Cuối mùa nước nổi, chúng tôi theo xuồng máy của anh nông dân Võ Quốc Kỳ (ngụ tại xã Tân Lập, thị trấn Kiến Tường) vượt kênh lớn đi vào nhà anh ở sâu trong đồng, bốn bề là rừng tràm. Kỳ (còn có tên ba Kỳ), 48 tuổi, nói năng rổn rảng, giọng cười sảng khoái vang vọng đồng nước. Xuồng rẽ vào con lạch nhỏ, đồng sen rộng 13 ha nhà ba Kỳ hiện ra, ai cũng thốt kêu sững sờ vì vẻ đẹp của hàng nghìn bông sen hồng bung nở đung đưa trong nắng sớm. Nơi này gợi nhớ cuộc sống và hình ảnh vùng sông nước, ruộng đồng trong phim Cánh đồng hoang của đạo diễn Hồng Sến mấy chục năm trước. Hai nếp nhà lợp lá dừa nước nằm cuối đồng sen, nơi vợ chồng ba Kỳ và đứa con trai mười tuổi trú ngụ. Lán rộng phía trước có vài cánh võng đung đưa là nơi cho thợ hái sen, khách tham quan uống trà, nghỉ ngơi. Xuồng cập bến, ba Kỳ gọi dóng dả "Nàng ơi ra đón khách nè. Nấu cơm cho mấy chị ăn, còn chàng chèo xuồng đưa các chị đi tham quan đồng sen". Nguyễn Thị Ngọc - vợ ba Kỳ chừng 35 tuổi, cười tươi rói, đon đả ra đón khách. Ai cũng bật cười vì câu đùa "chàng, nàng" của anh nông dân miệt đồng. Cô vợ cười: "Ổng vậy đó, cả ngày chọc em cười à, ổng làm như trong phim hay tiểu thuyết vậy đó". Ba Kỳ nghe vợ nói lại cười tít mắt.
 |
Ba Kỳ chèo xuồng ba lá đưa chúng tôi len lỏi khắp đồng sen. Bắt đầu mùa thu hoạch. Vài thợ hái sen đang chống xuồng tìm những gương sen đã cứng hạt. Sáu tháng một mùa sen. Gieo trồng, làm cỏ, bỏ phân... sen kết nụ, trổ bông, rụng cánh, gương sen phát triển, hạt chắc dần đến khi thu hoạch cuốn chiếu, mỗi ngày vài tạ đầu mùa. Ba Kỳ cho biết, hai năm qua dịch bệnh, mùa màng có phần bị "bỏ bê", thu hoạch không bao nhiêu, giá bán ra cũng rẻ. Năm nay bất ngờ sen được giá, thương lái hỏi mua không đủ bán. Giá gương sen non (ăn sống, nấu chè) 30.000 đồng/kg. Gương sen hạt già giá 50.000/kg. Sen hạt già tách vỏ giá 160.000 đồng/kg. Thửa đất 12 ha này vợ chồng ba Kỳ thuê 100 triệu đồng/năm. Trừ tiền thuê đất, chi phí sản xuất, nhân công, mỗi năm họ lời từ 200 triệu đến 800 triệu tùy theo được hay thất mùa. Đây cũng là một trong ba đồng sen vợ chồng ba Kỳ thuê đất canh tác hằng năm.
Anh Nguyễn Văn Hưng, 34 tuổi, thợ bẻ gương sen cho biết, mùa thu hoạch nào anh và nhóm bạn cũng vô đồng sen làm cho các chủ đồng. "Giá thuê nhân công hái gương sen ở Kiến Tường, Mộc Hóa khoảng 350.000/người/ngày, nuôi cơm hai bữa nên vô mùa tụi tui cũng sống khỏe", anh Hưng nói. Nhìn những người đàn ông chèo xuồng ba lá chậm rãi ngang dọc trên đồng có vẻ nhàn nhã, nhưng thật ra họ khá vất vả, dang nắng cả ngày tìm kiếm những gương sen "đủ tuổi", ngắt bỏ những gương hư, mồ hôi ròng ròng, mặt đen sắt lại dưới nắng trời thiêu đốt. Ba Kỳ cho biết, cây sen sử dụng được hết. Củ sen nấu canh, ngó sen trộn gỏi, hoa cắm trang trí, ướp trà; hạt sen làm mứt, nấu chè; lá sen non dùng cho món cuốn, lá già xắt nhuyễn làm trà...
Sau khi dạo đồng sen về, chúng tôi phụ vợ ba Kỳ dùng muỗng để tách hạt sen tươi ra khỏi đài sen. Cô cũng chỉ dẫn chúng tôi tách gạo sen-những hạt trắng đục, nhỏ xíu như đầu kim, là nơi cô đọng hương thơm tinh túy nhất của bông sen. 2.000 bông sen mới tách được 1kg gạo sen, dùng ướp trà, pha trà thì hương thơm sang quý không hương hoa nào sánh bằng.
Bữa cơm giữa đồng sen mùa nước nổi có món cá linh chiên giòn cuốn lá sen non và rau thơm chấm nước mắm me, tép đồng xào bông điên điển, cá lóc nướng trui, lẩu lươn nấu với bông súng, kèo nèo, đậu bắp... Chao ôi là thơm ngon, bắt mắt, đã miệng người thị thành. Sau bữa ngon, ai cũng thích đu đưa võng làm một giấc trưa yên bình. Những năm gần đây, đồng sen của ba Kỳ và dân địa phương vùng Tân Lập, Kiến Tường được nhiều người tìm đến tham quan. Ai cũng mê đắm vẻ đẹp miệt đồng của sen và tràm, đời sống dân dã mang chút hơi hướng của Đồng Tháp Mười xưa, gợi nhớ một thời khẩn hoang của ông cha thuở nào.
 |
Đồng sen của vợ chồng ba Kỳ còn là "phim trường" đặc sắc của giới nhiếp ảnh và du khách. Dạo chơi trên đồng sen bằng xuồng ba lá, ghi lại những khoảnh khắc đẹp giữa đồng nước mênh mông, dưới nắng trời rực hồng những cánh sen... là những trải nghiệm thật khó quên.
