Đã nhiều lần dự hội chùa Hương, nhưng năm nay, chị Hoàng Hải Yến ở Khu đô thị Vinhomes Smart City cảm thấy ngạc nhiên vì lễ hội có nhiều thay đổi. Ngay khi dừng xe tại lối vào khu di tích, chị và đoàn khách đã được tiếp đón, hướng dẫn lên xe điện để di chuyển đến khu vực mua vé. Việc trông giữ xe ô-tô của khách được miễn phí. Tiếp đó, chị và mọi người đều phấn khởi khi thấy không gian di tích khang trang, sạch đẹp hơn, không còn cảnh lộn xộn, mời chào xem bói, cúng bái thuê...
Chị Yến chia sẻ: “Hầu như năm nào tôi cũng cùng gia đình đi chùa Hương chiêm bái. Nhưng năm nay, mọi thứ thay đổi hẳn, không còn cảnh chen lấn, xô đẩy, nhốn nháo, hàng quán bán ngay sát cửa thiền, mở loa oang oang... Người đi lễ giờ đây cảm thấy yên tâm, dễ chịu khi không gian thanh bình hơn”.
Lễ hội chùa Hương là một trong những lễ hội lớn nhất nước ta, kéo dài từ đầu tháng Giêng đến hết tháng 3 âm lịch. Không gian của lễ hội trải rộng trên nhiều cụm di tích, gồm: Đền Trình, chùa Thiên Trù, động Hương Tích, chùa Bảo Đài, động Tuyết Sơn, chùa-động Long Vân, chùa Cây Khế... Đây cũng là lễ hội thu hút hàng triệu lượt khách du lịch mỗi năm. Tuy nhiên, lễ hội chùa Hương xảy ra bất cập trong thời gian dài. Nhiều khu vực di tích bị lấn chiếm làm hàng quán; khách du lịch bị “chặt chém”, nhất là dịch vụ gửi xe, thuyền đò, ăn uống...; vi phạm trong vận tải đường thủy trên suối Yến khá phổ biến...
Bước sang mùa lễ hội xuân Bính Ngọ 2026, sau khi đi vào vận hành bộ máy chính quyền địa phương hai cấp, Đảng ủy, Ủy ban nhân dân xã Hương Sơn quyết tâm tạo ra bước đột phá trong công tác tổ chức, quản lý Lễ hội chùa Hương theo hướng văn minh, thân thiện với khách du lịch. Bí thư Đảng ủy xã Hương Sơn Trần Đức Hải cho biết: “Định hướng của xã là tiếp tục lấy du lịch văn hóa làm trụ cột, trong đó du lịch cộng đồng giữ vai trò trung tâm. Do đó, việc tổ chức tốt lễ hội là tiền đề để Hương Sơn hướng tới thu hút khách du lịch quanh năm.
Từ mùa lễ hội 2026, việc chính thức đổi tên từ “Lễ hội chùa Hương” sang “Lễ hội Du lịch chùa Hương” được xác định là bước chuyển quan trọng, thể hiện rõ tư duy phát triển lễ hội theo hướng chuyên nghiệp, bền vững, coi lễ hội là một sản phẩm du lịch văn hóa tâm linh đặc sắc của Thủ đô”.
Để có mùa lễ hội an toàn, văn minh, Đảng ủy, Ủy ban nhân dân xã Hương Sơn đã vào cuộc từ trong năm 2025. Địa phương đã tổ chức tháo dỡ, sắp xếp lại 155 gian hàng gây ảnh hưởng đến cảnh quan di tích, thu hồi 6.500m² đất trả lại không gian di tích; quy hoạch lại các khu vực dịch vụ, hàng quán theo hướng thông thoáng, văn minh, tạo điều kiện thuận lợi cho du khách tham quan, vãn cảnh. Đặc biệt, việc xử lý vi phạm vận tải đường thủy được đẩy mạnh.
Ban tổ chức đã quán triệt, tổ chức ký cam kết với chủ 3.700 thuyền đò tham gia vận chuyển về các vấn đề bảo đảm an toàn giao thông đường thủy, thái độ văn minh, lịch sự với khách. Một số trường hợp vi phạm quy định về mặc áo phao, xả thải... được xử lý nghiêm. Trong đó, trường hợp ông Trần Văn Minh (Số thẻ lái đò: 3827, ở xóm 7, Yến Vỹ, Hương Sơn) có hành vi xúc phạm khách du lịch đã bị Hợp tác xã Dịch vụ du lịch chùa Hương chấm dứt việc chở khách trong cả mùa lễ hội năm 2026. Điều đó khiến những bất cập trong vận tải đường thủy được xử lý gần như triệt để.
Trong mùa lễ hội năm nay, Ban tổ chức đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào tuyên truyền, quản lý, giám sát... thông qua hệ thống fly-cam, camera AI, gắn mã QR Code cho các thuyền đò để khách có thể phản ánh bất cập... Đây cũng là nhân tố quan trọng để có một mùa lễ hội chùa Hương an toàn. Năm 2026, lần đầu tiên chính quyền xã Hương Sơn (Hà Nội) phối hợp Công ty TNHH MTV Ứng dụng kỹ thuật và Sản xuất (Tecapro-Bộ Quốc phòng) tổ chức bay thực nghiệm thiết bị bay không người lái (UAV) nhằm nghiên cứu khả năng ứng dụng công nghệ trong công tác quản lý và tổ chức lễ hội. Trong đó, có loại UAV có khả năng vận tải lớn, có thể dùng để vận chuyển hàng hóa, rác thải... qua đó nâng cao hiệu quả vận chuyển, bảo đảm an ninh, an toàn, nhất là trong những giai đoạn cao điểm.
Từ mồng 1 Tết Bính Ngọ đến hết ngày 29 tháng Giêng (tức 18/3), chỉ riêng tuyến Hương Tích đã có xấp xỉ 507.000 lượt khách, tăng hơn 10% so với cùng kỳ xuân Ất Tỵ, chưa kể hàng chục nghìn lượt khách ở các tuyến: Long Vân, Tuyết Sơn, Thanh Sơn. Trong bối cảnh miền bắc nói riêng, cả nước nói chung ngày càng có nhiều tour du lịch văn hóa tâm linh hấp dẫn, đây là tín hiệu tăng trưởng đáng mừng, khẳng định hiệu quả của công tác đổi mới trong tổ chức Lễ hội du lịch chùa Hương năm 2026.
