Lan tỏa nhận thức về thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực khoa học và công nghệ

Sáng 20/8 tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức hội nghị Tập huấn chính sách, pháp luật về thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, với sự tham dự của các chuyên gia, đại diện các hiệp hội, cộng đồng doanh nghiệp.

Nâng cao năng lực cạnh tranh, uy tín và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu

Hội nghị nhằm phổ biến các quy định của pháp luật và là diễn đàn để cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp cùng trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ những mô hình thực tiễn, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật về thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Thu Trang, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và yêu cầu phát triển bền vững, thực hành kinh doanh có trách nhiệm ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, uy tín và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

“Ngày 14/7/2023, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 843/QĐ-TTg, phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm giai đoạn 2023-2027, hướng tới hoàn thiện chính sách, pháp luật, nâng cao nhận thức và năng lực thực thi, xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và bền vững. Nội dung này cũng phù hợp với cách tiếp cận về kinh doanh có trách nhiệm được trình bày trong tài liệu Chương trình hành động quốc gia.

Đối với lĩnh vực khoa học và công nghệ, yêu cầu này càng có ý nghĩa trong bối cảnh Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng của phát triển. Vì vậy, cùng với thúc đẩy đổi mới sáng tạo, cần chú trọng tuân thủ pháp luật, đạo đức nghề nghiệp, quản trị minh bạch và trách nhiệm đối với xã hội, môi trường, qua đó bảo đảm đổi mới sáng tạo gắn với phát triển bền vững”, bà Trang nhấn mạnh.

Bà Nguyễn Thị Thu Trang đề các đại biểu tập trung thảo luận, chia sẻ 3 nội dung trọng tâm, gồm: Về tư duy quản trị: Kinh doanh có trách nhiệm cần được tích hợp xuyên suốt trong hoạt động của doanh nghiệp, từ chiến lược, quản trị nhân sự đến bảo vệ môi trường và quyền lợi khách hàng; Về tuân thủ pháp luật: Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật, thực hiện đúng các quy định pháp luật, nhất là trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và sở hữu trí tuệ, qua đó hạn chế rủi ro và củng cố niềm tin của thị trường; Về chất lượng và tiêu chuẩn: Chủ động áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật là nền tảng để nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn và tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước và quốc tế.

Bà Trang tin tưởng rằng, với tinh thần trao đổi thẳng thắn, trách nhiệm và xây dựng, hội nghị này sẽ mang lại nhiều thông tin hữu ích, góp phần lan tỏa nhận thức về thực hành kinh doanh có trách nhiệm; thúc đẩy xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

4 nhóm trách nhiệm lĩnh vực khoa học và công nghệ gồm đạo đức, môi trường, xã hội và quản trị

Tại hội nghị, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Đạt, chuyên gia nghiên cứu về thực hành kinh doanh có trách nhiệm, giảng viên Khoa Luật Kinh tế, Học viện Chính sách và Phát triển (Bộ Tài chính) đã cập nhật chính sách, pháp luật và thực tiễn thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.

Tiến sĩ Nguyễn Tiến Đạt cho biết, thực hành kinh doanh có trách nhiệm (Responsible Business Practices - RBP) đang trở thành yêu cầu ngày càng quan trọng trong quá trình phát triển bền vững của doanh nghiệp. Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, RBP không chỉ gắn với tuân thủ pháp luật mà còn đặt ra yêu cầu về đạo đức trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, bảo vệ môi trường, quyền lợi người lao động, minh bạch dữ liệu và trách nhiệm đối với cộng đồng.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Tiến Đạt, RBP là mô hình tổ chức kinh doanh hướng doanh nghiệp tới hoạt động bền vững, đạo đức và có ý thức xã hội. Điểm quan trọng của RBP là đưa các giá trị trách nhiệm vào hoạt động thực tế hằng ngày, từ quản trị, nhân sự, chuỗi cung ứng đến quan hệ với đối tác, khách hàng và cộng đồng.

Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, RBP được thể hiện qua 4 nhóm trách nhiệm gồm đạo đức, môi trường, xã hội và quản trị. Trách nhiệm đạo đức gắn với quyền nghiên cứu khoa học, sử dụng thành quả khoa học và công nghệ, phòng ngừa việc lạm dụng khoa học và công nghệ và bảo đảm các chuẩn mực trong nghiên cứu.

Trách nhiệm môi trường tập trung vào giảm phát thải, công nghệ xanh và tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường. Trách nhiệm xã hội hướng tới đưa khoa học và công nghệ phục vụ cộng đồng, bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận công nghệ và góp phần giải quyết các vấn đề xã hội. Trong khi đó, trách nhiệm quản trị đặt ra yêu cầu về minh bạch dữ liệu, quản trị rủi ro công nghệ và kiểm nghiệm các giải pháp trước khi triển khai.

Tiến sĩ Nguyễn Tiến Đạt cho biết, khung chính sách về RBP tại Việt Nam đang tiếp tục được hoàn thiện. Quyết định số 843/QĐ-TTg năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình hành động quốc gia hoàn thiện chính sách và pháp luật nhằm thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm tại Việt Nam giai đoạn 2023-2027, tập trung vào các vấn đề về nhân quyền, lao động, môi trường, quản trị và chuỗi cung ứng.

Giai đoạn 2025-2026, nhiều luật và chính sách mới liên quan trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được ban hành, trong đó có pháp luật về chuyển đổi số, chuyển giao công nghệ, trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao, sở hữu trí tuệ, bảo vệ dữ liệu cá nhân, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và công nghiệp công nghệ số.

Cùng với hoàn thiện thể chế, thực tiễn cho thấy RBP ngày càng được gắn với các tiêu chuẩn và công cụ như: Tiêu chuẩn quốc tế cung cấp hướng dẫn toàn diện về trách nhiệm xã hội (ISO 26000); Tiêu chuẩn GRI (Global Reporting Initiative) - bộ khung báo cáo phát triển bền vững được sử dụng phổ biến nhất toàn cầu, cung cấp hướng dẫn chi tiết để doanh nghiệp minh bạch hóa tác động kinh tế, môi trường (E), xã hội (S) và quản trị (G); ESG và Hiệp ước toàn cầu của Liên hợp quốc (UN Global Compact). Các doanh nghiệp được khuyến nghị chuyển từ “cam kết” sang “hành động”, chú trọng giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn, tài chính xanh, bảo đảm quyền lợi người lao động, minh bạch thông tin và tăng cường quản trị rủi ro công nghệ.

Theo Tiến sĩ Đạt, xu hướng quốc tế đang chuyển từ thực hành RBP mang tính tự nguyện sang các yêu cầu có tính bắt buộc, nhất là trong thẩm định chuỗi cung ứng, bảo vệ nhân quyền, môi trường và công bố thông tin ESG. Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam, trong đó có doanh nghiệp khoa học và công nghệ, chủ động nâng cao năng lực quản trị và thực hiện trách nhiệm trong toàn bộ quá trình sản xuất, kinh doanh và đổi mới công nghệ.

Tại hội nghị, bà Phạm Ngọc Trâm, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Chăn nuôi Việt Nam cũng đã chia sẻ về “Thực hành kinh doanh có trách nhiệm gắn với khoa học và công nghệ tại đơn vị công ty con, công ty thành viên của Tổng công ty Chăn nuôi Việt Nam”, trong đó có mô hình chăn nuôi và chế biến thịt bò theo công nghệ Nhật Bản của Công ty TNHH chăn nuôi Việt Nhật JVL...