Mảnh ghép ký ức xúc động trong phim "Nối mạch nghĩa tình"

"Nối mạch nghĩa tình" của Điện ảnh Quân đội nhân dân mang đến cho người xem cảm giác quen thuộc ngay từ những khuôn hình đầu tiên. Đó là những cán bộ làm công tác chính sách đã gắn bó với công việc từ ngày này qua ngày khác; là những chuyến đi tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn bền bỉ diễn ra suốt nhiều năm; những gương mặt từng xuất hiện trong các bộ phim trước, nay gặp lại trong mạch kể tiếp nối, nhất quán.

Sự quen thuộc ấy phản ánh đúng đặc thù của công tác chính sách trong quân đội: Đó là công việc âm thầm, lâu dài, ít khi tạo ra những điểm nhấn tức thời nhưng luôn đòi hỏi sự chính xác, kiên trì và tinh thần trách nhiệm cao.

Những nhiệm vụ liên quan đến chế độ, chính sách đối với quân nhân và người có công là một quá trình liên tục, gắn chặt với con người, ký ức chiến tranh và những nghĩa tình vẫn cần được tiếp nối,

Bộ phim được triển khai theo các nhiệm vụ trọng tâm của Cục chính sách-xã hội trong năm 2025. Từ việc tham mưu ban hành các nghị định, tổ chức sắp xếp, hoàn thiện bộ máy, đến công tác bảo hiểm xã hội, hậu phương quân đội và tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Ở mỗi nội dung, ê-kíp làm phim lựa chọn cách tiếp cận từ thực tiễn triển khai, qua đó làm rõ vai trò của công tác chính sách trong Quân đội và trong xã hội.

Thiếu tá Bạch Hoàng Đạt, tác giả kịch bản phim chia sẻ: "Khi tìm hiểu về đề tài và đặt bút viết kịch bản văn học cho bộ phim, tôi luôn day dứt với khái niệm nối mạch. Đó là mạch nguồn nuôi dưỡng tinh thần người lính. Nếu không có những chuyến đi thực tế, không chứng kiến cảnh người vợ già run run chạm tay vào kỷ vật của chồng sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi... thì câu chuyện trong phim sẽ rất dễ rơi vào những mỹ từ sáo rỗng. Tôi mong muốn khi bộ phim được hoàn thiện sẽ là nhịp đập của trái tim, cất lên tiếng nói thay cho những người đã ngã xuống và cả những người đang tiếp bước".

Một nội dung chiếm nhiều thời lượng của "Nối mạch nghĩa tình" là các chuyến đi tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại những địa bàn xa, điều kiện khó khăn. Đây là công việc đã trở thành quen thuộc với lực lượng làm chính sách và các đội quy tập, nhưng mỗi chuyến đi vẫn mang theo hy vọng mới.

Trong năm 2025, nhiều hài cốt của các liệt sĩ đã được tìm thấy, xác định danh tính và trở về với gia đình, góp phần khép lại những nỗi chờ đợi kéo dài qua nhiều thập kỷ.

Giá trị làm nên chiều sâu của bộ phim không nằm ở những sự kiện riêng lẻ mà ở việc cho thấy công tác chính sách là một dòng chảy liên tục, ít biến động về hình thức nhưng luôn vận động về nội dung.

Với những người trong cuộc, mỗi chuyến đi, mỗi bộ hồ sơ đều là một phần của công việc thường nhật. Sự lặp lại ấy không làm giảm ý nghĩa của nhiệm vụ, mà trái lại, thể hiện bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm của những con người sẵn sàng kiên trì theo đuổi công việc khó khăn này năm qua năm khác.

Theo Trung tá, đạo diễn Vũ Minh Phương, bộ phim được thực hiện trong bối cảnh khối lượng công việc lớn, thời gian gấp, địa bàn tác nghiệp rộng. "Năm 2025 là năm có nhiều thay đổi quan trọng trong tổ chức và triển khai công tác chính sách. Chúng tôi phải xử lý lượng tư liệu rất lớn, đồng thời lựa chọn cách thể hiện sao cho mỗi câu chuyện đều được đặt trong sự tôn nghiêm cần thiết, giữ được chiều sâu vốn có", anh chia sẻ.

