Chuyển đổi khu công nghiệp sang mô hình thế hệ mới

Hà Nội đang đứng trước thách thức chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu sang mô hình sinh thái, công nghệ cao và đô thị dịch vụ. Đây không chỉ là việc "xanh hóa" cảnh quan, mà là sự thay đổi trong tư duy, quản trị và công nghệ, để các khu công nghiệp không bị lạc hậu trong chuỗi sản xuất toàn cầu.

Một góc Khu công nghệ cao Hòa Lạc.
Một góc Khu công nghệ cao Hòa Lạc.

Sau 30 năm hình thành và phát triển, các khu công nghiệp tại Hà Nội đóng góp quan trọng vào kinh tế-xã hội Thủ đô.

Tính đến tháng 2/2026, Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội đang trực tiếp quản lý hai khu công nghệ cao, một khu công viên công nghệ thông tin; 24 khu công nghiệp, trong đó có chín khu công nghiệp đang hoạt động; năm khu công nghiệp đã thành lập và có nhà đầu tư hạ tầng; 10 khu công nghiệp đang được lập quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000.

Thành phố hiện có 999 dự án còn hiệu lực, trong đó khu công nghệ cao Hòa Lạc có 115 dự án, các khu công nghiệp còn lại có 884 dự án, số chuyên gia, người lao động trong các khu công nghệ cao và khu công nghiệp hiện có khoảng 200 nghìn người, với khoảng 1.350 người nước ngoài.

Phó Trưởng ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội Trần Anh Tuấn cho biết, mô hình khu công nghiệp hiện tại đang bộc lộ nhiều hạn chế cần thay đổi. Thống kê cho thấy, tỷ lệ doanh nghiệp công nghệ cao thật sự mới chỉ đạt khoảng 20-25%, phần lớn vẫn tập trung vào việc gia công, lắp ráp.

Số khu công nghiệp đang có một số doanh nghiệp hoạt động trong các nhóm ngành tiềm ẩn “công nghệ thấp, phát thải cao” chiếm khoảng 29,6%. Tỷ lệ này đặc biệt cao tại một số khu như Quang Minh, Nội Bài, Thăng Long và Phú Nghĩa.

Ngoài ra, áp lực môi trường từ các khu công nghiệp rất lớn, với lượng nước thải phát sinh từ 70.000 - 80.000 m³/ngày đêm; chất thải rắn công nghiệp lên tới hàng trăm nghìn tấn mỗi năm.

Về hạ tầng xã hội, chỉ khoảng 20-25% nhu cầu nhà ở cho công nhân được đáp ứng. Thí dụ như tại Khu công nghiệp Thăng Long, khu nhà ở Kim Chung đã xuống cấp nghiêm trọng sau 20 năm sử dụng, thiếu hụt hệ thống trường học, bệnh viện và dịch vụ đi kèm.

Bên cạnh đó, liên kết chuỗi cung ứng trong các khu công nghiệp còn yếu, giá trị gia tăng nội địa thấp, công nghiệp hỗ trợ phát triển chưa tương xứng và sự tham gia của doanh nghiệp Việt vào chuỗi giá trị toàn cầu còn rất hạn chế.

Nguyên nhân là do trước đây, mục tiêu “lấp đầy đất công nghiệp” và tạo việc làm cho người lao động được đặt cao hơn mục tiêu “lấp đầy bằng công nghệ và giá trị”, dẫn tới ngưỡng sàng lọc dự án chưa đủ cao và thiếu cơ chế buộc nâng cấp theo chu kỳ.

Cùng với đó, công cụ kiểm soát sau cấp phép còn hạn chế, hạ tầng môi trường chưa đáp ứng yêu cầu mới, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý chưa đồng bộ.

Đại diện Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội nhấn mạnh, hệ lụy của tình trạng này là nguy cơ hình thành “bãi rác công nghệ”. Các dây chuyền sản xuất lạc hậu làm gia tăng rủi ro môi trường và giảm sức hấp dẫn đầu tư.

Nếu không kịp thời chuyển đổi, quỹ đất công nghiệp của Thủ đô sẽ bị “khóa chặt” trong mô hình tăng trưởng cũ, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và khả năng thu hút các dự án công nghệ cao.

Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) Vương Thị Minh Hiếu cho biết, các thị trường quốc tế đang thiết lập những “luật chơi” mới mang tính bắt buộc như quy định về điều chỉnh Carbon (CBAM), tiêu chuẩn Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG) hay mục tiêu Net Zero...

Thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với hệ thống các khu công nghiệp, khẩn trương dịch chuyển từ mô hình đa ngành truyền thống sang các mô hình khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp đô thị - dịch vụ và khu công nghiệp thông minh ứng dụng dữ liệu lớn.

Từ thực tế này, thành phố Hà Nội quyết tâm chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu sang mô hình mới. Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội đang tập trung “làm sạch danh mục dự án - lập lại kỷ cương công nghệ, môi trường và hiện trường”.

