Bộ “quy tắc gia đình an toàn” trong thời đại số

Truyền thông liên tục cảnh báo rất nhiều về các thủ đoạn của tội phạm sử dụng công nghệ cao, nhưng con số nạn nhân và mức độ thiệt hại vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Do vậy, việc xây dựng những nguyên tắc sống đơn giản nhưng hiệu quả để có thể áp dụng hằng ngày, nhằm bảo vệ sự bình yên của mỗi gia đình.

Dưới góc nhìn xã hội, an ninh và truyền thông, việc đưa ra “quy tắc gia đình an toàn” không phải là khẩu hiệu, mà là một nhu cầu cấp thiết để mỗi gia đình là một lưới phòng thủ vững chãi trước sự hoành hành và bủa vây của tội phạm mạng
Dưới góc nhìn xã hội, an ninh và truyền thông, việc đưa ra “quy tắc gia đình an toàn” không phải là khẩu hiệu, mà là một nhu cầu cấp thiết để mỗi gia đình là một lưới phòng thủ vững chãi trước sự hoành hành và bủa vây của tội phạm mạng

Tội phạm không tấn công cá nhân mà tấn công cả gia đình
Qua thực tế hàng loạt các vụ việc, tội phạm thường không không chỉ nhắm vào một người, chúng khai thác mối quan hệ gia đình để lừa đảo với các thủ đoạn như: giả danh con, cháu gọi về xin tiền; giả mạo người thân để lừa, tập trung vào người già và trẻ nhỏ - những người ít hiểu về công nghệ.

Hiện nay, các chuyên gia an ninh mạng toàn cầu đang cảnh báo một làn sóng tấn công mới đặc biệt nguy hiểm: lừa đảo bằng Deepfake. Trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra giọng nói, hình ảnh giống thật tới 99%, giả mạo người thân, lãnh đạo, cấp trên để yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp.

Chính vì vậy, một cá nhân trong gia đình cảnh giác là chưa đủ. Một gia đình an toàn trong thời đại số phải là một gia đình có sự đồng bộ nhận thức về lừa đảo, người am hiểu sẽ có nhiệm vụ trao đổi phổ biến cho những thành viên còn lại trong gia đình những kiến thức và quy tắc giữ an toàn.

Hiện nay, ai cũng đều từng nghe về lừa đảo. “Bị lừa” hay “suýt bị lừa” đã trở thành câu chuyện phổ biến trong cộng đồng. Nhưng khi tình huống xảy ra, khi một cá nhân trở thành con mồi, cá nhân đó vẫn có khả năng bị mắc bẫy.

Trường hợp của bà M.T.H. (70 tuổi, trú xã Giai Lạc, Nghệ An) là một điển hình của việc thiếu thông tin dẫn tới suýt mất toàn bộ tài sản. Khoảng 11 giờ ngày 18/3 vừa qua, bà M.T.H. đạp xe hơn 10 km mang theo 19 chỉ vàng để bán lấy tiền chuyển cho kẻ lừa đảo. Theo lời bà, sáng cùng ngày, bà H. nhận được cuộc gọi từ một người tự xưng là cán bộ công an xã, thông báo bà có liên quan đến vụ án rửa tiền, mua bán ma túy.

Sau đó, bà được hướng dẫn kết nối với một người khác tự xưng là cán bộ Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an) để “giải quyết vụ việc”. Đối tượng yêu cầu bà kê khai tài sản và khi biết bà có 19 chỉ vàng, đã hướng dẫn mang đi bán, chuyển tiền vào tài khoản chỉ định nhằm “chứng minh tài sản sạch”. Rất may, công an xã Giai Lạc đã giải thích cho bà hiểu và ngăn chặn kịp thời vụ lừa đảo.

