Kiến tạo “lá chắn tri thức” vững chắc cho thế hệ trẻ trên không gian số

Từ 1/7/2026, Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực, thay thế nhiều quy định của Nghị định 15/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử. Đáng chú ý, nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao... đã tăng mạnh mức xử phạt.

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại nhiều tiện ích cho đời sống và công việc. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích tích cực, công nghệ này cũng đang bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo ngày càng tinh vi.

Nhờ công nghệ giả mạo số điện thoại kết hợp trí tuệ nhân tạo mô phỏng giọng nói, các đối tượng lừa đảo có thể khiến cuộc gọi hiển thị đúng tên người thân, bạn bè hoặc cơ quan, tổ chức uy tín. Thủ đoạn này đã khiến không ít người mất cảnh giác, cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển tiền theo yêu cầu của kẻ lừa đảo.

Giải Vô địch bóng đá thế giới (World Cup 2026) đang đầy kịch tính bởi những chiến thắng của các đội tuyển vốn được đánh giá thấp hơn. Lợi dụng sự hấp dẫn của môn thể thao "vua" này, nhiều trang web, đường dây cá độ bóng đá trái phép đã nở rộ trên không gian mạng khiến nhiều người mê "đỏ đen" rơi vào cảnh "tan cửa, nát nhà"...

Các hình thức lợi dụng mạng xã hội để giả mạo tài khoản, fanpage, hội nhóm nhằm phát tán thông tin giả, sai sự thật hoặc lừa đảo người dùng ngày càng phổ biến. Từ ngày 1/7/2026, quy định xử phạt đối với các hành vi này tiếp tục được siết chặt với mức phạt tăng cao hơn trước.

Tin nhắn chứa đường dẫn giả mạo, cuộc gọi rác hay phần mềm độc hại vẫn là những thủ đoạn phổ biến được các đối tượng sử dụng để tiếp cận người dùng trên môi trường mạng. Pháp luật hiện hành quy định nhiều chế tài xử lý đối với các hành vi này nhằm bảo đảm an toàn thông tin và quyền lợi của người sử dụng dịch vụ viễn thông.

Giải vô địch bóng đá World Cup 2026 sắp diễn ra, thu hút sự quan tâm của nhiều người hâm mộ trên thế giới. Lợi dụng sức “nóng” của sự kiện này, các đối tượng tổ chức đánh bạc đã dùng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi lôi kéo người dân tham gia cá độ trái phép trên mạng, gây ảnh hưởng đến tình hình an ninh - trật tự địa phương.

Trước “cuộc đua” công nghệ ngày càng khốc liệt, yêu cầu đặt ra với các quốc gia và doanh nghiệp không chỉ là ứng phó nguy cơ hiện hữu, mà còn phải chủ động xây dựng năng lực phòng thủ cho kỷ nguyên hậu lượng tử và trí tuệ nhân tạo (AI).

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia vừa phát đi cảnh báo về việc các đối tượng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nội dung giả mạo bằng trí tuệ nhân tạo (deepfake) để giả mạo người nổi tiếng, chuyên gia, cơ quan chức năng nhằm quảng cáo sai sự thật, lừa đảo người tiêu dùng trên môi trường mạng.

Tội phạm sử dụng công nghệ cao vẫn đang có những diễn biến phức tạp, với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, liên tục thay đổi cách thức tiếp cận để khai thác sự mất cảnh giác của người dân để chiếm đoạt tài sản.

Truyền thông liên tục cảnh báo rất nhiều về các thủ đoạn của tội phạm sử dụng công nghệ cao, nhưng con số nạn nhân và mức độ thiệt hại vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Do vậy, việc xây dựng những nguyên tắc sống đơn giản nhưng hiệu quả để có thể áp dụng hằng ngày, nhằm bảo vệ sự bình yên của mỗi gia đình.

Các hình thức lừa đảo trực tuyến và rò rỉ dữ liệu cá nhân ngày càng gia tăng, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm khiến người dùng cá nhân đang phải đối mặt với nhiều rủi ro hơn trong môi trường số. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp phòng ngừa và hỗ trợ người dùng giảm thiểu thiệt hại khi sự cố xảy ra.

Với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, năm 2026 được dự báo là thời điểm tội phạm mạng bước vào giai đoạn gia tăng lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI), sử dụng deepfake, voice clone và nhân vật ảo để mạo danh tinh vi hơn qua các video giả, giả danh cán bộ hoặc người thân...

Giáp Tết Nguyên đán, nhu cầu đi lại của người dân tăng cao. Lợi dụng tâm lý cần vé gấp, nhiều đối tượng đã tung ra chiêu trò bán vé xe giả trên không gian mạng, khiến không ít người vừa mất tiền, vừa nhỡ nhàng kế hoạch Tết.