Ban Quản lý đã xây dựng chi tiết kế hoạch hành động và rõ sản phẩm đầu ra, nhất là bộ tiêu chí chuyển đổi khu công nghiệp theo hướng xanh - thông minh - sinh thái, với các nhóm tiêu chí toàn diện từ quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật-số, môi trường, năng lượng, cơ cấu ngành nghề, kinh tế tuần hoàn, đến hạ tầng xã hội và quản trị... Lãnh đạo Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội nhấn mạnh, Hà Nội không thể cạnh tranh bằng yếu tố “đất rẻ, lao động rẻ”.

Việc tái cấu trúc khu công nghiệp phải trở thành một bộ phận hữu cơ trong cấu trúc phát triển đô thị mới của Thủ đô, gắn với các trung tâm đổi mới sáng tạo, các cực tăng trưởng, các hành lang kinh tế và hệ sinh thái công nghệ - tri thức.

Có thể bạn quan tâm

Công nhân Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội nạo vét lòng sông Tô Lịch, chuẩn bị cho mùa mưa 2026.

Xây dựng kịch bản ứng phó mùa mưa

Trước diễn biến phức tạp, khó lường do tác động của biến đổi khí hậu, dự báo mùa mưa năm 2026 tại Hà Nội sẽ gia tăng các trận mưa lớn cục bộ và nhiều đợt mưa cực đoan trong thời gian ngắn. Để ứng phó tình trạng úng ngập, thành phố Hà Nội đã xây dựng kịch bản ứng phó khi xảy ra mưa lớn.

Dự án nhà tái định cư N01, phường Cầu Giấy.

Sớm đưa các chung cư bị bỏ hoang vào hoạt động

Nhiều năm qua, tình trạng các khu nhà ở tái định cư, nhà ở sinh viên trên địa bàn Thành phố Hà Nội bỏ hoang, lãng phí, trong khi thiếu nhà ở xã hội, nhà ở thương mại vừa túi tiền dành cho người dân, gây bức xúc dư luận.

Hoạt động sản xuất tại Công ty cổ phần Bóng đèn, Phích nước Rạng Đông.

An toàn lao động phải được đặt lên hàng đầu

Hà Nội hiện có số lượng doanh nghiệp lớn với hàng triệu lao động đang làm việc trong các lĩnh vực, trong đó không ít ngành nghề tiềm ẩn nguy cơ cao về mất an toàn lao động như thi công xây dựng, cơ khí, điện lực, hóa chất, vận hành máy móc…

Mô hình “Đôi bạn cùng tiến” được triển khai hiệu quả tại Trường tiểu học Lê Quý Đôn, phường Phúc Lợi.

Tháo gỡ vướng mắc trong quản lý dạy thêm, học thêm

Thông tư số 19/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT quy định về dạy thêm, học thêm sẽ góp phần tháo gỡ những vướng mắc trong quản lý dạy thêm, học thêm, tạo thuận lợi cho nhà trường, giáo viên và đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập chính đáng của học sinh.

Người dân đến làm thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố, Chi nhánh số 06.

Tạo chuyển biến bền vững từ kỷ luật, kỷ cương

Ngày 23/3/2026, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị số 09-CT/TU về nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi công vụ; siết chặt kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm của cán bộ, nhất là người đứng đầu trong giai đoạn phát triển mới của Thủ đô.

Hầm đi bộ Ngã Tư Sở, Hà Nội.

Tầng phát triển chiến lược của Thủ đô

Trong bối cảnh quỹ đất đô thị ngày càng khan hiếm, khai thác không gian ngầm như một “tầng phát triển” là lựa chọn của nhiều đô thị trên thế giới. Ngoài việc bố trí hạ tầng kỹ thuật, tầng phát triển này còn tạo ra mạng lưới giao thông, thương mại và dịch vụ công cộng, giải tỏa những “ách tắc” trên mặt đất.

Nhân dân phường Hoàn Kiếm tham gia vệ sinh môi trường, bảo vệ cảnh quan đô thị, góp phần xây dựng nếp sống văn minh trên địa bàn.

Phát huy vai trò của nhân dân trong xây dựng đời sống văn hóa

Từ đầu năm đến nay, hội nghị lấy ý kiến nhân dân trong xây dựng đời sống văn hóa được tổ chức ở khắp các phường, xã trên địa bàn thành phố Hà Nội. Nhiều vấn đề đã được nêu ra và người dân thảo luận, đóng góp ý kiến một cách sôi nổi, thiết thực.

[Infographic] Hà Nội tiếp tục đưa thêm 52 xe buýt điện vào khai thác

[Infographic] Hà Nội tiếp tục đưa thêm 52 xe buýt điện vào khai thác

Từ ngày 30/4, thành phố Hà Nội tiếp tục đưa thêm 52 xe buýt điện vào hoạt động trên 4 tuyến, nâng tổng số phương tiện xanh lên 797 xe. Kết quả này không chỉ vượt kế hoạch đề ra mà còn khẳng định quyết tâm xây dựng hệ thống giao thông công cộng xanh, hiện đại, bền vững.

