Mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế - Giải pháp quan trọng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ

Đảng, Nhà nước, nhân dân và Quân đội ta luôn xác định công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, thể hiện đạo lý và lương tri của dân tộc.

Công tác này được triển khai thực bằng nhiều giải pháp quyết liệt, đồng bộ; trong đó, mở rộng hợp tác quốc tế là giải pháp quan trọng, nhằm phối hợp thực hiện hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ở trong nước và nước ngoài.

Chiến tranh đã lùi xa nhưng hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn đang được thế hệ hôm nay tiếp nối bằng trách nhiệm, lòng biết ơn và mệnh lệnh từ trái tim với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, với khát vọng đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đất mẹ.

“Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” (Chiến dịch 500 ngày đêm) đang bước vào giai đoạn cao điểm trên cả nước.

Quyết tâm cao từ các đơn vị và các địa phương không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là thực thi "mệnh lệnh từ trái tim", bởi hiện vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và hơn 300.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Đây là nỗi khắc khoải của nhiều gia đình, là trăn trở của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội và nhân dân.

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, những năm qua, với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và nỗ lực vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được hơn 1.075.000 mộ (hài cốt) liệt sĩ.

Riêng trong giai đoạn 2021-2025, với nỗ lực lớn, trách nhiệm cao của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân, đặc biệt là các lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, chúng ta đã tìm kiếm, quy tập được 6.959 hài cốt liệt sĩ; trong đó, 3.122 trong nước, 938 nước bạn Lào và 2.899 ở Campuchia

Tuy nhiên, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn gặp nhiều khó khăn, phức tạp. Hiện nay, số lượng hài cốt liệt sĩ cần tiếp tục tìm kiếm, quy tập còn khoảng hơn 175.000 trong đó (trong nước khoảng 165.000, ngoài nước khoảng 10.000) và gần 300.000 mộ liệt sĩ đang an táng trong các nghĩa trang chưa xác định được thông tin, trong khi chiến tranh diễn ra ác liệt, kéo dài; hoàn cảnh hy sinh của liệt sĩ rất đa dạng; nhân chứng biết thông tin ngày càng ít. Sau chiến tranh, nhiều đơn vị, địa phương đã giải thể, sáp nhập, chia tách hoặc chuyển đổi loại hình tổ chức, nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, công tác quản lý, đăng ký, bàn giao hồ sơ danh sách liệt sĩ, sơ đồ mộ chí, hồ sơ quy tập ở một số nơi còn thiếu chặt chẽ; địa hình, địa vật thay đổi; quá trình đô thị hóa, xây dựng các khu công nghiệp, nhiều khu vực còn sót lại bom mìn, vật nổ gây ảnh hưởng đến công tác tìm kiếm, quy tập.

Ngoài ra, thân nhân liệt sĩ tuổi đã cao, sức khỏe yếu, nhiều liệt sĩ không còn thân nhân. Các yếu tố tự nhiên cũng tác động mạnh đến quá trình phân hủy hài cốt. Năng lực lưu trữ, bảo quản và giám định ADN trong nước còn hạn chế, tạo thêm thách thức đối với nhiệm vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Tại Tọa đàm “Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ - Mệnh lệnh từ trái tim” do Báo Nhân Dân vừa tổ chức, Đại tá Lê Văn Sơn, Phó Cục trưởng Cục Chính sách-Xã hội (Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam), Phó Chánh văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cho biết, Chiến dịch đặt ra 5 mục tiêu rất cao và toàn diện trên các nhiệm vụ gồm: Tìm kiếm, quy tập được khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; Hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính trong các nghĩa trang liệt sĩ và hài cốt tìm kiếm, quy tập được; Giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ;

Xây dựng, hoàn thiện, đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu gene thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin phục vụ công tác đối sánh xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; Đẩy mạnh, hoàn thành công tác rà phá bom mìn, vật liệu nổ phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; tập trung tại các địa bàn trọng điểm, vùng lõi như tại tỉnh Tuyên Quang (Vị Xuyên), tỉnh Lào Cai, tỉnh Lạng Sơn và các khu vực có thông tin về mộ liệt sĩ.

