Chuyển đổi khu công nghiệp sang mô hình thế hệ mới

Hà Nội đang đứng trước thách thức chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu sang mô hình sinh thái, công nghệ cao và đô thị dịch vụ. Đây không chỉ là việc "xanh hóa" cảnh quan, mà là sự thay đổi trong tư duy, quản trị và công nghệ, để các khu công nghiệp không bị lạc hậu trong chuỗi sản xuất toàn cầu.

Một góc Khu công nghệ cao Hòa Lạc.
Một góc Khu công nghệ cao Hòa Lạc.

Sau 30 năm hình thành và phát triển, các khu công nghiệp tại Hà Nội đóng góp quan trọng vào kinh tế-xã hội Thủ đô.

Tính đến tháng 2/2026, Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội đang trực tiếp quản lý hai khu công nghệ cao, một khu công viên công nghệ thông tin; 24 khu công nghiệp, trong đó có chín khu công nghiệp đang hoạt động; năm khu công nghiệp đã thành lập và có nhà đầu tư hạ tầng; 10 khu công nghiệp đang được lập quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000.

Thành phố hiện có 999 dự án còn hiệu lực, trong đó khu công nghệ cao Hòa Lạc có 115 dự án, các khu công nghiệp còn lại có 884 dự án, số chuyên gia, người lao động trong các khu công nghệ cao và khu công nghiệp hiện có khoảng 200 nghìn người, với khoảng 1.350 người nước ngoài.

Phó Trưởng ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội Trần Anh Tuấn cho biết, mô hình khu công nghiệp hiện tại đang bộc lộ nhiều hạn chế cần thay đổi. Thống kê cho thấy, tỷ lệ doanh nghiệp công nghệ cao thật sự mới chỉ đạt khoảng 20-25%, phần lớn vẫn tập trung vào việc gia công, lắp ráp.

Số khu công nghiệp đang có một số doanh nghiệp hoạt động trong các nhóm ngành tiềm ẩn “công nghệ thấp, phát thải cao” chiếm khoảng 29,6%. Tỷ lệ này đặc biệt cao tại một số khu như Quang Minh, Nội Bài, Thăng Long và Phú Nghĩa.

Ngoài ra, áp lực môi trường từ các khu công nghiệp rất lớn, với lượng nước thải phát sinh từ 70.000 - 80.000 m³/ngày đêm; chất thải rắn công nghiệp lên tới hàng trăm nghìn tấn mỗi năm.

Về hạ tầng xã hội, chỉ khoảng 20-25% nhu cầu nhà ở cho công nhân được đáp ứng. Thí dụ như tại Khu công nghiệp Thăng Long, khu nhà ở Kim Chung đã xuống cấp nghiêm trọng sau 20 năm sử dụng, thiếu hụt hệ thống trường học, bệnh viện và dịch vụ đi kèm.

Bên cạnh đó, liên kết chuỗi cung ứng trong các khu công nghiệp còn yếu, giá trị gia tăng nội địa thấp, công nghiệp hỗ trợ phát triển chưa tương xứng và sự tham gia của doanh nghiệp Việt vào chuỗi giá trị toàn cầu còn rất hạn chế.

Nguyên nhân là do trước đây, mục tiêu “lấp đầy đất công nghiệp” và tạo việc làm cho người lao động được đặt cao hơn mục tiêu “lấp đầy bằng công nghệ và giá trị”, dẫn tới ngưỡng sàng lọc dự án chưa đủ cao và thiếu cơ chế buộc nâng cấp theo chu kỳ.

Cùng với đó, công cụ kiểm soát sau cấp phép còn hạn chế, hạ tầng môi trường chưa đáp ứng yêu cầu mới, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý chưa đồng bộ.

Đại diện Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội nhấn mạnh, hệ lụy của tình trạng này là nguy cơ hình thành “bãi rác công nghệ”. Các dây chuyền sản xuất lạc hậu làm gia tăng rủi ro môi trường và giảm sức hấp dẫn đầu tư.

Nếu không kịp thời chuyển đổi, quỹ đất công nghiệp của Thủ đô sẽ bị “khóa chặt” trong mô hình tăng trưởng cũ, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và khả năng thu hút các dự án công nghệ cao.

Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) Vương Thị Minh Hiếu cho biết, các thị trường quốc tế đang thiết lập những “luật chơi” mới mang tính bắt buộc như quy định về điều chỉnh Carbon (CBAM), tiêu chuẩn Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG) hay mục tiêu Net Zero...

Thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với hệ thống các khu công nghiệp, khẩn trương dịch chuyển từ mô hình đa ngành truyền thống sang các mô hình khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp đô thị - dịch vụ và khu công nghiệp thông minh ứng dụng dữ liệu lớn.

Từ thực tế này, thành phố Hà Nội quyết tâm chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu sang mô hình mới. Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội đang tập trung “làm sạch danh mục dự án - lập lại kỷ cương công nghệ, môi trường và hiện trường”.

Ban Quản lý đã xây dựng chi tiết kế hoạch hành động và rõ sản phẩm đầu ra, nhất là bộ tiêu chí chuyển đổi khu công nghiệp theo hướng xanh - thông minh - sinh thái, với các nhóm tiêu chí toàn diện từ quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật-số, môi trường, năng lượng, cơ cấu ngành nghề, kinh tế tuần hoàn, đến hạ tầng xã hội và quản trị... Lãnh đạo Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội nhấn mạnh, Hà Nội không thể cạnh tranh bằng yếu tố “đất rẻ, lao động rẻ”.

Việc tái cấu trúc khu công nghiệp phải trở thành một bộ phận hữu cơ trong cấu trúc phát triển đô thị mới của Thủ đô, gắn với các trung tâm đổi mới sáng tạo, các cực tăng trưởng, các hành lang kinh tế và hệ sinh thái công nghệ - tri thức.

Có thể bạn quan tâm

Hầm đi bộ Ngã Tư Sở (Ảnh ĐỖ TÂM)

Không để xảy ra tình trạng “phí chồng phí”

Tại kỳ họp thứ 4, Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết Quy định khoản thu từ việc khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp (gọi tắt là nghị quyết). Quy định này sẽ tạo “làn xanh” cho việc phát triển công trình ngầm, khai thác hiệu quả không gian đô thị.

Dâng hương và các vật phẩm trong Lễ hội Cổ Loa-một trong những lễ hội lớn của Hà Nội tưởng nhớ An Dương Vương tại di tích Cổ Loa.

Đưa di tích Cổ Loa vươn tầm giá trị toàn cầu

Thành Cổ Loa thuộc không gian di sản Cổ Loa (xã Đông Anh, Hà Nội) là tòa thành có tuổi đời lâu nhất nước ta. Trong không gian ấy còn có hàng loạt di tích, di sản quan trọng khác: Đền thờ An Dương Vương, đình Ngự triều di quy, am Mỵ Châu... được hình thành, lưu giữ trong hàng nghìn năm lịch sử.

Người dân phường Hồng Hà nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

An cư cho người dân nhường đất xây cầu

Chỉ trong thời gian rất ngắn, Ủy ban nhân dân xã Thư Lâm (Hà Nội) đã bàn giao đất tái định cư, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình, cá nhân ở các phường Bồ Đề, Tây Hồ và Hồng Hà có đất bị thu hồi để xây dựng cầu Trần Hưng Đạo, cầu Tứ Liên, giúp họ sớm ổn định cuộc sống.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng các đồng chí lãnh đạo Trung ương và Hà Nội thực hiện nghi lễ khởi công năm dự án đường sắt đô thị Thành phố Hà Nội.

Từng bước hình thành mạng lưới đường sắt đô thị hiện đại

Sáng 22/6, Thành phố Hà Nội đã đồng thời khởi công năm tuyến metro quy mô lớn, mở ra giai đoạn mới cho quá trình phát triển hạ tầng và tái cấu trúc không gian đô thị. Với tổng chiều dài hơn 300 km, các dự án là dấu mốc quan trọng trong hành trình hiện thực hóa Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Hồ Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. (Ảnh: Đăng Quang)

Hà Nội đề cao khả năng thực thi của chính sách

Chỉ sau gần hai tháng kể từ khi Luật Thủ đô 2026 được ban hành, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã thông qua tổng cộng 61 nghị quyết cụ thể hóa luật. Đây là bước đi nhanh chóng, quyết liệt, khẳng định quyết tâm biến khung pháp lý đặc thù thành động lực phát triển thực chất cho Thủ đô.

