Số bệnh nhân suy thận mạn tính giai đoạn cuối đang gia tăng, kéo theo nhu cầu điều trị lọc máu ngày càng lớn. Việc đầu tư triển khai kỹ thuật thận nhân tạo tại các cơ sở y tế địa phương đã giúp người bệnh được điều trị gần nhà, giảm quá tải cho tuyến trên và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, để duy trì hiệu quả lâu dài, hệ thống này vẫn cần tiếp tục được đầu tư.
Từng bước “phủ sóng” kỹ thuật thận nhân tạo tại các địa phương
Những năm gần đây, cùng với xu hướng gia tăng các bệnh mạn tính không lây nhiễm, số bệnh nhân suy thận mạn tính giai đoạn cuối tại Việt Nam có xu hướng tăng nhanh. Trước nhu cầu điều trị ngày càng lớn, ngành y tế nhiều địa phương đã từng bước đầu tư hệ thống máy móc, trang thiết bị và phát triển kỹ thuật thận nhân tạo ngay tại cơ sở. Việc này không chỉ giúp giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến Trung ương mà còn tạo điều kiện để người bệnh được điều trị gần nhà, giảm chi phí đi lại và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Tại Bệnh viện đa khoa huyện Yên Thế (tỉnh Bắc Ninh), cũng như các đơn vị Thận nhân tạo khác trong cả nước trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ vừa qua, các y, bác sĩ của khoa thận vẫn duy trì trực và làm việc liên tục. Đặc thù của khoa là các bệnh nhân phải lọc máu chu kỳ ba lần mỗi tuần, vì vậy việc điều trị không thể gián đoạn.
Bệnh nhân Nguyễn Thị Nhinh (thôn Cống Huyện, xã Đồng Kỳ) cho biết, từ khi Bệnh viện đa khoa Yên Thế triển khai đơn nguyên thận nhân tạo, bà được điều trị ngoại trú ngay tại địa phương. Trước đây, bà phải dậy từ rất sớm, bắt xe khách lên Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Giang (nay là tỉnh Bắc Ninh) để lọc máu, việc đi lại vất vả trong khi sức khỏe yếu. “Từ khi được chạy thận gần nhà, tôi tiết kiệm được nhiều chi phí đi lại, có thể sinh hoạt cùng gia đình như bình thường”, bà Nhinh chia sẻ.
Ông Nguyễn Trọng Cường cũng đã có 12 năm sống chung với bệnh thận. Trước đây, ông phải lọc máu tại Bệnh viện Bạch Mai, xa nhà nên phải thuê trọ gần bệnh viện. Do đặc thù bệnh phải vào viện cách ngày, những dịp lễ, Tết ông rất khó về quê. Khi địa phương triển khai chạy thận nhân tạo, ông chuyển về điều trị gần nhà, giảm đáng kể chi phí sinh hoạt và thuận tiện chăm sóc sức khỏe.
Bệnh viện đa khoa Yên Thế hiện đang điều trị cho 54 bệnh nhân suy thận mạn tính với 10 máy lọc thận, vận hành 3 ca mỗi ngày. Hệ thống máy được trang bị từ năm 2017 đã góp phần duy trì điều trị ổn định cho nhiều bệnh nhân suốt gần một thập kỷ.
Không chỉ tại Yên Thế, tại Bệnh viện đa khoa Lục Nam, đơn nguyên thận nhân tạo cũng bắt đầu một ngày làm việc từ rất sớm. Từ 6 giờ 30 phút, nhiều bệnh nhân đã có mặt để chờ vào ca lọc máu.
Ông Hoàng Văn P. (xã Nghĩa Phương cũ) cho biết, hơn 5 năm trước ông được chẩn đoán suy thận. Khi đó chi phí điều trị khoảng 9 triệu đồng mỗi tháng khiến kinh tế gia đình gặp nhiều khó khăn. Từ khi chuyển về chạy thận tại bệnh viện gần nhà, gánh nặng chi phí đã giảm đáng kể.
“Tuổi cao, không thể làm thêm để tăng thu nhập nên mọi chi phí dồn hết lên các con. Từ khi bệnh viện có đơn nguyên thận nhân tạo, tôi không phải đi xa điều trị nữa, chi phí giảm nên yên tâm hơn”, bà Nguyễn Thị S. (sinh năm 1958, xã Nghĩa Phương cũ) chia sẻ.
Theo các bác sĩ, đối với bệnh nhân suy thận mạn tính giai đoạn cuối, lọc máu chu kỳ là phương pháp điều trị duy trì suốt đời. Vì vậy, việc triển khai kỹ thuật thận nhân tạo tại các cơ sở y tế địa phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa giúp người bệnh thuận tiện điều trị, vừa góp phần giảm quá tải cho các bệnh viện tuyến trên.
Thống kê cho thấy, từ 5 máy chạy thận đầu tiên được lắp đặt tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Giang (nay là Bệnh viện đa khoa Bắc Ninh số 1) năm 2008, đến nay kỹ thuật này đã được triển khai tại 100% bệnh viện đa khoa công lập và một số cơ sở y tế tư nhân trên địa bàn tỉnh, với hơn 300 máy chạy thận, duy trì lọc máu định kỳ cho gần 1.100 bệnh nhân suy thận mạn tính giai đoạn cuối.