“Với các mục tiêu, chỉ tiêu nêu trên, đặt ra yêu cầu rất cao, trách nhiệm rất lớn, cần hành động rất quyết liệt, bằng chương trình, kế hoạch cụ thể, sự vào cuộc chung tay của cả hệ thống chính trị; đặc biệt là vai trò của Ban chỉ đạo các cấp, trong đó nòng cốt là các cơ quan, đơn vị của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an”, Đại tá Lê Văn Sơn nói.

Để hoàn thành các mục tiêu của Chiến dịch, Bộ Quốc phòng đã giao chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cho các đơn vị trong giai đoạn 2026-2027; tiếp tục duy trì hoạt động của 24 đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong nước, tại Lào và Campuchia.

Theo Đại tá Lê Văn Sơn, với sự lãnh đạo chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Ban Chỉ đạo quốc gia, triển khai quyết liệt của các bộ, ngành, địa phương, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, Chiến dịch 500 ngày đêm đã ghi nhận nhiều kết quả bước đầu tích cực.

Sau gần 100 ngày đêm từ lúc phát động đến nay, chiến dịch đã tìm kiếm, quy tập được 1.150 hài cốt liệt sĩ; trong đó 226 hài cốt liệt sĩ ở trong nước, 139 hài cốt liệt sĩ tại Lào và 745 hài cốt liệt sĩ tại Campuchia và 3 mộ tập thể tại Tuyên Quang. Đồng thời tổ chức trang trọng Lễ truy điệu án táng hài cốt liệt sĩ sau khi tìm kiếm, quy tập được với sự quan tâm tham gia thành kính của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội, chính quyền địa phương các cấp, các tổ chức chính trị-xã hội và nhân dân.

Trong công tác rà phá bom mìn phục vụ tìm kiếm, quy tập, Bộ Quốc phòng đã thành lập 360 đội với gần 5.000 người và 1.131 trang bị phương tiện. Đến nay đã rà phá được 4.076,6 ha/22.725ha đạt 17,94% riêng vùng lõi Vị Xuyên, Tuyên Quang đã rà phá 1.994,5ha/4.460ha đạt 44,72% các đơn vị phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ rà phá bom mìn khu vực vùng lõi trong năm 2026.

Về công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, đến nay 34 tỉnh, thành phố đã thành lập gần 300 tổ, đội lấy mẫu, quân số hơn 3.700 người, đồng thời đã hoàn thành tổ chức làm trước lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tổ chức rút kinh nghiệm. Hiện nay, các địa phương đang đẩy mạnh công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ trên diện rộng với các phần mộ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ.

Mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế là một trong những giải pháp quan trọng nhằm triển khai hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Theo Đại tá Lê Văn Sơn, thời gian qua, Việt Nam đã hợp tác với Lào và Campuchia để phối hợp tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào và Campuchia; đồng thời hợp tác với các nước có lực lượng đã tham chiến tại Việt Nam để thu thập thông tin về nơi chôn cất ban đầu các liệt sĩ.

Đối với Lào, từ năm 1993, hai Chính phủ Việt Nam-Lào đã thành lập Ban Công tác đặc biệt để phối hợp tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào. Hằng năm, Ban Công tác đặc biệt hai chính phủ họp đánh giá kết quả thực hiện triển khai công tác phối hợp năm tiếp theo.

Đến nay, Ban Công tác đặc biệt Chính phủ Việt Nam và Ban Công tác đặc biệt Chính phủ Lào đã ký 31 Biên bản hội đàm; Bộ Quốc phòng duy trì 8 Đội quy tập để tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam trên tất cả các địa phương của Lào.

Đối với Campuchia, từ năm 2000, hai chính phủ Việt Nam-Campuchia đã ký Hiệp định và thành lập Ủy ban Chuyên trách để phối hợp tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Campuchia.

Hằng năm, Ủy ban Chuyên trách hai chính phủ họp đánh giá kết quả thực hiện triển khai công tác phối hợp năm tiếp theo. Đến nay, Ủy ban Chuyên trách Chính phủ Việt Nam và Ủy ban Chuyên trách Chính phủ Campuchia đã ký 24 Biên bản hội đàm; Bộ Quốc phòng duy trì 11 đội quy tập để tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam trên tất cả các địa phương của Campuchia.

