Báo cáo trước Hội đồng Bảo an LHQ hồi tuần trước, Phó Tổng Thư ký LHQ, người đứng đầu Văn phòng Chống khủng bố của LHQ (UNOCT) Vladimir Voronkov nhấn mạnh: Tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS), còn được biết đến với tên gọi Da'esh, vẫn là “lực lượng nguy hiểm” và đang tăng cường hoạt động. Ngoài các “địa bàn truyền thống” ở Trung Đông như Syria hay Iraq, châu Phi nổi lên là “tiền tuyến mới” khi chứng kiến mức độ hoạt động của IS cao nhất trên thế giới.
Theo báo cáo của LHQ, IS đang tìm cách phục hồi hoạt động tại Syria và Iraq dù nhiều thủ lĩnh cấp cao của nhóm này đã bị tiêu diệt. Tại Iraq, IS vẫn hoạt động mạnh, tiếp tục các nỗ lực gây bất ổn cho chính quyền địa phương. Trong khi đó, tại Syria, đặc biệt ở khu vực Badia và các vùng do nhóm Hayat Tahrir Al-Sham kiểm soát, IS tiếp tục lợi dụng “lỗ hổng an ninh”, tiến hành các hoạt động bí mật và kích động căng thẳng phe phái, sắc tộc trong nước.
Ông Voronkov cho biết, tình hình an ninh và nhân đạo tại các trại tị nạn và một số cơ sở ở đông bắc Syria “rất đáng lo ngại”. Các trại tị nạn như Al-Hol đang giam giữ hàng chục nghìn cá nhân, chủ yếu là phụ nữ và trẻ em, trong đó nhiều người bị cáo buộc có liên hệ với IS. Theo ông, môi trường này tiềm ẩn nguy cơ về cực đoan hóa và khủng bố.
Trong khi đó, nhánh của IS tại Afghanistan là ISIL-Khorasan tiếp tục là một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với Trung Á. Nhóm này tiếp tục nhắm mục tiêu vào dân thường, các nhóm thiểu số và công dân nước ngoài, đồng thời lợi dụng sự bất mãn với lực lượng cầm quyền trên thực tế ở nước này.
Tuy nhiên, châu Phi mới là khu vực có cường độ hoạt động của IS cao nhất, với khu vực Tây Phi, cận Sahara nổi lên là “tiền tuyến mới”, khi bạo lực leo thang và IS mở rộng kiểm soát các vùng lãnh thổ. Mối đe dọa đặc biệt nghiêm trọng khi các nhánh của IS, như nhóm “Nhà nước Hồi giáo Tây Phi”, gia tăng tuyên truyền khủng bố, thu hút các phần tử cực đoan trong khu vực. IS tiếp tục nhận được các khoản quyên góp đáng kể từ khắp nơi, hoạt động thông qua các trung tâm khu vực và mạng lưới tài chính xuyên biên giới. Libya mới đây phát hiện các mạng lưới hậu cần, tài chính liên quan IS.
Báo cáo của Ủy ban Chống khủng bố (CTED) thuộc Ban Thư ký LHQ cũng cho thấy, nhánh IS ở Somalia đang nổi lên như một trung tâm hậu cần toàn cầu, lợi dụng bất ổn ở châu Phi. IS còn đẩy mạnh sử dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), nền tảng mã hóa, tài chính xuyên biên giới, thiết bị bay không người lái và công nghệ chế tạo bom. CTED đánh giá thách thức lớn đang đặt ra khi IS sử dụng các công nghệ mới và AI để gây quỹ, tuyển mộ thành viên và thiết lập mạng lưới truyền thông rộng hơn. CTED cảnh báo rằng, trong bối cảnh bất ổn địa-chính trị và tiến trình chuyển đổi công nghệ phức tạp, mối đe dọa khủng bố càng lan rộng và khó lường hơn.
Nổi lên từ năm 2014 sau khi chiếm đóng nhiều vùng rộng lớn ở Iraq và Syria hòng thành lập cái gọi là “Nhà nước Hồi giáo”, IS đã bị đánh bại ở Iraq năm 2017. Tuy nhiên, theo LHQ, bất chấp những nỗ lực chống khủng bố kiên trì và bền bỉ của các nước, với sự phối hợp của các đối tác khu vực và quốc tế, IS vẫn hiện hữu và là mối đe dọa an ninh toàn cầu nghiêm trọng.
Phó Tổng Thư ký LHQ Vladimir Voronkov nhận định, IS vẫn tiếp tục thể hiện khả năng phục hồi và điều chỉnh phương thức hoạt động. Khả năng lợi dụng bất ổn của nhóm này càng làm nổi bật tính cấp thiết của hợp tác quốc tế một cách bền vững trong chống khủng bố. Ông nhấn mạnh “phòng bệnh vẫn là cách chữa bệnh tốt nhất” và “ngăn chặn là cách thức hiệu quả và tiết kiệm chi phí hơn nhiều là khắc phục hậu quả của khủng bố”.
LHQ kêu gọi các nước đầu tư nhiều hơn vào chiến lược phòng ngừa dài hạn, giải quyết tận gốc rễ chủ nghĩa cực đoan thay vì chỉ tập trung tiêu diệt thủ lĩnh khủng bố, trong đó ưu tiên các biện pháp ứng phó có nguyên tắc và lâu dài nhằm loại bỏ các “động lực” của chủ nghĩa khủng bố và các điều kiện thuận lợi cho khủng bố.
