Tại Việt Nam, hạ tầng công nghệ 5G đã bắt đầu được các nhà mạng trong nước triển khai rộng khắp, tạo nền tảng cho sự bùng nổ các ứng dụng trong thời gian tới. Trong tổng thể bức tranh kinh tế-xã hội, 5G sẽ đem lại rất nhiều lợi ích cho đất nước, doanh nghiệp và người dân.
Hạ tầng đi trước
Từ tháng 8/2025, Tổng Công ty cổ phần Bưu chính Viettel (Viettel Post) tổ chức hàng chục phiên livestream (phát trực tiếp) tại bốn tỉnh Thái Nguyên, Vĩnh Long, Bắc Ninh, Lai Châu nhằm hỗ trợ người dân vùng cao bán nông sản. Chỉ sau 3 phiên phát trực tiếp tại xã Sìn Hồ (Lai Châu), đồng bào H’Mông ở đây đã tiêu thụ được hơn 300 tấn khoai sâm.
Phó Tổng Giám đốc Viettel Post Đinh Thanh Sơn chia sẻ: Với người nông dân, nhất là ở vùng cao thì câu chuyện nông sản được mùa mất giá, được giá mất mùa vẫn thường xảy ra. Giờ thông qua ứng dụng mạng 5G và hệ thống logistics, “Viettel Post đã mang cả thế giới người mua” đến trực tiếp với đồng bào các dân tộc. Nhờ mạng 5G, người nông dân có thể “mang chợ trên bàn tay”, đứng giữa những đồi chè, thửa ruộng bậc thang hay sân vườn nhà mình để livestream bán hàng, giới thiệu từng bó rau, củ khoai, củ sắn tới người tiêu dùng khắp mọi nơi.
Không những vậy, công nghệ này còn đang thay đổi cả nền sản xuất nông nghiệp khi các thiết bị IoT (Internet vạn vật) ứng dụng 5G để đo nhiệt độ, độ ẩm, thời tiết… bắt đầu được thử nghiệm rộng khắp.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, trong năm 2025, 5G đã được thương mại hóa trên diện rộng với vùng phủ đạt hơn 90% dân số, thúc đẩy sản xuất thông minh. Riêng nhà mạng Viettel đã triển khai thêm 23.500 trạm, vượt mức cam kết với Bộ Khoa học và Công nghệ, Chính phủ (20.000 trạm), đưa tổng số trạm 5G nhà mạng này hiện có lên 30.000 trạm, đạt 90% vùng phủ ngoài trời và 70% vùng phủ trong nhà.
Ông Nguyễn Duy Lâm, chuyên gia cao cấp về giải pháp viễn thông của Huawei Việt Nam đánh giá: Tại Việt Nam, mạng 5G đang đi rất nhanh và nhiều ứng dụng đã được triển khai mạnh trong thương mại điện tử. Tuy nhiên, những ứng dụng “sâu hơn” như đô thị hay nhà máy thông minh muốn bùng nổ vẫn cần thời gian vì đòi hỏi sự tham gia của doanh nghiệp và định hướng từ Nhà nước. Do đó, Chính phủ cần ban hành các cơ chế, chính sách khuyến khích, thúc đẩy việc ứng dụng 5G; các phương tiện truyền thông cũng cần đẩy mạnh tuyên truyền, cung cấp thông tin về lợi ích của 5G tác động đến doanh nghiệp để họ nhiệt tình hưởng ứng.
Tạo nền tảng cho phát triển ứng dụng
Trả lời câu hỏi vì sao chi phí đầu tư cho 5G rất lớn, nhưng Viettel vẫn quyết tâm triển khai rộng khắp, bà Nguyễn Hà Thành, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Viễn thông Viettel (Viettel Telecom) cho biết: Tập đoàn luôn coi việc đầu tư cho 5G là xây dựng hạ tầng số chiến lược quốc gia theo định hướng của Nghị quyết số 57-NQ/TW. Câu chuyện đánh giá hiệu quả đầu tư 5G cần nhìn rộng ở tầm quốc gia, từ việc phát triển nền kinh tế dựa vào gia tăng hiệu quả hoạt động điều hành của chính quyền các cấp, người dân có mức sống tốt hơn nhờ ứng dụng công nghệ đến việc doanh nghiệp phát triển các mô hình kinh doanh mới…
Trong khi đó, 5G cũng đã mang lại những kết quả kinh doanh bước đầu khi thuê bao 5G Viettel đang chiếm 50% tổng số thuê bao mới; lượng data sử dụng tăng 15-20%; khảo sát mức độ hài lòng của khách hàng đối với dịch vụ di động tăng 20% so trước đây.
Mặt khác, khi hạ tầng đã sẵn sàng, các ứng dụng cũng sẽ được triển khai rất nhanh. Sắp tới, Viettel Telecom sẽ công bố 3 nền tảng trợ lý ảo cho người dân, gia đình, doanh nghiệp, xử lý hiệu quả trên hạ tầng 5G đã đầu tư.
Đồng tình quan điểm này, Phó Trưởng ban Công nghệ MobiFone Nguyễn Tuấn Huy chia sẻ: Việc ứng dụng camera AI tại Hà Nội vừa qua đã giúp thay đổi mạnh mẽ ý thức tham gia giao thông của người dân, đồng thời khắc phục tình trạng tắc đường, mang lại hiệu quả kinh tế-xã hội rõ rệt. MobiFone đang tiếp tục tham gia Đề án xây dựng thành phố thông minh cho Hà Nội nhằm giải quyết 5 điểm nghẽn lớn là “trật tự đô thị, tắc nghẽn giao thông, ngập úng cục bộ, ô nhiễm môi trường và vệ sinh an toàn thực phẩm”.
Trong đó, một số ứng dụng 5G đang thử nghiệm như trung tâm cứu hộ sử dụng Drone (máy bay không người lái) bay trực tiếp đến nơi xảy ra hỏa hoạn, xác định là đám cháy hóa chất hay đám cháy thông thường để điều các xe cứu hỏa, cứu thương đến một cách hoàn toàn tự động bằng AI; hệ thống camera sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau như theo dõi ngập úng, tội phạm; giám sát lấn chiếm vỉa hè, lòng đường;...
Thời gian tới, Hà Nội sẽ tiếp tục phát triển nhiều khu đô thị mới quy mô lớn, cho phép triển khai khu đô thị thông minh theo mô hình Smart City 3.0 dựa trên dữ liệu, thời gian thực và các mô hình tự động hóa.
Có thể thấy, từ năm 2026 trở đi, thực hiện đúng tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW thì ứng dụng 5G mới thật sự bùng nổ.
Về sử dụng chung hạ tầng 5G, Phó Cục trưởng Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ) Nguyễn Anh Cương cho biết: Chủ trương của Bộ thời gian qua là ở những khu vực có tiềm năng cạnh tranh thì phải để cho doanh nghiệp thỏa sức cạnh tranh, còn ở những khu vực cần phát triển, nhưng yếu tố cạnh tranh giảm bớt sẽ thúc đẩy sử dụng chung. Điển hình như các khu vực vùng sâu, vùng xa, chúng ta sẽ phân khu vực cho các doanh nghiệp đầu tư và sau đó yêu cầu roaming sử dụng chung. Chính sách sử dụng chung hạ tầng cần linh hoạt, phụ thuộc vào tình hình thực tế của địa phương, gắn chặt với quy hoạch phát triển hạ tầng thụ động trên địa bàn; đồng thời, bảo đảm lợi ích cũng như sức cạnh tranh của các nhà mạng.