Hoạt động đạp xe tuần hành hưởng ứng lối sống xanh. (Ảnh: TÙNG ĐINH)

Phát động chương trình “RE:Earth - Vì Hồ Tây xanh” lan tỏa lối sống xanh

Sáng 20/6, tại Hà Nội, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Tổ chức Quốc tế về bảo tồn thiên nhiên (WWF) Việt Nam và Lotte Mart Hàn Quốc phát động chương trình “RE:Earth - Vì Hồ Tây xanh”, hưởng ứng Tháng hành động vì môi trường năm 2026 và phong trào “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh-sạch-đẹp”.

Lễ hội tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm. (Ảnh: CHÍ DŨNG)

Kinh tế đêm của Hà Nội chính thức “sáng đèn”

Sáng 15/6, tại kỳ họp thứ 4, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết Quy định về hoạt động đầu tư kinh doanh sản phẩm, dịch vụ được tổ chức và vận hành trong thời gian ban đêm, nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đô thị, thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII khai mạc kỳ họp thứ 4, kỳ họp chuyên đề.

Hà Nội khẩn trương xây dựng chính sách thi hành Luật Thủ đô

Sáng 12/6, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII đã khai mạc kỳ họp thứ 4, kỳ họp chuyên đề. Tại kỳ họp này, Ủy ban nhân dân thành phố trình Hội đồng nhân dân thành phố xem xét, quyết nghị 55 nghị quyết. Trong đó, Ủy ban nhân dân thành phố trình 23 nghị quyết quy phạm pháp luật triển khai thi hành Luật Thủ đô.

Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội Nguyễn Ngọc Kỳ phát biểu tại tọa đàm.

Tăng cường kết nối người Việt Nam ở nước ngoài tham gia xây dựng và phát triển Hà Nội trong giai đoạn mới

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu người Việt Nam ở nước ngoài theo hướng đồng bộ, thống nhất, thường xuyên và gắn với cơ chế phối hợp với các cơ quan liên quan là cần thiết. Do đó, các cơ quan liên quan  cần nghiên cứu, học tập kinh nghiệm quốc tế trong thu hút chuyên gia, trí thức, doanh nhân kiều bào tham gia phát triển thủ đô.

Các đối tượng bị bắt.

Hà Nội: Khởi tố Ngọc "sủi" và ổ nhóm lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp cưỡng đoạt tài sản

Việc khởi tố vụ án, khởi tố các bị can thể hiện quyết tâm của Công an Hà Nội trong đấu tranh với các băng nhóm tội phạm có tổ chức, các đối tượng hình sự lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, góp phần bảo đảm an ninh trật tự, bảo vệ môi trường đầu tư, kinh doanh lành mạnh trên địa bàn Thủ đô.

Đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội thảo luận tại tổ.

Hà Nội chưa xem xét, thông qua Đề án Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1

Ngày 2/6, tại kỳ họp chuyên đề, kỳ họp thứ ba của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII, hai nội dung quan trọng được người dân đặc biệt quan tâm là Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, thành phố Hà Nội và nghị quyết về chính sách hỗ trợ, đầu tư chuyển đổi phương tiện giao thông đã được đưa ra thảo luận tại tổ.

Đồng chí Vũ Đại Thắng và đồng chí Nguyễn Anh Tuấn trao quà tặng công nhân, lao động. (Ảnh: ĐÌNH HIỆP)

Không đánh đổi an sinh xã hội, quyền lợi chính đáng của người lao động lấy tăng trưởng đơn thuần

Các ý kiến phát biểu trực tiếp tại hội nghị cùng hàng trăm kiến nghị gửi tới Liên đoàn Lao động thành phố không chỉ phản ánh tâm tư, nguyện vọng của người lao động về việc làm, thu nhập, đời sống, mà còn thể hiện trách nhiệm, tình cảm và sự quan tâm đối với sự phát triển của Thủ đô.