Ngày 16/7, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp Hiệp hội Lương thực thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh (FFA) tổ chức Hội nghị tập huấn “Nâng cao năng lực hội nhập kinh tế quốc tế về ngành hàng lương thực, thực phẩm và sản phẩm nông nghiệp sau chế biến”.
Tại sự kiện, chuyên gia nhấn mạnh, trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ hướng tới sự phát triển bền vững, ngành nông sản và thực phẩm chế biến Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng.
Các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới không chỉ mang lại ưu đãi thuế quan, mà còn đặt ra các hàng rào kỹ thuật và tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe.
Bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, các FTA thế hệ mới đang tạo thêm lợi thế khi các nước thành viên cam kết xóa bỏ từ 97-100% dòng thuế nhập khẩu đối với hàng hóa có xuất xứ Việt Nam.
Tuy nhiên, ưu đãi thuế quan chỉ thành đơn hàng khi doanh nghiệp đáp ứng đúng chuẩn thị trường. Ngành sản phẩm nông nghiệp sau chế biến hiện còn một số điểm nghẽn: Vùng nguyên liệu chưa ổn định, tỷ lệ chế biến sâu chưa cao, trong khi EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản ngày càng siết chặt tiêu chuẩn xanh và truy xuất nguồn gốc.
Trong khi đó, Thạc sĩ Trần Thị Phương Hoa, Phó Chủ tịch Hiệp hội Lương thực thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, hội nhập hiện nay không đơn thuần là mở rộng thị trường hay cạnh tranh bằng giá cả. Người tiêu dùng toàn cầu đã thay đổi tư duy: vừa quan tâm đến sản phẩm cuối cùng và vừa chú trọng đến quy trình doanh nghiệp tạo ra sản phẩm đó.
Tính minh bạch, trách nhiệm với cộng đồng và cam kết phát triển bền vững chính là yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam trong giai đoạn mới.
Hội nhập hiện nay không đơn thuần là mở rộng thị trường hay cạnh tranh bằng giá cả. Người tiêu dùng toàn cầu đã thay đổi tư duy: vừa quan tâm đến sản phẩm cuối cùng và vừa chú trọng đến quy trình doanh nghiệp tạo ra sản phẩm đó.
Thạc sĩ Trần Thị Phương Hoa,
Phó Chủ tịch Hiệp hội Lương thực thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh
Đề cập đến các rào cản kỹ thuật, Thạc sĩ Đặng Bùi Khuê, Công ty trách nhiệm hữu hạn Tư vấn và Đào tạo SMP, lưu ý mức thuế quan giảm về 0% theo Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) có thể khiến doanh nghiệp thiếu đi sự chuẩn bị cần thiết, trong khi thách thức lớn nhất nằm ở các hàng rào kỹ thuật chặt chẽ.
CPTPP không chỉ đòi hỏi kiểm dịch động thực vật (SPS) hay tiêu chuẩn kỹ thuật (TBT), mà còn ràng buộc pháp lý về quyền lao động theo chuẩn ILO, bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học và nguồn nguyên liệu hợp pháp.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị nguồn lực tài chính phù hợp để đáp ứng chi phí kiểm nghiệm và chứng nhận quốc tế nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh.
Tại sự kiện, các chuyên gia tập trung phổ biến các nội dung liên quan đến xu hướng chuyển đổi hệ thống lương thực, thực phẩm bền vững đến năm 2030; cơ hội, thách thức từ CPTPP; chọn sản phẩm phù hợp cho thị trường khó tính và xuất khẩu trực tuyến; công nghệ chế biến sâu theo tiêu chuẩn xanh và rào cản kỹ thuật từ các FTA.
Theo bà Nguyễn Lê Gia Khánh, Quản lý Tài khoản cấp cao Amazon Global Selling Việt Nam, thực tế Việt Nam dẫn đầu thế giới về xuất khẩu nhiều mặt hàng nhưng thương hiệu đôi khi chưa được nhận diện rõ nét do thường thông qua các nhà phân phối nước ngoài.
Bằng việc tận dụng nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, doanh nghiệp có thể bán hàng trực tiếp (B2C) và tiếp cận trực tiếp dữ liệu người tiêu dùng.
Giải pháp này đã được minh chứng qua câu chuyện của rong nho Trường Thọ, một sản phẩm nội địa lọt top 9 trong danh mục bán chạy nhất trên Amazon và đạt mức tiêu thụ ổn định 1.000 sản phẩm/tháng.
Trước những thách thức tiêu chuẩn xanh, chuyên gia gửi thông điệp đến các doanh nghiệp rằng tiêu chuẩn xanh hiện nay không còn là yếu tố mang tính hình thức, mà đã trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi. Khách hàng tại các thị trường phát triển đòi hỏi doanh nghiệp phải có dữ liệu minh chứng thực tế cho các cam kết xanh.
Hướng đi bền vững là cần kết nối toàn bộ chuỗi giá trị: từ việc bảo đảm chất lượng tại vùng trồng, ứng dụng công nghệ chế biến sâu tại nhà máy, đến thương mại hóa hiệu quả trên thị trường.
