tầng, trực tiếp tác động đến ý thức xã hội, hữu ích cho công tác chỉ đạo của các cấp ủy Đảng và cơ quan quản lý nhà nước.

Viện sẽ đẩy mạnh các nghiên cứu phục vụ triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, được xác định là Đại hội của kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, tăng cường nghiên cứu, dự báo tình hình thế giới, quan hệ quốc tế và các xu hướng mới như chủ nghĩa tư bản số, chủ nghĩa xã hội công nghệ số, tinh hoa trí tuệ nhân loại để vận dụng vào tiến trình phát triển đất nước.

Giáo sư Lê Văn Lợi,

Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Với vai trò là đơn vị chủ lực, tiên phong trong khoa học xã hội và nhân văn, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đang tích cực triển khai nhiều hoạt động nhằm đổi mới công tác nghiên cứu khoa học, nâng cao hiệu quả tư vấn chính sách phục vụ phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Giáo sư Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho biết, trong thời gian tới, Viện sẽ triển khai một số định hướng nghiên cứu lớn tập trung vào các lĩnh vực tư tưởng, văn hóa, lịch sử, xã hội, tôn giáo, dân tộc, văn học, ngôn ngữ, địa lý nhân văn để tham mưu, kiến nghị các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc, chấn hưng văn hóa, phát triển toàn diện con người Việt Nam. Đồng thời nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn lớn, cấp bách của đất nước, nhất là hoàn thiện, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Các nghiên cứu sẽ đánh giá tác động của việc sắp xếp tổ chức bộ máy, đề xuất các giải pháp quản lý phát triển xã hội trong thời kỳ mới. Cùng với đó, Viện sẽ đẩy mạnh các nghiên cứu phục vụ triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, được xác định là Đại hội của kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, tăng cường nghiên cứu, dự báo tình hình thế giới, quan hệ quốc tế và các xu hướng mới như chủ nghĩa tư bản số, chủ nghĩa xã hội công nghệ số, tinh hoa trí tuệ nhân loại để vận dụng vào tiến trình phát triển đất nước.

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã tháo gỡ mọi rào cản và tạo đà cho khoa học phát triển. Đổi mới mạnh mẽ, toàn diện trong nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn chính là góp phần thiết thực kiến tạo nền tảng xã hội đạo đức, văn minh, làm điểm tựa cho phát triển kinh tế, xây dựng đất nước giàu mạnh.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Nâng giá trị cây rau má từ vùng nguyên liệu địa phương

[Video] Nâng giá trị cây rau má từ vùng nguyên liệu địa phương

Rau má từ lâu được biết đến không chỉ là loại rau quen thuộc trong bữa ăn, mà còn là cây dược liệu dân gian có nhiều giá trị đối với sức khỏe. Tuy nhiên, tại Quảng Trị, các nghiên cứu và mô hình chế biến sâu đối với rau má vẫn chưa nhiều, khiến giá trị kinh tế của cây rau má chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Minh trình bày tham luận tại Phiên toàn thể quốc tế. (Ảnh: Viện Hàn lâm)

Đoàn công tác của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tham dự Hội nghị Khoa học-Thực tiễn quốc tế lần thứ III tại Nga

Hội nghị Khoa học-Thực tiễn quốc tế lần thứ III do Học viện Kinh tế quốc dân và Hành chính công trực thuộc Tổng thống Liên bang Nga (Học viện Tổng thống-RANEPA) tổ chức tại Thủ đô Moskva, Liên bang Nga trong hai ngày 22 và 23/10 với chủ đề “Khoa học cho quản trị nhà nước tại Nga”.

Đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ

Đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ

Chính phủ đề xuất bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ đối với tổ chức và cá nhân, chỉ quy định nghĩa vụ thông báo của tổ chức, cá nhân giám định khi hoạt động cung cấp dịch vụ và dự kiến quy định tại văn bản dưới luật quyền và nghĩa vụ trong việc thực hiện hoạt động này.

Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường: Tăng cường hậu kiểm, thúc đẩy chuyển đổi xanh

Dự án Luật hướng tới cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang tăng cường hậu kiểm, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Đồng thời, đổi mới quản trị môi trường dựa trên dữ liệu, thúc đẩy chuyển đổi xanh, tháo gỡ các điểm nghẽn, huy động nguồn lực cho bảo vệ môi trường.