Song song với công tác tìm kiếm liệt sĩ là việc hoàn thiện chính sách cho các gia đình có công với cách mạng. Nhiều hồ sơ tồn đọng nhiều năm được rà soát, bổ sung, xác minh để bảo đảm quyền lợi chính đáng cho đối tượng thụ hưởng. Trong phim, các câu chuyện của cựu chiến binh và thân nhân liệt sĩ được thể hiện tiết chế, không nhằm gợi bi thương, mà để làm rõ ý nghĩa của việc hoàn tất chính sách - nơi sự ghi nhận của Nhà nước mang giá trị tinh thần sâu sắc, đôi khi còn lớn hơn cả những hỗ trợ vật chất.

Trong quá trình thực hiện bộ phim, đoàn làm phim đã nhận được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo. Kịch bản nhận được sự góp ý sâu sát, cụ thể của Hội đồng duyệt Điện ảnh Quân đội nhân dân.

Từ những ngày đầu bấm máy, đoàn làm phim được sự quan tâm rất lớn của các cơ quan, ban ngành, đặc biệt là chính quyền các địa phương. Ngoài thuận lợi kể trên, các nhà làm phim cũng gặp không ít khó khăn.

Đây là bộ phim cần khối lượng tư liệu lớn, địa bàn quay phim rộng và phức tạp, đòi hỏi đoàn làm phim phải tư duy, sáng tạo sao cho phù hợp với nội dung phim, nhất là trong việc đề cập đến công tác chính sách xã hội.

Theo Trung tá Nguyễn Huy Hùng, biên tập phim, quá trình hoàn thiện "Nối mạch nghĩa tình" đòi hỏi sự thận trọng trong từng chi tiết thể hiện. Với một bộ phim phản ánh công tác chính sách, các nội dung về chế độ, tổ chức và quyền lợi được xử lý ngắn gọn, chính xác, trong khi những câu chuyện về con người và hậu chiến được lựa chọn chừng mực, tránh cường điệu.

"Mục tiêu của đoàn làm phim mong muốn làm rõ sự ghi nhận và trách nhiệm của Nhà nước, quân đội đối với những chiến sĩ đã hy sinh, cống hiến vì Tổ quốc", Trung tá Nguyễn Huy Hùng chia sẻ.

Từ những câu chuyện đời thường, những trang nhật ký và các mảnh ký ức được tìm thấy bên cạnh người chiến sĩ đã hy sinh, bộ phim tài liệu góp phần làm rõ vai trò của công tác chính sách như một bộ phận quan trọng trong công tác Đảng, công tác chính trị của Quân đội.

Việc chăm lo cho thương binh, liệt sĩ, gia đình có công và quân nhân các thế hệ không chỉ là trách nhiệm pháp lý, mà còn là sự tiếp nối đạo lý "uống nước nhớ nguồn", góp phần củng cố niềm tin xã hội và tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Bên cạnh chiều sâu nhân văn, bộ phim còn phản ánh diện mạo của công tác chính sách trong giai đoạn mới. Việc hoàn thiện kho dữ liệu chính sách, đẩy mạnh chuyển đổi số, quản lý hiệu quả các chế độ, chính sách được thể hiện như một phần tất yếu của quá trình hiện đại hóa, nhằm phục vụ tốt hơn cho quân nhân và các gia đình có công với cách mạng.

Phim khép lại bằng những cuộc gặp gỡ giữa các thế hệ cán bộ, chiến sĩ và những người đã trải qua chiến tranh. Mỗi hình ảnh giản dị đều cho thấy sự tiếp nối liên tục của công tác chính sách - công việc đã trở thành quen thuộc nhưng chưa bao giờ cũ, bởi mỗi năm trôi qua lại có thêm những nghĩa tình được nối dài.

Chia sẻ về thông điệp của bộ phim, đạo diễn Vũ Minh Phương cho biết, "Nối mạch nghĩa tình" không hướng tới việc tìm kiếm những chi tiết kịch tính, mà tập trung ghi lại một công việc đã trở nên quen thuộc với những người làm công tác chính sách, nhưng chưa bao giờ vơi đi ý nghĩa.

Theo anh, mỗi chuyến đi tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, mỗi hồ sơ chính sách được hoàn tất đều là sự tiếp nối thầm lặng của trách nhiệm và nghĩa tình. "Khi những người đã hy sinh được trở về với gia đình, khi quyền lợi của người có công được bảo đảm đầy đủ, thì công tác chính sách mới thực sự hoàn thành sứ mệnh của mình", đạo diễn chia sẻ.

Từ những điều tưởng chừng đã trở thành nếp quen của công việc hằng ngày, bộ phim cho thấy nỗ lực không ngừng của những người làm công tác chính sách trong việc hoàn thành trách nhiệm với quá khứ, chăm lo cho hiện tại và hướng tới tương lai.