Bác sĩ Nghiêm Tam Dương, Trưởng Khoa Nội thận-Tiết niệu-Lọc máu (Bệnh viện đa khoa Bắc Ninh số 1) cho biết: “Tỷ lệ bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối chiếm khoảng 0,9% dân số. Việc ‘phủ sóng’ kỹ thuật chạy thận đến các bệnh viện đa khoa giúp người bệnh được khám, chữa bệnh gần nhà, giảm áp lực cho tuyến trên và giảm chi phí điều trị”.
Hiệu quả rõ rệt từ đầu tư máy móc và nâng cao chuyên môn
Theo các bác sĩ trực tiếp điều trị, phần lớn bệnh nhân chạy thận đều có thời gian mắc bệnh lâu năm có nhiều bệnh kèm theo và nhiều biến chứng mạn tính trong quá trình điều trị. Do đó, hệ thống máy móc hiện đại cùng đội ngũ bác sĩ được đào tạo bài bản đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong chăm sóc người bệnh.
Bác sĩ chuyên khoa I Hoàng Thị Quyên, Phó Trưởng khoa Cấp cứu-Hồi sức tích cực-Chống độc, phụ trách đơn nguyên thận nhân tạo (Bệnh viện đa khoa Yên Thế) cho biết: “Phần lớn các bệnh nhân điều trị tại khoa đều là những bệnh nhân đã có thâm niên về căn bệnh thận, vì vậy rất dễ xảy ra những biến chứng trong quá trình điều trị. Tuy nhiên chúng tôi luôn cố gắng thăm khám thường xuyên, chăm sóc kịp thời cho bệnh nhân. Với sự hỗ trợ của hệ thống máy móc hiện đại trong gần 10 năm qua, chúng tôi đã nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ chăm sóc bệnh nhân”.
Theo bác sĩ Quyên, nếu được bổ sung thêm máy móc, thiết bị như máy thẩm tách siêu lọc ( HDF) online, việc điều trị sẽ hiệu quả hơn, đặc biệt trong những trường hợp cấp thiết, đồng thời tạo điều kiện để bệnh nhân được chăm sóc tốt nhất ngay tại địa phương.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Hữu Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Thận-Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, là bệnh viện tuyến Trung ương, bệnh viện luôn trong tình trạng quá tải do số lượng bệnh nhân rất lớn từ nhiều địa phương chuyển về, đặc biệt là khu vực phía bắc. Việc đưa hệ thống máy móc, thiết bị chạy thận nhân tạo về các tuyến cơ sở sẽ giúp người bệnh được chăm sóc tốt hơn ngay tại địa phương, đồng thời giảm áp lực cho tuyến trên.
Theo ông, qua các đợt khảo sát chuyên môn, nhiều địa phương đã triển khai kỹ thuật thận nhân tạo rất hiệu quả, kết hợp tốt giữa đầu tư trang thiết bị và đào tạo đội ngũ bác sĩ.
Cần tiếp tục đầu tư để duy trì hiệu quả lâu dài
Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, hệ thống điều trị chạy thận nhân tạo tại nhiều địa phương vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn. Một số máy móc đã được đầu tư từ gần chục năm trước nên bắt đầu xuống cấp, trong khi số bệnh nhân suy thận mạn tính ngày càng tăng.
Việc đầu tư mới hệ thống máy chạy thận, hệ thống lọc nước RO và đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu đòi hỏi nguồn kinh phí lớn, vượt quá khả năng tự cân đối của nhiều cơ sở y tế, đặc biệt là các bệnh viện tuyến cơ sở.
Trước thực tế đó, nhiều đơn vị y tế đã chủ động kết nối, vận động nguồn lực xã hội để nâng cấp hệ thống điều trị. Mới đây, Tổng Công ty Khí Việt Nam đã tài trợ cho Bệnh viện đa khoa Lục Nam hệ thống lọc nước RO kép (RO 2 lần) phục vụ chạy thận nhân tạo và một máy siêu âm tim mạch tổng quát với tổng trị giá 5 tỷ đồng. Nhờ đó, bệnh viện tăng số máy chạy thận từ 10 lên 15 máy, đáp ứng nhu cầu điều trị cho gần 80 bệnh nhân suy thận mạn tính.
Theo Sở Y tế tỉnh Bắc Ninh, trong thời gian tới ngành y tế sẽ tiếp tục củng cố năng lực hệ thống y tế cơ sở, bảo đảm nhân lực, cơ sở vật chất, thuốc và trang thiết bị thiết yếu; đồng thời xây dựng Đề án phát triển hệ thống y tế tỉnh giai đoạn 2026–2035, tầm nhìn đến năm 2045.
Ông Nguyễn Đình Toàn, Trưởng Phòng Nghiệp vụ Y (Sở Y tế tỉnh Bắc Ninh) cho biết: “Kỹ thuật thận nhân tạo sẽ tiếp tục được quan tâm đầu tư cả về trang thiết bị và nhân lực chuyên môn, từng bước nâng cao năng lực điều trị tại các cơ sở y tế trong tỉnh. Đây không chỉ là giải pháp giảm tải cho tuyến trên mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho hàng nghìn bệnh nhân suy thận mạn tính”.
Các chuyên gia y tế cho rằng, việc “phủ sóng” kỹ thuật thận nhân tạo tại các địa phương đã và đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Tuy nhiên, để duy trì và nâng cao hiệu quả lâu dài, cần tiếp tục đầu tư đồng bộ về trang thiết bị, nhân lực và cơ sở vật chất, bảo đảm người bệnh được chăm sóc tốt nhất ngay tại tuyến cơ sở.
