Hàng nghìn người tụ tập ở khu vực biên giới chờ thời khắc Điều khoản 42 - chính sách hạn chế người di cư từ Mexico sang Mỹ nhằm phòng chống dịch Covid-19, hết hiệu lực đêm 11/5 (giờ địa phương) để tìm đường nhập cư hợp pháp.
Điều khoản 42 vốn cho phép lực lượng an ninh biên giới Mỹ từ chối người di cư nhập cảnh để xin tị nạn vì lý do dịch bệnh, do đó, việc điều khoản hết hiệu lực đã dẫn tới làn sóng người di cư tìm cách vượt biên giới Mexico sang Mỹ. Theo số liệu của Lực lượng Tuần tra Biên giới Mỹ, Điều khoản 42 đã giúp họ ngăn chặn 2,4 triệu người di cư nhập cảnh vào Mỹ năm 2022.
Các thành phố ở bang Texas gồm El Paso, Brownsville và Laredo mới ban bố tình trạng khẩn cấp khi ghi nhận hàng trăm người di cư, chủ yếu là từ Mỹ Latin, đến khu vực biên giới.
Nhiều người cố vượt qua sông Rio Grande tại thành phố Brownsville, bang Texas, với hy vọng được nhập cư vào Mỹ một cách dễ dàng sau khi tự nộp mình cho Lực lượng Tuần tra Biên giới. Tuy nhiên, nhiều người di cư chưa hiểu việc dỡ bỏ quy định không phải là cánh cửa mở ra nhằm tạo điều kiện dễ dàng cho việc di cư.
Chính quyền Mỹ bãi bỏ Điều khoản 42 nhưng lại kích hoạt Điều khoản 8 Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Alejandro Mayorkas nhấn mạnh, Điều khoản 8 áp dụng biện pháp trừng phạt nghiêm khắc đối với người di cư bất hợp pháp. Nếu bị bắt cũng như không đủ điều kiện xin tị nạn, họ có thể bị trục xuất, cấm nhập cảnh Mỹ 5 năm hoặc đối mặt các cáo buộc hình sự.
Nhập cư là một trong những vấn đề luôn gây nhức nhối tại Mỹ. Những ngày gần đây, hơn 10.000 người từ Mexico tìm cách vượt biên sang Mỹ mỗi ngày trước khi Điều khoản 8 có hiệu lực.
Theo lực lượng biên phòng, trong các ngày 8 và 9/5 vừa qua, có hơn 10.000 người di cư bị bắt mỗi ngày khi cố tình vượt biên giới Mexico sang Mỹ. Các lính biên phòng được phép thả người di cư tại các thành phố biên giới nếu Cơ quan Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) và các tổ chức từ thiện không đủ khả năng tiếp nhận người di cư.
Giới chức Mexico cho biết bạo lực đã nổ ra tại khu vực giao cắt giữa thành phố Reynosa, thuộc bang Tamaulipas (Mexico) và thành phố Pharr, thuộc bang Texas (Mỹ) sáng 10/5 khi các binh sĩ Mexico đụng độ các phần tử vũ trang nghi là nhóm buôn người. Tháng 3/2023, một nhóm người cố băng qua một cây cầu sau khi nghe tin đồn sẽ được phép nhập cảnh vào Mỹ.
Để chuẩn bị ứng phó kịch bản dòng người di cư tăng đột biến, chính quyền Tổng thống Joe Biden (G.Bai-đơn) đã huy động 1.500 binh lính cùng hàng nghìn cảnh sát, đặc vụ, điều tra viên của Bộ An ninh Nội địa Mỹ, Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE) và Hội đồng Cảnh sát Hàng không Quốc gia Mỹ tăng cường tới bảo đảm an ninh trật tự cho khu vực biên giới.
Trong khi đó, Thống đốc bang Texas Gregg Abbot (G.Áp-bót) chỉ đạo hàng trăm binh lính thuộc Lực lượng Vệ binh Quốc gia Mỹ tới khu vực biên giới với Mexico.
Ông Abbot cho biết Lực lượng Vệ binh Quốc gia Mỹ được phép huy động các nguồn lực cần thiết, trong đó có trực thăng Blackhawk, C-130 và triển khai lực lượng tinh nhuệ tăng cường cho Các Lực lượng Chiến thuật Biên giới Texas tại các điểm nóng dọc biên giới, sẵn sàng ngăn chặn những nhóm di cư quy mô lớn tìm cách xâm nhập trái phép.
Các thị trấn dọc đường biên giới kéo dài 3.100km giữa Mỹ và Mexico cũng chuẩn bị sẵn sàng với tình huống có hàng nghìn người di cư tìm cách vượt biên vào Mỹ mỗi ngày.
Trong bối cảnh đó, Hạ viện Mỹ do đảng Cộng hòa kiểm soát vừa thông qua dự luật Bảo vệ biên giới năm 2023. Dự luật này áp dụng lại một số biện pháp của chính quyền cựu Tổng thống Donald Trump (Đ.Trăm), như khởi động lại kế hoạch xây dựng bức tường biên giới Mỹ-Mexico, tăng cường các biện pháp hạn chế người tị nạn. Tuy nhiên, dự luật sẽ khó vượt qua cửa ải Thượng viện do đảng Dân chủ nắm đa số ghế cũng như quyền phủ quyết của Tổng thống Biden.
