Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Hành trình tri ân và hy vọng

Hành trình tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ

Tháng 4/2025, Đội quy tập hài cốt liệt sĩ 584, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị phát hiện, cất bốc hai hài cốt liệt sĩ tại khu vực Câu Nhi. Trong các di vật có một chiếc bi-đông nhôm khắc dòng chữ “Tuyến” và số hiệu “170071”, mở ra hướng xác minh danh tính.

Sau quá trình đối chiếu, xác minh của các cơ quan chức năng và Sư đoàn 308, ngày 22/1/2026, Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị ban hành quyết định xác định hài cốt tại mộ số 1955, khu G4 Nghĩa trang Liệt sĩ Hải Lăng là của liệt sĩ Trần Minh Tuyến, hy sinh ngày 26/5/1972.

Sau hơn nửa thế kỷ đợi chờ, khát vọng đoàn tụ thiêng liêng của gia đình liệt sĩ Trần Minh Tuyến đã trở thành hiện thực. Hài cốt liệt sĩ được chính quyền địa phương phối hợp thân nhân và Ban liên lạc Đoàn công tác chính sách Sư đoàn 308 tổ chức cất bốc, di chuyển từ Nghĩa trang Liệt sĩ Hải Lăng về quê hương và được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thụy Duyên, xã Nam Thụy Anh (tỉnh Hưng Yên) vào ngày 29/3/2026. Nỗi chờ đợi kéo dài qua nhiều thế hệ của gia đình cuối cùng cũng được khép lại.

Ông Trần Văn Tâm, em trai liệt sĩ Trần Minh Tuyến cho biết, liệt sĩ là con trai cả, hy sinh khi mới 20 tuổi, chưa kịp lập gia đình riêng. Hai năm sau, gia đình mới nhận được giấy báo tử. Từ đó, nỗi trăn trở lớn nhất của mẹ ông - cụ Vũ Thị Tựu - là tìm được phần mộ của con trai để đưa về quê cha đất tổ. Đến nay, gia đình rất vui mừng khi đã tìm được nơi yên nghỉ của anh, hoàn thành tâm nguyện với người mẹ đã khuất.

Trong ngôi nhà đơn sơ ở tổ dân phố Đức Hoa, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị, ông Hoàng Văn Bòn, sinh năm 1960, xúc động kể về người anh trai Hoàng Văn Hoang hy sinh tại chiến trường Cam Lộ vào ngày 7/2/1968.

Do cuộc sống quá khó khăn, đến năm 1999, ông Bòn bắt đầu hành trình đi tìm mộ anh. “Khi thì đi ô-tô, khi thì đi xe máy, tôi tìm kiếm khắp các nghĩa trang của tỉnh Quảng Trị và khu vực Cam Lộ, nhưng mãi đến giờ vẫn chưa tìm thấy. Bây giờ, nhờ chủ trương của Đảng và Nhà nước, nhất là “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, tôi rất hy vọng sẽ có ngày được đón anh tôi trở về”, ông Bòn nghẹn ngào.

Những năm qua, với sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước; sự nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương và lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ đã được tiến hành liên tục, bền bỉ.

Đặc biệt, trong giai đoạn 2021-2025, toàn quốc đã tìm kiếm và quy tập được gần 7.000 hài cốt liệt sĩ. Đã tiếp nhận gần 13.500 mẫu (gồm mẫu hài cốt và mẫu thân nhân), qua đó, đã xác định danh tính cho hơn 100 liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN và hơn 2.500 liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng; đã tổ chức thu nhận gần 60.000 mẫu sinh phẩm để xây dựng ngân hàng gien thân nhân liệt sĩ.

Tuy nhiên, khối lượng công việc còn lại là rất lớn. Hiện nay, vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và hơn 300.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Trong khi đó, điều kiện thực hiện ngày càng khó khăn bởi thời gian đã lùi xa, dấu tích chiến tranh ngày một phai mờ.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện, đổi mới phương pháp, đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ và tăng cường kỷ luật, kỷ cương cùng tinh thần làm việc quyết tâm, nỗ lực vượt bậc trong triển khai thực hiện.