Các đại biểu tham dự hội nghị. (Ảnh: VŨ TÂN)

Khánh Hòa đẩy mạnh chuyển đổi số từ cấp cơ sở

Ngày 23/10, tại Nha Trang, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa tổ chức hội nghị về giải pháp chuyển đổi số tại địa phương, với chủ đề “Chuyển đổi số cấp cơ sở tỉnh Khánh Hòa-Từ khung kiến trúc, nền tảng và dữ liệu số đến quản trị địa phương, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân”.

Hội thảo “Giải pháp phát huy vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam là cầu nối giữa các hội thành viên, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ với cơ quan Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc trong các hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội”. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Phát huy hiệu quả công tác tư vấn, phản biện và giám định xã hội

Ngày 23/10, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức Hội thảo “Giải pháp phát huy vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam là cầu nối giữa các hội thành viên, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ với cơ quan Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc trong các hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội”.

Công nghệ viễn thám và UAV hỗ trợ khoanh vùng phạm vi dữ liệu. (Ảnh: VNPT)

Ứng dụng công nghệ viễn thám và GeoAI: Đột phá làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai

Xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai "đúng, đủ, sạch, sống" đang là nhiệm vụ trọng tâm. Sự kết hợp giữa công nghệ viễn thám, thiết bị bay không người lái (UAV) và trí tuệ nhân tạo không gian địa lý (GeoAI) đang trở thành "chìa khóa" giúp ngành chức năng tối ưu hóa công tác kiểm tra, đối soát và làm sạch dữ liệu trên phạm vi toàn quốc.

Các đại biểu tham quan SHTP ATP Lab. (Ảnh: SHTP)

Khánh thành Xưởng thực hành Đóng gói và Kiểm thử vi mạch

SHTP ATP Lab được kỳ vọng sẽ góp phần giải bài toán cốt lõi: thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo lý thuyết và yêu cầu kỹ thuật thực tế tại doanh nghiệp. Sinh viên, học viên và kỹ sư từ đây có cơ hội rèn luyện kỹ năng thao tác, tuân thủ quy trình an toàn và vận hành máy móc đúng tiêu chuẩn công nghiệp.

Nhân viên lắp pin, chuẩn bị vận hành UAV phục vụ vận chuyển nông sản tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên. (Ảnh: VIETNAM POST)

Tập trung nguồn lực phát triển công nghệ dùng chung

Qua rà soát 113 đề xuất nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược của 30 địa phương, Bộ Khoa học và Công nghệ nhận thấy nhiều nội dung có nội dung, nền tảng công nghệ tương đồng ở các nhóm đề xuất như trợ lý ảo, camera trí tuệ nhân tạo, thiết bị bay không người lái, dữ liệu y tế và bản sao số...

Ông Phùng Văn Thành - Tham tán Thương mại Việt Nam tại Malaysia (đứng giữa), Tiến sĩ Frederick Yap - Chủ tịch IBF (thứ 2 từ trái sang), bà Đặng Minh Anh - Chủ tịch IBF Vietnam-Singapore (thứ 3 từ phải sang) tại sự kiện. (Ảnh: IBF Vietnam-Singapore)

Ra mắt nền tảng kết nối doanh nghiệp trên môi trường số IBF Business Hub

Nền tảng kết nối doanh nghiệp trên môi trường số IBF Business Hub vừa chính thức ra mắt, đánh dấu bước chuyển dịch quan trọng trong việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) làm "hạ tầng vận hành lõi" dùng chung cho hoạt động xúc tiến thương mại và kết nối đầu tư doanh nghiệp đến doanh nghiệp (B2B) quốc tế.

Học sinh cần học trí tuệ nhân tạo để biết AI trả lời đúng hay sai. (Ảnh: Viettel Solutions)

Đưa trí tuệ nhân tạo từ trang sách vào trải nghiệm học tập

Học sinh có thể đọc sách để biết trí tuệ nhân tạo (AI) học từ dữ liệu, hoặc hỏi một chatbot và nhận câu trả lời trong vài giây. Nhưng để thực sự hiểu biết máy học thế nào, vì sao có thể sai, kết quả ấy ảnh hưởng tới con người ra sao và con người phải chịu trách nhiệm thế nào khi sử dụng công nghệ, các em phải được tự tay thử.