Hiện nay, chúng ta đã tìm kiếm, quy tập được cơ bản liệt sĩ quân tình nguyện hy sinh tại Lào, và Campuchia về nước.

Phó Cục trưởng Cục Chính sách-Xã hội cũng cho biết, đối với các nước có lực lượng đã tham chiến tại Việt Nam như Hoa Kỳ, Australia, Thái Lan...., Cục Chính sách-Xã hội tham mưu cho lãnh đạo Bộ Quốc phòng và Ban Chỉ đạo quốc gia tăng cường hợp tác, đề nghị các nước rà soát, cung cấp thông tin về bộ đội Việt Nam hy sinh, mất tích trong chiến tranh nhất là các kỷ vật và các thông tin về nơi chôn cất bộ đội Việt Nam. Bộ Quốc phòng đã ký Biên bản ghi nhớ với Bộ Chiến tranh và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ về khắc phục hậu quả chiến tranh, trong đó có nội dung cung cấp thông tin về nơi chôn cất bộ đội Việt Nam mà quân đội Hoa Kỳ có được.

Cục Chính sách-Xã hội (Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam) - Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia đã ký Biên bản ghi nhớ với Văn phòng Tùy viên quốc phòng Hoa Kỳ tại Việt Nam trong việc sưu tầm cung cấp thông tin, kỷ vật liên quan đến bộ đội Việt Nam hy sinh, mất tích trong chiến tranh Việt Nam.

Theo đó, từ năm 1993 đến nay, các cá nhân, tổ chức nước ngoài đã cung cấp cho chúng ta khoảng 800.000 trang tài liệu về nơi chôn cất bộ đội Việt Nam từ đó đã tìm kiếm, quy tập được gần 1.000 hài cốt liệt sĩ.

Theo Đại tá Lê Văn Sơn, thời gian tới, Cục Chính sách-Xã hội tiếp tục tham mưu đẩy mạnh hơn nữa hợp tác với các nước có lực lượng tham chiến tại Việt Nam để cung cấp thông tin về nơi chôn cất bộ đội Việt Nam mà họ nắm được, đề nghị đưa nội dung hợp tác nêu trên vào hoạt động đối ngoại của lãnh đạo Đảng, Nhà nước.

Chia sẻ điều cốt lõi nhất để các cơ quan, đơn vị, địa phương hoàn thành được các nhiệm vụ, mục tiêu của Chiến dịch 500 ngày đêm, Đại tá Lê Văn Sơn cho rằng, điều tiên quyết nhất đó là sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của nhân dân mà quyết định là vai trò của người đứng đầu. Người đứng đầu quan tâm, các cấp các ngành vào cuộc, nhân dân ủng hộ thì các cơ quan, đơn vị, địa phương sẽ hoàn thành được nhiệm vụ, mục tiêu của chiến dịch.

Bên cạnh đó, trong quá trình triển khai thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần quan tâm triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp, xong tập trung vào các giải pháp trọng tâm sau:

Một là, bám sát chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về công tác tìm kiếm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; mục tiêu yêu cầu của chiến dịch; xây dựng ý chí quyết tâm cao cho lực lượng tham gia chiến dịch, coi đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà là mệnh lệnh từ trái tim.

Hai là, xác định chính xác những khó khăn trong thực hiện các mục tiêu của chiến dịch, từ đó xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, tỉ mỉ sát thực tiễn; xác định các nhiệm vụ trọng tâm, khâu đột phá và những vấn đề cần ưu tiên giải quyết; chuẩn bị đầy đủ về nghiệp vụ, nhân lực, vật lực, kinh phí, trang thiết bị và các điều kiện bảo đảm phục vụ triển khai Chiến dịch.

Ba là, phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ giữa các bộ phận, quán triệt tinh thần “6 rõ” trong mọi nhiệm vụ, phân định rõ trách nhiệm của từng lực lượng trong từng nhiệm vụ cụ thể; định kỳ đánh giá kết quả thực hiện, kịp thời rút kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả thực hiện chiến dịch.

Với quyết tâm cao, hành động quyết liệt và sự đồng lòng của toàn thể lực lượng, Chiến dịch 500 ngày đêm sẽ đạt được những kết quả tích cực, hoàn thành các mục tiêu đã đề ra và tạo nền tảng cho những bước phát triển tiếp theo.