Chuyển đổi khu công nghiệp sang mô hình thế hệ mới

Hà Nội đang đứng trước thách thức chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu sang mô hình sinh thái, công nghệ cao và đô thị dịch vụ. Đây không chỉ là việc "xanh hóa" cảnh quan, mà là sự thay đổi trong tư duy, quản trị và công nghệ, để các khu công nghiệp không bị lạc hậu trong chuỗi sản xuất toàn cầu.

Một góc Khu công nghệ cao Hòa Lạc.
Một góc Khu công nghệ cao Hòa Lạc.

Sau 30 năm hình thành và phát triển, các khu công nghiệp tại Hà Nội đóng góp quan trọng vào kinh tế-xã hội Thủ đô.

Tính đến tháng 2/2026, Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội đang trực tiếp quản lý hai khu công nghệ cao, một khu công viên công nghệ thông tin; 24 khu công nghiệp, trong đó có chín khu công nghiệp đang hoạt động; năm khu công nghiệp đã thành lập và có nhà đầu tư hạ tầng; 10 khu công nghiệp đang được lập quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000.

Thành phố hiện có 999 dự án còn hiệu lực, trong đó khu công nghệ cao Hòa Lạc có 115 dự án, các khu công nghiệp còn lại có 884 dự án, số chuyên gia, người lao động trong các khu công nghệ cao và khu công nghiệp hiện có khoảng 200 nghìn người, với khoảng 1.350 người nước ngoài.

Phó Trưởng ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội Trần Anh Tuấn cho biết, mô hình khu công nghiệp hiện tại đang bộc lộ nhiều hạn chế cần thay đổi. Thống kê cho thấy, tỷ lệ doanh nghiệp công nghệ cao thật sự mới chỉ đạt khoảng 20-25%, phần lớn vẫn tập trung vào việc gia công, lắp ráp.

Số khu công nghiệp đang có một số doanh nghiệp hoạt động trong các nhóm ngành tiềm ẩn “công nghệ thấp, phát thải cao” chiếm khoảng 29,6%. Tỷ lệ này đặc biệt cao tại một số khu như Quang Minh, Nội Bài, Thăng Long và Phú Nghĩa.

Ngoài ra, áp lực môi trường từ các khu công nghiệp rất lớn, với lượng nước thải phát sinh từ 70.000 - 80.000 m³/ngày đêm; chất thải rắn công nghiệp lên tới hàng trăm nghìn tấn mỗi năm.

Về hạ tầng xã hội, chỉ khoảng 20-25% nhu cầu nhà ở cho công nhân được đáp ứng. Thí dụ như tại Khu công nghiệp Thăng Long, khu nhà ở Kim Chung đã xuống cấp nghiêm trọng sau 20 năm sử dụng, thiếu hụt hệ thống trường học, bệnh viện và dịch vụ đi kèm.

Bên cạnh đó, liên kết chuỗi cung ứng trong các khu công nghiệp còn yếu, giá trị gia tăng nội địa thấp, công nghiệp hỗ trợ phát triển chưa tương xứng và sự tham gia của doanh nghiệp Việt vào chuỗi giá trị toàn cầu còn rất hạn chế.

Nguyên nhân là do trước đây, mục tiêu “lấp đầy đất công nghiệp” và tạo việc làm cho người lao động được đặt cao hơn mục tiêu “lấp đầy bằng công nghệ và giá trị”, dẫn tới ngưỡng sàng lọc dự án chưa đủ cao và thiếu cơ chế buộc nâng cấp theo chu kỳ.

Cùng với đó, công cụ kiểm soát sau cấp phép còn hạn chế, hạ tầng môi trường chưa đáp ứng yêu cầu mới, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý chưa đồng bộ.

Đại diện Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội nhấn mạnh, hệ lụy của tình trạng này là nguy cơ hình thành “bãi rác công nghệ”. Các dây chuyền sản xuất lạc hậu làm gia tăng rủi ro môi trường và giảm sức hấp dẫn đầu tư.

