Từ ca sỏi niệu quản ở trẻ 9 tuổi
Một buổi tối, bé M.K 9 tuổi được gia đình đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Nhi đồng 2 Thành phố Hồ Chí Minh, do bị đau dữ dội vùng hông lưng trái. Cơn đau xuất hiện đột ngột, từng cơn quặn thắt khiến trẻ không thể nằm yên, dù trước đó bé hoàn toàn khỏe mạnh, không ghi nhận tiền sử bệnh lý đặc biệt. Ban đầu, gia đình cho rằng trẻ chỉ bị rối loạn tiêu hóa thông thường cho nên chưa quá lo lắng.
Tuy nhiên, sau khi thăm khám lâm sàng, các bác sĩ nhận thấy cơn đau khu trú rõ vùng hông lưng trái, không kèm tiêu chảy. Để xác định nguyên nhân, bệnh nhi được chỉ định chụp CT hệ tiết niệu. Kết quả cho thấy, sỏi niệu quản trái đoạn một phần ba trên với kích thước 17x6mm. Viên sỏi đã gây tắc nghẽn dòng nước tiểu, tạo nên cơn đau quặn thận điển hình.
Theo các bác sĩ, với kích thước như vậy, khả năng viên sỏi tự thoát ra ngoài gần như không có, nếu trì hoãn điều trị, sỏi có thể gây ứ nước thận kéo dài, làm tổn thương nhu mô thận và suy giảm chức năng thận. Ngay sau đó, các bác sĩ quyết định phẫu thuật nội soi ổ bụng, mở niệu quản để lấy sỏi. Ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi, viên sỏi được lấy trọn vẹn, niệu quản được khâu phục hồi. Sau mổ, bệnh nhi hồi phục tốt và xuất viện trong tình trạng ổn định, chức năng thận được bảo tồn.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, nhiều người vẫn nghĩ sỏi tiết niệu thường gặp ở người trưởng thành, nhưng thực tế số trẻ mắc bệnh này đang có xu hướng gia tăng. Sỏi tiết niệu ở trẻ em có thể liên quan nhiều yếu tố như: Uống ít nước, rối loạn chuyển hóa, nhiễm trùng tiểu tái phát hoặc chế độ ăn nhiều muối. Cơn đau gặn thận thường rất dữ dội, trẻ đau từng cơn, có thể kèm nôn ói, tiểu buốt hoặc tiểu máu. Khi có những dấu hiệu này, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám sớm để tránh biến chứng ứ nước thân và suy giảm chức năng thận.
Phát hiện sớm để bảo vệ thận
Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp bệnh nhi nhập viện muộn khi sỏi đã gây tắc nghẽn kéo dài. Khi đó, việc điều trị trở nên phức tạp, nguy cơ tổn thương thận cũng tăng lên đáng kể. Vì vậy, việc phát hiện sớm không chỉ giúp điều trị đơn giản hơn mà còn hạn chế tối đa các biến chứng lâu dài. Từ câu chuyện của một bệnh nhi với cơn đau tưởng chừng chỉ là rối loạn tiêu hóa, các bác sĩ cho rằng đây cũng là lời cảnh báo về các bệnh lý thận nói chung, những căn bệnh có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài.
Theo các chuyên gia y tế tại Bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh thận mạn đang trở thành vấn đề sức khỏe đáng quan tâm không chỉ tại Việt Nam mà còn trên toàn thế giới. Tỷ lệ mắc bệnh ngày càng gia tăng, ước tính, cứ khoảng 10 người thì có một người mắc bệnh thận mạn ở các mức độ khác nhau. Bác sĩ Chuyên khoa II Phạm Thanh Việt, Phó Giám đốc phụ trách Quản lý điều hành Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết: “Điều đáng lo ngại là phần lớn người bệnh không nhận biết được tình trạng của mình trong giai đoạn đầu. Bệnh thường tiến triển âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng khiến nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn, làm giảm hiệu quả điều trị và gia tăng gánh nặng chi phí”.
Theo các chuyên gia, bệnh thận mạn thường liên quan chặt chẽ với nhiều bệnh lý phổ biển như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc tuổi cao. Ở những nhóm đối tượng này, nguy cơ mắc bệnh thận mạn cao hơn nhiều so với dân số chung. Theo thống kê chuyên môn, tỷ lệ bệnh thận mạn ở bệnh nhân tim mạch có thể lên đến 38%, ở người tăng huyết áp khoảng 23% và ở bệnh nhân đái tháo đường khoảng 36%.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý là phần lớn người bệnh vẫn chưa được chẩn đoán sớm. Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Minh Quân, Phó Trưởng khoa Nội thận-Lọc máu tại Bệnh viện Thống Nhất cho rằng, thận còn giữ vai trò quan trọng trong việc điều hòa chuyển hóa khoáng chất của cơ thể. Thận tham gia hoạt hóa vitamin D và duy trì cân bằng canxi-phospho, khi chức năng thận suy giảm, quá trình chuyển hóa khoáng chất bị rối loạn khiến xương yếu dần theo thời gian.
Để phòng ngừa bệnh thận hiệu quả, các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên tự sử dụng thuốc hoặc bổ sung các loại khoáng chất, nhất là canxi khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc sử dụng không đúng cách có thể gây rối loạn chuyển hóa và làm tăng nguy cơ hình thành sỏi. Cùng với đó, cần chủ động chăm sóc sức khỏe, duy trì lối sống lành mạnh và thăm khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường.
