Phát biểu chào mừng tại buổi tọa đàm, đồng chí Văn Thị Bạch Tuyết, Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, Thành phố bước vào kỷ nguyên mới với không gian văn hóa rộng lớn, giữ vai trò kết nối giữa đô thị năng động, trung tâm công nghiệp hiện đại và cửa ngõ kinh tế biển.
Đây chính là bệ phóng để thành phố xây dựng những tổ hợp công nghiệp văn hóa tầm cỡ, đủ sức cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong bối cảnh kỷ nguyên số và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), Thành phố xác định phương châm “Càng hội nhập sâu, bản sắc càng phải đậm; càng số hóa mạnh, nhân văn càng phải cao”.
Phát biểu đề dẫn buổi tọa đàm, nhà báo Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam cho biết, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ra đời đã đánh dấu một bước phát triển bứt phá trong tư duy định hướng chiến lược của Đảng. Nghị quyết không chỉ kế thừa các giá trị truyền thống mà còn đặt văn hóa vào vị trí trung tâm, là “hệ điều tiết” cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Trong hành trình đó, báo chí giữ vai trò đặc biệt quan trọng và không thể thay thế. Báo chí chính là lực lượng nòng cốt, là "nhạc trưởng" trong việc lan tỏa, quảng bá các giá trị văn hóa và nội dung của Nghị quyết 80 vào sâu rộng đời sống xã hội.
“Tuy nhiên, khi Nghị quyết 80 đi vào cuộc sống, chúng ta thẳng thắn nhìn nhận những vấn đề mới phát sinh, nhất là những bất cập về cơ chế, chính sách và nguồn lực trong tổ chức thực hiện tại từng cơ quan, đơn vị”, nhà báo Nguyễn Đức Lợi lưu ý.
Báo chí cần phát huy vai trò phản biện, mạnh dạn chỉ ra những “điểm nghẽn”, những khuynh hướng thương mại hóa cực đoan hay sự lệch chuẩn trong văn hóa số. Từ đó, đề xuất những sáng kiến, giải pháp đột phá để hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường văn hóa và tạo đà cho kinh tế văn hóa phát triển.
Theo nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, Tổng Biên tập Báo Thanh Niên, trong kỷ nguyên số, khi thông tin lan truyền với tốc độ ánh sáng, một số hiện tượng phi văn hóa, phản văn hóa xuất hiện và lây lan trên môi trường số, vai trò của báo chí càng trở nên trọng yếu hơn. Báo chí phải là người gác cổng văn hóa, không phải theo nghĩa đóng cửa ngăn chặn mà theo nghĩa chủ động lựa chọn, định hướng và dẫn dắt.
“Mỗi bài viết về một di sản đang bị lãng quên là một hành động bảo tồn. Mỗi phóng sự về một mô hình sáng tạo trên thế giới là một cánh cửa mở ra chân trời mới. Mỗi chương trình xã hội sau mặt báo là một sợi dây kết nối các thế hệ với nhau và với những giá trị bền vững của dân tộc”, nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn cho hay.
Phát biểu tại tọa đàm, nhà báo Mai Ngọc Phước, Tổng Biên tập Báo Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, thay vì chỉ phản ánh tiêu cực, báo chí cần lan tỏa những mô hình hay, những cá nhân phát huy, giữ lửa giá trị văn hóa truyền thống để tạo thành dòng chảy chủ lưu trong xã hội, giúp cho nhân dân hiểu đúng giá trị văn hóa.
Báo chí cần đóng vai trò là lá chắn, giúp người đọc, người xem, người nghe hiểu thêm về giá trị, tính chính xác, trung thực, khách quan của văn hóa, nâng cao sức đề kháng của người dân trước những thông tin tiêu cực...
Tại buổi tọa đàm, các đại biểu còn tập trung thảo luận các nội dung trọng tâm như: văn hóa, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm quốc gia, vai trò của báo chí trong lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa và truyền thông, xây dựng thương hiệu quốc gia và thương hiệu địa phương từ nền tảng văn hóa, nhu cầu thông tin, tuyên truyền, quảng bá của các doanh nghiệp trong lĩnh vực văn hóa để báo chí sẵn sàng hỗ trợ…
Phát biểu tổng kết tọa đàm, đồng chí Trần Thanh Lâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương khẳng định, đây không chỉ là một diễn đàn học thuật thuần túy, mà là một cuộc “hội tụ” của trí tuệ và tâm huyết.
Để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, đồng chí Trần Thanh Lâm đề nghị các cơ quan báo chí tập trung vào 5 nhóm giải pháp chiến lược, trong đó, đồng chí nhấn mạnh cần xây dựng “Cơ quan báo chí văn hóa” - hình mẫu của sự chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại. Theo đó, mỗi tòa soạn phải là một môi trường văn hóa tiêu biểu.
Đồng chí đề nghị mỗi cơ quan báo chí, mỗi nhà báo thực hiện thật tốt ý kiến phát biểu của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Lễ Kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/2025). Đó là: Mỗi nhà báo, mỗi cơ quan báo chí phải là biểu tượng của văn hóa ứng xử, chuẩn mực đạo đức và tinh thần phục vụ xã hội; góp phần gìn giữ, phát huy những giá trị nhân văn truyền thống, lan tỏa điều thiện, điều đẹp; tích cực quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam với bạn bè thế giới; chủ động tiếp nhận tinh hoa văn hóa nhân loại để làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc.
Bên cạnh đó, đồng chí Trần Thanh Lâm yêu cầu các cơ quan báo chí hãy nói không với "giật gân, câu view" chạy theo thị hiếu tầm thường. Một bài viết có hàm lượng văn hóa cao giá trị hơn ngàn tin bài vô bổ. Đó chính là cách chúng ta xây dựng năng lực truyền thông quốc gia hiện đại.
