Thực tế này đòi hỏi sự chuyển dịch cả trong ý thức và phương thức bảo đảm an toàn cho người lao động.
Vấn đề an toàn lao động ngày càng được các doanh nghiệp, đơn vị chú trọng. Ông Đào Duy Khánh, kỹ sư an toàn tại công trình K8 Dự án khu đô thị Tây Hồ Tây (Hà Nội) cho biết, các công trình xây dựng luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn lao động. Do vậy, đơn vị luôn quán triệt nguyên tắc “An toàn là trên hết”.
Trước khi vào làm việc tại đây, tất cả công nhân đều phải đăng ký và tham gia huấn luyện an toàn. Sau đào tạo, công ty sử dụng ký hiệu nhận diện trên mũ để kiểm soát, đồng thời các nhà thầu bắt buộc phải trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ lao động. Với máy móc thiết bị, trước khi đưa về công trường, đơn vị thi công tiến hành kiểm tra nhằm bảo đảm thiết bị đúng thông số của nhà sản xuất, mời đơn vị thứ ba có đủ năng lực chuyên môn thực hiện kiểm định kỹ thuật an toàn.
Trong quá trình vận hành, vào đầu giờ sáng hằng ngày, công trường tổ chức các cuộc họp an toàn ngắn, đồng thời, triển khai checklist và lập biên bản kiểm tra an toàn trước khi đưa thiết bị vào hoạt động trong ngày. Bên cạnh các nguyên tắc trong kiểm soát an toàn, nhiều doanh nghiệp, đơn vị mạnh dạn đầu tư công nghệ để hỗ trợ và bảo vệ người lao động trong quá trình làm việc.
Anh Khổng Tuấn Phương, kỹ thuật viên về tự động hóa Công ty cổ phần Bóng đèn, Phích nước Rạng Đông cho biết, đơn vị đã đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng robot tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào các dây chuyền sản xuất nhằm thay thế công nhân ở các khâu độc hại, rủi ro cao, như khu vực sơn, xử lý nguyên liệu hóa chất hoặc các khu vực nóng, bụi, nhiệt độ cao và tiếng ồn... Việc này không chỉ tăng năng suất mà còn là “lá chắn” bảo vệ sức khỏe người lao động.
Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm định kỹ thuật an toàn Hà Nội (Sở Nội vụ Hà Nội) Nguyễn Lê Minh đánh giá, hiện nay, công nghệ được ứng dụng rộng rãi trong các nhà máy, công trường. Việc vận chuyển hàng hóa hiện nay được thực hiện bằng robot, xe nâng tự động không người lái. Các thiết bị như nồi hơi, vốn tiềm ẩn nguy cơ cao, cũng được tự động hóa… Nhờ đó, nguy cơ mất an toàn cho người lao động đã giảm đáng kể.
Năm 2025, công tác an toàn, vệ sinh lao động của thành phố Hà Nội đã đạt kết quả tích cực, số vụ tai nạn lao động giảm 24,6% so với năm 2024, từ 288 vụ xuống còn 217 vụ. Ý thức chấp hành pháp luật của doanh nghiệp và người lao động được nâng lên, nhiều mô hình “văn hóa an toàn” từng bước được hình thành và lan tỏa. Tuy nhiên, nguy cơ mất an toàn lao động vẫn hiện hữu, nhất là trong các lĩnh vực như xây dựng, sản xuất nhỏ lẻ, cụm công nghiệp, làng nghề và khu vực lao động phi chính thức…
Mặc dù số vụ việc có xu hướng giảm, nhưng tính chất nghiêm trọng lại gia tăng. Cụ thể, khu vực có quan hệ lao động xảy ra 135 vụ, làm 41 người chết, 43 người bị thương nặng. Khu vực không có hợp đồng lao động xảy ra 82 vụ làm 55 người chết, 24 người bị thương nặng. Đáng chú ý, đã xảy ra tám vụ tai nạn lao động đặc biệt nghiêm trọng như vụ nổ lò hơi xảy ra tại Đông Anh khiến 2 người chết, 2 người bị thương, làm gián đoạn toàn bộ hoạt động của nhà máy, hơn 200 công nhân phải tạm nghỉ việc, tác động trực tiếp đến sinh kế của người lao động.
Ông Nguyễn Mạnh Toàn, Phó Trưởng phòng Việc làm-An toàn lao động (Sở Nội vụ Hà Nội) cho biết, qua kiểm tra, một số đơn vị trên địa bàn chưa thực hiện đầy đủ việc huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động cho người lao động, có nơi chỉ hướng dẫn sơ bộ trước khi vào làm việc. Bên cạnh đó, mặc dù người lao động được trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân, nhưng khi thiếu giám sát, việc chấp hành chưa nghiêm, nhất là tại các khu vực nhỏ lẻ, sử dụng nhóm lao động phi kết cấu, lao động thời vụ hoặc không có hợp đồng lao động. Chính ở những khu vực này, việc tổ chức lao động, giám sát điều kiện an toàn, trang bị bảo hộ hay tuân thủ quy trình kỹ thuật chưa được quan tâm đúng mức…
Trong bối cảnh đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, yêu cầu về năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh ngày càng cao, đòi hỏi công tác an toàn, vệ sinh lao động phải được đặt lên hàng đầu. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng yêu cầu, thành phố phải chuyển mạnh theo ba chuyển dịch mang tính quyết định, bao gồm từ bị động sang chủ động phòng ngừa; từ thủ công sang quản lý bằng công nghệ, đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu, nền tảng số, trí tuệ nhân tạo để giám sát, cảnh báo và kiểm soát rủi ro; từ trách nhiệm riêng lẻ sang trách nhiệm hệ thống.
An toàn lao động không phải trách nhiệm của riêng doanh nghiệp hay người lao động, mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của các cấp chính quyền, từng tổ chức và toàn xã hội.