Nếu không kịp thời chuyển đổi, quỹ đất công nghiệp của Thủ đô sẽ bị “khóa chặt” trong mô hình tăng trưởng cũ, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và khả năng thu hút các dự án công nghệ cao.

Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) Vương Thị Minh Hiếu cho biết, các thị trường quốc tế đang thiết lập những “luật chơi” mới mang tính bắt buộc như quy định về điều chỉnh Carbon (CBAM), tiêu chuẩn Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG) hay mục tiêu Net Zero...

Thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với hệ thống các khu công nghiệp, khẩn trương dịch chuyển từ mô hình đa ngành truyền thống sang các mô hình khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp đô thị - dịch vụ và khu công nghiệp thông minh ứng dụng dữ liệu lớn.

Từ thực tế này, thành phố Hà Nội quyết tâm chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu sang mô hình mới. Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội đang tập trung “làm sạch danh mục dự án - lập lại kỷ cương công nghệ, môi trường và hiện trường”.

Ban Quản lý đã xây dựng chi tiết kế hoạch hành động và rõ sản phẩm đầu ra, nhất là bộ tiêu chí chuyển đổi khu công nghiệp theo hướng xanh - thông minh - sinh thái, với các nhóm tiêu chí toàn diện từ quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật-số, môi trường, năng lượng, cơ cấu ngành nghề, kinh tế tuần hoàn, đến hạ tầng xã hội và quản trị... Lãnh đạo Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội nhấn mạnh, Hà Nội không thể cạnh tranh bằng yếu tố “đất rẻ, lao động rẻ”.

Việc tái cấu trúc khu công nghiệp phải trở thành một bộ phận hữu cơ trong cấu trúc phát triển đô thị mới của Thủ đô, gắn với các trung tâm đổi mới sáng tạo, các cực tăng trưởng, các hành lang kinh tế và hệ sinh thái công nghệ - tri thức.

Có thể bạn quan tâm

Phụ nữ xã Chuyên Mỹ thu gom phế liệu gây quỹ giúp đỡ người khó khăn.

Nhịp cầu gắn kết yêu thương

Biến phế liệu thành nguồn quỹ giúp đỡ người khó khăn, những mô hình “Biến rác thành tiền” ở nhiều địa phương của Hà Nội đồng thời còn tạo nên một giá trị bền vững hơn là hình thành thói quen sống xanh, khơi dậy tinh thần sẻ chia và vun đắp trách nhiệm cộng đồng từ những việc làm giản dị mỗi ngày.

Một buổi liên hoan tại lớp của các em học sinh trường Trung học cơ sở Thạch Bàn (phường Long Biên, Hà Nội).

Kiểm soát an toàn thực phẩm học đường bằng công nghệ

Từ năm học 2026-2027, thành phố Hà Nội triển khai Hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường (HanoiCheck) nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm công khai, minh bạch trong tổ chức bữa ăn bán trú. Thông qua hệ thống này, thành phố mong muốn chăm lo tốt hơn cho sự phát triển thể chất của học sinh Thủ đô.

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã Tam Hưng kiểm tra, đôn đốc công tác làm sạch dữ liệu đất đai trên địa bàn (Ảnh NGỌC ÁNH)

Nâng cao chất lượng quản lý dữ liệu đất đai

Xã Tam Hưng (Hà Nội) đang tập trung lực lượng làm việc ba ca, chia nhiều mũi đến các hộ gia đình, quyết tâm hoàn thành chiến dịch “45 ngày đêm làm sạch dữ liệu đất đai”. Đây cũng là cơ sở quan trọng để xã nâng cao hơn nữa công tác quản lý đất đai trên địa bàn.

Festival đã đem đến những màn trình diễn ấn tượng và giới thiệu nhiều nét tinh hoa của nền võ học Thăng Long-Hà Nội, võ học Việt Nam.

Phát huy tinh thần thượng võ Thăng Long-Hà Nội

Những màn trình diễn võ thuật trong Festival Võ thuật quốc tế 2026 tổ chức cuối tuần qua tại di tích Hoàng thành Thăng Long đã tôn vinh tinh thần thượng võ của Thăng Long-Hà Nội. Thành phố Hà Nội mong muốn tạo ra một sự kiện võ thuật quốc tế quy mô lớn, góp phần thiết thực phát triển công nghiệp văn hóa.