Dữ liệu cá nhân đang bị sao chép và lưu rải rác ở quá nhiều hệ thống, khiến rủi ro rò rỉ, mua bán, lạm dụng thông tin ngày càng lớn. Định danh tự chủ và các “ví danh tính” được xem như một hướng đi quan trọng để giảm thu thập dư thừa, hạn chế rò rỉ và củng cố niềm tin số.

Thời gian qua, lực lượng Công an tỉnh Lào Cai, nòng cốt là Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị nghiệp vụ Bộ Công an, công an nhiều tỉnh, thành phố đấu tranh, triệt phá nhiều đường dây tội phạm sử dụng công nghệ cao với quy mô lớn, thủ đoạn tinh vi.

Thời gian gần đây, nhiều học sinh, sinh viên có hiểu biết về công nghệ vẫn trở thành nạn nhân bị lừa đảo trên không gian mạng. Nạn lừa đảo nở rộ với đối tượng nhắm đến là học sinh, sinh viên gây nhiều hệ luỵ cho xã hội.

Mô hình “Tuyên truyền phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao trong học sinh, sinh viên” do Công an tỉnh phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ xây dựng. Mô hình ra mắt là một chiến lược dài hạn nhằm xây dựng thế hệ công dân số bản lĩnh, hiểu biết và an toàn.

Link ảo, đường dẫn đáng ngờ kết hợp những chiêu trò lừa đảo đang trở thành mối đe dọa thường trực đối với người dùng trực tuyến. Việc nhận diện và tránh xa các đường link độc hại là điều vô cùng cấp thiết. Những thông tin dưới đây sẽ giúp cộng đồng mạng trang bị kiến thức để tự bảo vệ mình trước các chiêu trò tinh vi.

Mặc dù đã tối muộn nhưng chỉ với một tin nhắn cảnh báo ngắn gọn về thủ đoạn mạo danh cơ quan nhà nước, một phường ở thành phố Hà Nội vẫn phát đi thông báo để bảo vệ người dân trước tội phạm công nghệ cao.

Không ai có thể hoàn toàn tránh khỏi những chiêu trò biến hóa của tội phạm trực tuyến. Vì vậy, bên cạnh việc nâng cao cảnh giác, mỗi người cần rèn luyện kỹ năng nhận diện và bảo vệ mình trên không gian mạng. Dưới đây là những lưu ý quan trọng khi kết bạn trực tuyến để bảo đảm giao tiếp an toàn, tránh rơi vào bẫy lừa đảo.

Ngày 16/10, tại Hà Nội, Viện Ứng dụng Khoa học Công nghệ và Luật pháp (STLA) phối hợp Trung tâm Giám sát Chất lượng và Phòng chống Hàng giả (CQSAC)-trực thuộc Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ Thương hiệu Việt Nam (VATAP) tổ chức Tọa đàm “KOL/KOC: Thực trạng-Vi phạm-Trách nhiệm pháp lý trong hoạt động thương mại điện tử”.

Trước thực trạng hàng loạt vụ học sinh, sinh viên bị lừa đảo bằng chiêu trò “bắt cóc online” gây hoang mang dư luận, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ đã khẩn trương phát động Chiến dịch chống “bắt cóc trực tuyến” nhằm nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng phòng vệ trên không gian mạng cho học sinh, phụ huynh và giáo viên.

Trong kỷ nguyên số, ngày càng nhiều hình thức dụ dỗ, lừa đảo, thao túng và bắt cóc thông qua không gian mạng xuất hiện, gây nguy hiểm đặc biệt tới trẻ em, thanh thiếu niên.

Trong thời đại số, việc chia sẻ thông tin cá nhân trên mạng xã hội đã trở thành thói quen phổ biến. Tuy nhiên, hành động này tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn thông tin, đặc biệt khi người dân công khai hóa đơn tiền điện hoặc thông báo tiền điện.

Trong môi trường không gian mạng, điều quan trọng là phải biết “chậm lại và kiểm chứng” trước khi bấm vào liên kết lạ, chia sẻ, cung cấp dữ liệu hay giao dịch. Sau đây là một số cách để kiểm tra và phát hiện yếu tố giả mạo, không an toàn.

Thời gian gần đây, nhiều gia đình chứng kiến những hình ảnh riêng tư từ chính camera an ninh trong nhà mình bị xâm nhập, trích xuất, sau đó các đối tượng xấu đăng tải công khai, rao bán trên mạng… gây hoang mang, lo lắng.

Thời gian gần đây, tội phạm mạng sử dụng công nghệ cao đã dùng những hình ảnh, video “nhạy cảm” để tống tiền. Nạn nhân chúng nhắm đến là những người nổi tiếng có sức ảnh hưởng, những người có điều kiện kinh tế, địa vị trong xã hội.