Mệnh lệnh từ trái tim

Ngày 2/4, tại Di tích quốc gia đặc biệt Thành cổ Quảng Trị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

Theo đó, giai đoạn 1, từ tháng 1/2026 đến 7/2027 sẽ hoàn thành lấy mẫu đối với toàn bộ mộ liệt sĩ chưa có thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ trên toàn quốc (khoảng 230.000 mộ) và số hài cốt liệt sĩ mới tìm kiếm, quy tập được; giai đoạn 2, từ tháng 7/2027 đến 12/2030 sẽ nghiên cứu đề xuất triển khai lấy mẫu đối với mộ liệt sĩ có một phần thông tin nhưng chưa xác định được danh tính bằng phương pháp thực chứng và số hài cốt mới tìm kiếm, quy tập được.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh: Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ đơn thuần là nhiệm vụ chuyên môn, mà trước hết và trên hết là sự thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, là trách nhiệm chính trị thiêng liêng của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta; là sự tri ân đối với những người đã hiến dâng trọn đời mình cho Tổ quốc. Hơn thế nữa, đây còn là mệnh lệnh từ trái tim - một mệnh lệnh thôi thúc chúng ta không được phép chậm trễ, không được phép bằng lòng với những gì đã đạt được, mà phải quyết tâm, quyết liệt hơn rất nhiều để đưa các anh hùng, liệt sĩ trở về với đất mẹ, với gia đình, với tên tuổi của mình.

Việc phát động Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là một sáng kiến hành động, mà là sự khẳng định quyết tâm của cả hệ thống chính trị. Lần đầu tiên, hoạt động tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ được “chiến dịch hóa” ở quy mô quốc gia, với các chỉ tiêu cụ thể, thời gian rõ ràng và sự huy động đồng bộ từ nhiều lực lượng quân đội, chính quyền địa phương, ngành khoa học và thân nhân liệt sĩ.

Một trong những điểm nổi bật của chiến dịch là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ ADN trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Trước đây, việc nhận diện phần lớn dựa vào kỷ vật, địa điểm, hay lời kể, thì nay khoa học đã mở ra một con đường khác chính xác hơn, khách quan hơn. Hệ thống viện pháp y của Bộ Quốc phòng đã tạo thành một mạng lưới chuyên môn tương đối đồng bộ. Từ năm 2016 đến nay, Viện Pháp y quốc gia đã tiếp nhận hơn 13.100 mẫu sinh phẩm hài cốt và hơn 2.800 mẫu thân nhân để phân tích, so sánh. Đó là khối lượng công việc khổng lồ, đòi hỏi quy trình nghiêm ngặt và trình độ chuyên môn cao.

Hướng tới dấu mốc 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ, chiến dịch đặt ra những mục tiêu cụ thể nhưng giàu ý nghĩa: Tìm kiếm và quy tập khoảng 7.000 hài cốt, giám định khoảng 18.000 mẫu ADN, xây dựng cơ sở dữ liệu gien thân nhân, đồng thời rà phá những vùng đất vẫn còn bom, mìn, vật liệu nổ chiến tranh để mở đường cho hành trình tìm lại người đã khuất.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trách nhiệm của hôm nay vẫn ở phía trước. Hàng trăm nghìn hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính, chưa được quy tập về với đất mẹ là lời nhắc nhở không được phép chậm trễ. Chiến dịch 500 ngày đêm vì thế không chỉ tính bằng thời gian, mà được đo bằng sự tận tâm, bằng khát vọng để khép lại những khoảng trống mất mát, đau thương. Qua đó, thế hệ hôm nay thể hiện trách nhiệm, bổn phận và lòng tri ân sâu nặng đối với sự hy sinh của lớp lớp cha anh, tô thắm thêm truyền thống nhân văn và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc ta.