Tuyến cống thoát nước thuộc Dự án xây dựng tuyến mương Việt Hưng-Cầu Bây tại phường Long Biên, Hà Nội. (Ảnh BẢO LONG)

Đầu tư hệ thống thoát nước theo quy hoạch

Với quyết tâm đẩy nhanh tiến độ cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, công tác thoát nước của Hà Nội sẽ được đầu tư theo hướng thông minh, đồng bộ và gắn với thực thi quy hoạch.

Hiệu quả bước đầu trong triển khai vùng phát thải thấp

Sau hơn một tháng triển khai, đề án vùng phát thải thấp trong vành đai 1, Thành phố Hà Nội được đông đảo người dân đồng thuận, ủng hộ. Ý thức bảo vệ môi trường thông qua việc sử dụng phương tiện xanh để giảm phát thải, cải thiện chất lượng không khí từng bước được nâng cao.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng kiểm tra thực địa Dự án đầu tư Khu đô thị đa mục tiêu tại xã Thư Lâm, Đông Anh, Hà Nội (Ảnh: VIẾT THÀNH)

Gia hạn thời gian hoàn thiện điều kiện khởi công Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và 5 dự án lớn khác

Ngày 10/8, tại Kỳ họp thứ sáu, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa 17 đã thông qua Nghị quyết về việc gia hạn thời hạn hoàn thiện điều kiện về khởi công xây dựng công trình đối với 6 dự án đầu tư triển khai theo Nghị quyết số 258/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng (giữa) kiểm tra tiến độ dự án Khu công nghệ cao sinh học Hà Nội (Ảnh HỒNG THÁI)

Tăng tốc hai dự án khu công nghệ trọng điểm

Thành phố Hà Nội đang thực hiện nhiều giải pháp đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng tăng trưởng. Trong đó, thành phố tập trung đẩy nhanh giải phóng mặt bằng để đưa hai khu công nghệ cao quan trọng sớm đi vào hoạt động.

Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại Điểm Y tế Thạch Bàn, Trạm Y tế phường Long Biên, Hà Nội.

Hóa giải áp lực bằng cơ chế đặc thù cho “kinh tế bạc”

Với điểm tựa pháp lý là Luật Thủ đô, Hà Nội là địa phương đi đầu cả nước trong việc luật hóa và thí điểm cơ chế phát triển “kinh tế bạc”, giải pháp mang tính thích ứng, đồng thời chuyển hóa áp lực già hóa dân số thành động lực cho tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội.

Lực lượng chức năng phường Thanh Liệt xử lý công trình vi phạm trật tự xây dựng.

Hiểu đúng về miễn giấy phép xây dựng

Thành phố Hà Nội đang thí điểm miễn giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ, tiến tới chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và quản lý bằng dữ liệu, tạo đột phá trong cải cách thủ tục hành chính.

Chống buôn lậu qua đường hàng không

Cảng hàng không quốc tế Nội Bài đứng thứ nhất về số lượng hàng hóa xuất nhập khẩu và đứng thứ hai về lưu lượng hành khách xuất nhập cảnh trên toàn quốc. Cùng với đó, các hành vi gian lận thương mại, buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa qua cửa khẩu này có chiều hướng gia tăng với các thủ đoạn ngày càng tinh vi, phức tạp.

Minh bạch bữa ăn học đường

Nhằm giải quyết điểm nghẽn về nguy cơ mất an toàn bữa ăn bán trú trong các cơ sở giáo dục, Thành phố Hà Nội đang đưa ra nhiều giải pháp đồng bộ từ phân định thẩm quyền, đầu tư cơ sở vật chất đến ứng dụng công nghệ giám sát để triển khai ngay khi bước vào năm học mới 2026-2027.

Tập đoàn MISA xây dựng Nền tảng AI tự vận hành 24/7.