Công an phường Dương Nội hỗ trợ cấp Căn cước và xác thực định danh điện tử cho học sinh tuyển sinh đầu cấp. (Ảnh: LÊ THỦY)

Đưa dịch vụ công đến với người dân

Hà Nội đang từng ngày khoác lên mình diện mạo của một đô thị thông minh, hiện đại. Giữa nhịp sống hối hả ấy, những cán bộ, chiến sĩ công an cơ sở miệt mài hướng dẫn người dân tiếp cận nền tảng số.

Các nhà thầu xuyên đêm thi công các công trình chống ngập tại Hà Nội.

Tăng tốc hoàn thành các dự án chống ngập

Chỉ còn vài ngày nữa là đến 30/4, thời hạn phải hoàn thành các hạng mục chính của các công trình, dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Những ngày này, các đơn vị đang chạy đua với thời gian, thi công xuyên đêm để hoàn thành công trình đúng tiến độ, kịp thời đưa vào vận hành ngay trong mùa mưa năm 2026.

Công trường dự án Khu đô thị thể thao Olympic ở xã Phúc Thượng, Hà Nội (Ảnh VIẾT THÀNH)

Phân cấp mạnh song hành cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình

Với đa số phiếu tán thành, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi). Đây là bước đột phá quan trọng, thể chế hóa tinh thần Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị với quan điểm xuyên suốt: “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”.

Công ty cổ phần Prosi Thăng Long quảng bá, giới thiệu các mặt hàng nông sản ra thị trường nước ngoài.

Mục tiêu xuất khẩu gặp nhiều thách thức

Ba tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu của Thành phố Hà Nội đã giảm 8,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 12% năm 2026 đang gặp nhiều thách thức.

Dự án Khu nhà ở Minh Đức chậm triển khai nhiều năm.

Quyết liệt xử lý các dự án sử dụng đất chậm triển khai

Với quyết tâm khai thác hiệu quả quỹ đất, thúc đẩy công tác đầu tư xây dựng và phát triển kinh tế-xã hội, thời gian qua, thành phố Hà Nội đã quyết liệt xử lý các dự án sử dụng đất chậm triển khai. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn không ít dự án bỏ hoang, lãng phí đất đai, gây bức xúc trong dư luận.

Các nghệ nhân, chuyên gia văn hóa trao đổi về bảo tồn, phát huy giá trị nghề sơn cổ truyền trong không gian đình Hà Vĩ.

Hồi sinh di tích trong phố cổ

Nhiều di tích trong phố cổ từng là nơi bị các hộ dân chiếm dụng làm chỗ ở nhiều năm, khiến công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích gặp nhiều trở ngại. Phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) đang từng bước di dời dân cư, trả lại hiện trạng di tích và phát huy giá trị những di tích đó.

Người dân thôn Trạch Lôi, xã Phúc Thọ tự nguyện phá dỡ tường nhà để mở rộng đường nội thôn.

Dân vận khéo trong phong trào hiến đất mở đường

Phong trào hiến đất mở đường đang được triển khai hiệu quả ở nhiều địa phương của Hà Nội. Phần lớn các công trình đều nhận được sự đồng thuận cao của người dân nhờ công tác dân vận gần gũi, thiết thực.

Đường Nguyễn Lam sau khi được hoàn thiện đã khang trang, hiện đại hơn

Chủ động giải quyết các điểm nghẽn

Không chỉ từng bước giải quyết hiệu quả 5 điểm nghẽn trên địa bàn, phường Phúc Lợi còn đặt ra yêu cầu cao hơn khi thêm 2 điểm nghẽn về chất lượng cán bộ và công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) để tập trung giải quyết. Đây là nhiệm vụ, cũng là giải pháp để cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ phường nhiệm kỳ 2025-2030 đã đề ra.

Lực lượng chức năng phường Thanh Liệt phá dỡ công trình vi phạm trên đất nông nghiệp.

Quyết liệt xử lý công trình vi phạm

Với quyết tâm siết chặt quản lý đất đai, trật tự xây dựng, nhiều xã, phường trên địa bàn thành phố Hà Nội đang triển khai các biện pháp mạnh để xử lý các công trình vi phạm, bước đầu mang lại hiệu quả tích cực.

Hoạt động kinh doanh thủy sản tại chợ cá Yên Sở.

Sớm ổn định hoạt động cho tiểu thương chợ cá Yên Sở

Được coi là chợ đầu mối thủy sản lớn nhất ở Hà Nội, nhưng nhiều năm nay, chợ cá Yên Sở (còn gọi là chợ cá làng Sở Thượng), phường Hoàng Mai chỉ là chợ tạm và đã xuống cấp nghiêm trọng. Dự kiến, đến ngày 30/4, phường sẽ giải tỏa chợ và triển khai phương án sắp xếp để các tiểu thương sớm ổn định hoạt động kinh doanh.

Khu du lịch Ao Vua, Ba Vì tổ chức nhiều hoạt động gắn với thiên nhiên để đón khách trong dịp nghỉ lễ.

Sẵn sàng đón khách du lịch dịp nghỉ lễ

Hai kỳ nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương, Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước và Ngày Quốc tế Lao động là dịp Hà Nội sẽ đón lượng khách du lịch. Thành phố đã chuẩn bị nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật phong phú; các doanh nghiệp, điểm đến sớm “chốt lịch” nhiều hoạt động đón khách.