Kế hoạch nhằm triển khai các đồ án quy hoạch đã được phê duyệt, thống nhất với định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đã được thành phố phê duyệt nhiệm vụ, đồng thời để thực hiện chủ trương, định hướng của Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới và các quy định của Luật Thủ đô (sửa đổi) mới được Quốc hội khóa XVI thông qua.
Với tầm nhìn dài hạn, những định hướng lớn đã được xác định, thay vì cách tiếp cận manh mún, dự án lẻ tẻ trước đây, kế hoạch mới mang tính bao quát với tiến độ được cụ thể hóa. Đối tượng thực hiện là toàn bộ nhà chung cư theo Danh mục được Ủy ban nhân dân thành phố phê duyệt tại Quyết định số 5456/QĐ-UBND ngày 5/11/2025 tại 48 phường, xã nơi có nhà chung cư cũ.
Trên cơ sở Danh mục nhà chung cư kèm Đề án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư cũ trên địa bàn thành phố Hà Nội đã được chấp thuận và Kế hoạch kiểm định, đánh giá chất lượng các chung cư cũ trên địa bàn thành phố Hà Nội, Ủy ban nhân dân các phường, xã, nơi có nhà chung cư cũ, xây dựng kế hoạch lập quy hoạch cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ tại phường, xã.
Các nội dung chính mà phường, xã triển khai gồm: Lên danh sách khu chung cư cũ cần tổ chức lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500; các nhà chung cư cũ (độc lập, đơn lẻ) cần nghiên cứu lập quy hoạch tổng mặt bằng tỷ lệ 1/500. Đặc biệt, thành phố yêu cầu chính quyền địa phương tập hợp các nhà chung cư cũ (độc lập, đơn lẻ - không đủ điều kiện về quy mô diện tích xây dựng lại phục vụ tái định cư) để nghiên cứu lập Đề án quy gom trên địa bàn phường, xã.
Kế hoạch lần này được thành phố xác định với tiến độ rốt ráo; việc triển khai lập quy hoạch tại phường, xã, phải xong trong quý II. Đề án quy gom các nhà chung cư đơn lẻ, độc lập hoàn thành trong quý III. Ưu tiên triển khai ngay công tác lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, quy hoạch tổng mặt bằng tỷ lệ 1/500 đối với các khu chung cư, nhà chung cư có kết quả kiểm định, đánh giá chất lượng thuộc đối tượng phải phá dỡ theo quy định.
Các khu vực đã được phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chi tiết, tiến độ yêu cầu là xong quy hoạch trong quý II/2026. Đối với những khu vực đang nghiên cứu triển khai, chưa được phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, bảo đảm 50% số lượng khu chung cư cũ hoàn thành công tác lập quy hoạch trong năm 2026; kết thúc công tác lập quy hoạch 100% các khu chung cư cũ trên địa bàn trong quý II/2027.
Kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng, Chánh Văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhận định, trong bối cảnh hiện nay, vai trò của cấp phường rất quan trọng. Chính quyền phường, xã có vai trò là “nhạc trưởng” tổ chức đối thoại công khai; cung cấp thông tin, làm rõ về phương án cải tạo, tiến độ tái định cư, mức đền bù, hỗ trợ... Tác động của Luật Thủ đô (sửa đổi) đến sự phát triển của Hà Nội là rất lớn, nhất là đối với quá trình tái thiết đô thị. Luật đã trao cho Hà Nội quyền chủ động điều chỉnh quy hoạch, chỉ tiêu quy hoạch, hệ số sử dụng đất, tầng cao phù hợp với thực tiễn tái thiết đô thị. Đặc biệt, Khoản 3 Điều 29 quy định, trường hợp không lựa chọn được chủ đầu tư theo pháp luật về nhà ở, sau khi có từ 2/3 số chủ sở hữu nhà, người sử dụng đất trong phạm vi ranh giới dự án trở lên đồng thuận, Ủy ban nhân dân thành phố quyết định thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất. Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng cho phép linh hoạt chuyển đổi chức năng giữa nhà ở thương mại, nhà ở xã hội và nhà tái định cư trong các dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị, giúp tối ưu nguồn lực và tăng sức hấp dẫn với nhà đầu tư. Những quy định này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những nút thắt khiến cho lộ trình cải tạo chung cư cũ chậm trễ trong gần 20 năm qua.
Tiến sĩ, kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, chúng ta phải coi mỗi khu chung cư là một tiểu đô thị với đầy đủ chức năng sống. Mỗi dự án cải tạo cần được nhìn trong tổng thể quy hoạch đô thị của khu vực.
Nhiệm vụ Quy hoạch Tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm cũng xác định việc cải tạo, chỉnh trang, tái thiết các khu chung cư cũ, tập thể cũ phải đồng bộ với hạ tầng kỹ thuật - xã hội, tăng không gian xanh, giảm mật độ xây dựng ở một số khu vực nội đô, hướng tới Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”.
Với nền tảng có được từ những chủ trương, định hướng lớn, những thay đổi căn cơ của chính sách và tầm nhìn quy hoạch, Hà Nội đang đứng trước cơ hội để hiện thực hóa bước đột phá về cải tạo chung cư cũ.