Doanh nghiệp ứng dụng AI để bứt phá

Trong bối cảnh Hà Nội hướng tới mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ có khả năng tạo sức bật trực tiếp cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, câu chuyện không dừng ở “mua một sản phẩm AI” mà là bài toán về quản trị và ứng dụng công nghệ.

Khu nhà ở xã hội Đặng Xá, xã Thuận An, Hà Nội.

Tạo lập quỹ nhà ở phục vụ giải phóng mặt bằng

Từ ngày 1/8/2024 đến nay, Thành phố Hà Nội đã hình thành quỹ nhà ở phục vụ công tác giải phóng mặt bằng thông qua hai nguồn chủ yếu là quỹ nhà ở xã hội và quỹ nhà ở tái định cư, góp phần phục vụ các dự án thu hồi đất, các dự án đầu tư công trọng điểm, cải tạo chung cư cũ và chỉnh trang đô thị.

Hạ tầng giao thông tại Hà Nội sẽ được số hóa để nâng cao hiệu quả công tác quản lý (Ảnh PHẠM HÙNG)

Số hóa quản lý kết cấu hạ tầng giao thông

Hà Nội vừa chính thức vận hành hệ thống quản lý kết cấu hạ tầng giao thông của thành phố trên nền bản đồ số. Sự kiện này không chỉ đánh dấu bước chuyển từ quản lý sang quản trị dựa trên dữ liệu, mà còn tạo nền tảng để thành phố khai thác hiệu quả tài sản hạ tầng và nâng cao chất lượng quản lý đô thị.

Bí thư Đảng ủy xã Hát Môn trao tiền hỗ trợ người dân xây dựng nhà ở.

Mái ấm từ vòng tay cộng đồng

Với quyết tâm xóa nhà dột nát, giúp những hoàn cảnh khó khăn có ngôi nhà mới, an cư lạc nghiệp, xã Hát Môn (Hà Nội) triển khai chương trình xây dựng nhà vòng tay cộng đồng dành cho các đối tượng yếu thế, thể hiện tinh thần tương thân tương ái, lan tỏa những giá trị nhân văn trong cộng đồng.

Thường trực Đảng ủy xã Phú Nghĩa thường xuyên đi kiểm tra, đánh giá tiến độ giải phóng mặt bằng Quốc lộ 6 qua địa bàn xã.

Đẩy nhanh tiến độ Quốc lộ 6 bằng huy động sức mạnh lòng dân

Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6 đoạn Ba La-Xuân Mai qua địa bàn xã Phú Nghĩa (Hà Nội) đã hoàn thành công tác bàn giao mặt bằng đúng tiến độ nhờ những cách làm sáng tạo, linh hoạt, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và tạo được sự đồng thuận sâu rộng trong nhân dân.

Đồng bào Mường ở Mỹ Đức giới thiệu nét đẹp văn hóa với khách du lịch.

Khai thác giá trị văn hóa Mường trong du lịch

Từ chỗ chính quyền, người dân luôn lo lắng về gìn giữ bản sắc văn hóa Mường, giờ đây, cộng đồng người Mường trên địa bàn xã Mỹ Đức đang khai thác những giá trị văn hóa bản địa để phát triển du lịch.

Lực lượng liên ngành kiểm tra hàng hóa có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Quyết liệt xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Sáu tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng Hà Nội phát hiện, xử lý 1.610 vụ hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Hàng vi phạm không còn nhỏ lẻ mà tổ chức theo chuỗi, len lỏi vào cả những nhóm thực phẩm tiêu dùng hằng ngày, đòi hỏi các ngành chức năng đấu tranh, ngăn chặn thường xuyên, liên tục.

Công nhân Công ty Thoát nước Hà Nội khắc phục úng ngập.

Hiệu quả từ các dự án chống ngập khẩn cấp

Những ngày qua, Thủ đô Hà Nội liên tiếp xảy ra các trận mưa cường độ lớn trong thời gian ngắn, gây ngập úng cục bộ một số khu vực; nhưng nhờ khai thác, vận hành hiệu quả các công trình, dự án chống ngập theo lệnh khẩn cấp, việc tiêu thoát nước nhanh chóng, hiệu quả hơn.