Đây là sự kiện trọng đại của tăng ni, phật tử Việt Nam trong và ngoài nước, đánh dấu chặng đường Giáo hội Phật giáo Việt Nam kể từ ngày thành lập 07/11/1981; đồng thời tiếp nối truyền thống hơn 2.000 năm Phật giáo Việt Nam đồng hành cùng dân tộc.
Đại hội và Đại lễ diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với những chuyển biến sâu sắc về tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp; đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế.
Đây là dịp để Giáo hội tổng kết công tác Phật sự nhiệm kỳ IX, xác định phương hướng hoạt động nhiệm kỳ X, kiện toàn tổ chức và khẳng định vai trò của Phật giáo Việt Nam trong đời sống xã hội.
Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho biết, Đại hội được tổ chức sớm hơn một năm so với nhiệm kỳ 2022-2027 nhằm kiện toàn hệ thống tổ chức, phù hợp với việc sắp xếp đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Theo Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, với phương châm “Kỷ cương-Đổi mới-Hiệu lực-Hiệu quả”, Đại hội sẽ tổng kết công tác Phật sự nhiệm kỳ IX, giai đoạn 2022-2026; xác định phương hướng nhiệm kỳ X và quyết định những vấn đề quan trọng về tổ chức, hoạt động của Giáo hội.
Giáo hội xác định mục tiêu xây dựng Giáo hội đoàn kết, hòa hợp, kỷ cương, đổi mới và phát triển bền vững; lấy giới luật và đạo hạnh của tăng ni làm nền tảng; lấy đổi mới trong hoằng pháp và giáo dục làm nhiệm vụ trọng tâm; và lấy phụng sự nhân sinh làm phương châm hành động. Kỷ cương làm nền tảng để thống nhất, đổi mới là động lực để phát triển, hiệu lực là điều kiện để thực thi, hiệu quả là thước đo để phụng sự.
Các nội dung trọng tâm gồm: Suy tôn bổ sung thành viên Hội đồng Chứng minh, suy cử Hội đồng Trị sự nhiệm kỳ mới, thông qua Hiến chương sửa đổi lần thứ VIII. Đại hội cũng tổ chức suy tôn hàng giáo phẩm năm 2026, khen thưởng cấp Nhà nước và Giáo hội, thông qua nghị quyết nhiệm kỳ mới.
Đại lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam là dịp ôn lại chặng đường hình thành, xây dựng và trưởng thành của Giáo hội; tri ân chư vị tiền bối hữu công; tôn vinh những đóng góp của các thế hệ tăng ni, phật tử; đồng thời khẳng định những thành tựu nổi bật của Giáo hội trong sự nghiệp phụng sự đạo pháp, dân tộc và nhân sinh.
Hòa thượng Thích Huệ Thông, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho biết, Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X dự kiến có sự tham dự của gần 2.000 đại biểu gồm: 1.645 đại biểu tăng ni, và các phật tử tiêu biểu đại diện cho tăng ni, phật tử cả nước; Chư tôn đức Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự, các Ban, Viện Trung ương Giáo hội, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam 34 tỉnh, thành phố, và các Hội Phật tử Việt Nam ở nước ngoài; khách mời lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đại diện các cơ quan Trung ương, địa phương và khách mời.
Thượng tọa Thích Đức Thiện, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, nhấn mạnh, đây là lần đầu Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc được tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh. Học viện cũng là nơi tổ chức thành công Đại lễ Vesak Liên hợp quốc năm 2025.
Tại buổi rà soát ngày 1/11, Thượng tọa yêu cầu công tác chuẩn bị phải kỹ lưỡng, chu đáo, không chủ quan ở bất kỳ khâu nào. Các bộ phận cần phối hợp chặt chẽ trong đón tiếp, lưu trú, đưa đón đại biểu, bảo đảm an ninh, y tế và an toàn thực phẩm.
Được biết, trong giai đoạn 2022-2026 của nhiệm kỳ IX, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã phát huy tinh thần đoàn kết, hòa hợp, chủ động thích ứng trước những biến động của tình hình trong nước và quốc tế, triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội IX và đạt được nhiều thành tựu quan trọng trên các lĩnh vực Phật sự.
Giáo hội chủ động kiện toàn tổ chức phù hợp với việc sắp xếp đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp; tổ chức thành công Đại hội đại biểu Phật giáo tại 34 tỉnh, thành phố nhiệm kỳ 2026-2031, tạo nền tảng cho hoạt động Phật sự trong giai đoạn mới.
Giáo hội hiện có gần 65.000 tăng ni, khoảng gần 19.000 cơ sở tự viện và 250 điểm nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung. Hằng năm có khoảng hơn 50.000 tăng ni tham gia an cư kiết hạ.
Trong nhiệm kỳ, Giáo hội đã tổ chức 47 Đại giới đàn với 18.819 giới tử thụ giới, có 3.699 cư sĩ xuất gia; tổ chức các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ trụ trì, hành chính Giáo hội, kiến thức pháp luật, quốc phòng và an ninh với gần 35.000 lượt tăng ni tham gia.
Trong công tác chuyển đổi số đã bước đầu xây dựng dữ liệu hồ sơ điện tử quản lý tăng ni, tự viện thống nhất trong toàn Giáo hội.
Về giáo dục Phật giáo tiếp tục phát triển cả về quy mô và chất lượng. Trong nhiệm kỳ, các cơ sở đào tạo của Giáo hội có 1.366 tăng ni tốt nghiệp cử nhân Phật học, 1.237 tăng ni đang theo học; hệ đào tạo từ xa đã có 381 sinh viên tốt nghiệp cử nhân phật học, 2.328 sinh viên đang theo học; 394 tăng ni tốt nghiệp lớp cao đẳng, và 2.497 tăng ni tốt nghiệp trung cấp phật học.
Các học viện đào tạo nghiên cứu sinh cao học đã có 44 nghiên cứu sinh tăng ni tốt nghiệp Thạc sĩ Phật học, hiện có 242 nghiên cứu sinh tăng ni đang nghiên cứu; 3 nghiên cứu sinh bảo vệ thành công xuất sắc luận án Tiến sĩ Phật học, đang có 37 nghiên cứu sinh đang đào tạo hệ Tiến sĩ.