Nếu như bà M.T.H chia sẻ thông tin này với người thân trong nhà, có thể bà tỉnh táo đã thoát khỏi bẫy lừa đảo ngay từ khi mới nhận được cú điện thoại đầu tiên của chúng.

cu-ba-ban-vang.jpg
Bà M.T.H. (70 tuổi, trú xã Giai Lạc, Nghệ An đạp xe 10 km đi bán 19 chỉ vàng để chuyển cho đối tượng lừa đảo.

Theo các chuyên gia an ninh mạng, nguyên nhân của việc mọi người dễ trở thành nạn nhân là bởi mỗi người thường chỉ có một lượng kiến thức rời rạc về nạn lừa đảo. Việc “nghe nói” láng máng về lừa đảo và nghĩ rằng kẻ lừa đảo không bao giờ tìm tới mình chính là tâm lý chủ quan phổ biến cho đến lúc “sập bẫy”.

Chính vì vậy, có thông tin là chưa đủ mà mỗi cá nhân, mỗi gia đình cần thuộc nằm lòng những nguyên tắc đơn giản và hiệu quả, bởi thiếu nguyên tắc sẽ dẫn tới những hậu quả khôn lường.

Hầu hết các vụ lừa đảo thành công là bởi tội phạm đều tạo ra rồi lợi dụng “con mồi” trong những khoảnh khắc hoảng loạn, sợ hãi, gấp gáp và đang bị cô lập. Ở trong trạng thái đó, con người thật khó để suy nghĩ trước sau, cân đong đo đếm hay xác minh. Những lúc như thế, bộ nguyên tắc gia đình giống như “phanh khẩn cấp” giúp nạn nhân bình tĩnh trở lại.

Gia đình là “tường lửa” đầu tiên

Lực lượng an ninh mạng không thể ở bên mỗi người 24/7, công nghệ không thể chặn hết mọi chiêu trò ngày càng tinh vi của tội phạm sử dụng công nghệ cao, nhưng mỗi gia đình đều có thể bảo vệ nhau mỗi ngày. Một cuộc điện thoại kiểm tra giúp nhắc nhở tính cảnh giác như: “Con đã gọi lại cho bố mẹ chưa? Link này ai gửi? Có chắc không?” lại có thể chặn đứng một vụ lừa từ hàng triệu đến hàng tỷ đồng.

Trong xã hội, khi mỗi gia đình không có ai bị lừa, không ai vô tình phát tán tin giả, ai cũng biết cách đơn giản để kiểm chứng thông tin sẽ giúp xây dựng một cộng đồng lành mạnh, tin tưởng lẫn nhau và lòng tốt được sử dụng đúng chỗ.

mhieu.jpg

“Tội phạm công nghệ cao không sợ những người biết nhiều. Chúng sợ những gia đình có nguyên tắc rõ ràng”

CEO Chống lừa đảo Ngô Minh Hiếu.

10 Quy tắc gia đình an toàn

dgfgf.jpg

1. Gọi xác minh – Trước khi chuyển tiền hay cung cấp thông tin nhạy cảm, hãy gọi điện trực tiếp cho người thân hoặc cơ quan thật để kiểm tra. Đừng tin ngay khi chưa xác minh.

2. Giữ bình tĩnh – Khi nghe tin đe dọa hay yêu cầu khẩn cấp, đừng hoảng sợ. Hít thở sâu và suy nghĩ rõ ràng trước khi hành động.
3. Mật khẩu mạnh
– Dùng mật khẩu khó đoán, bật bảo mật hai lớp. Tuyệt đối không ghi lại, không chia sẻ mật khẩu và mã OTP với bất kỳ ai.

4. Không tiết lộ thông tin – Không đăng ảnh chụp giấy tờ tùy thân, số tài khoản, mật khẩu, mã PIN hay mã xác thực (OTP) lên mạng xã hội hoặc cho người lạ.

5. Không bấm link lạ – Cẩn thận với email, tin nhắn chứa đường dẫn/tệp đính kèm lạ. Không click link chưa xác định nguồn gốc, tránh cài app không rõ nguồn trên điện thoại.

6. Cập nhật đều đặn – Luôn cập nhật hệ điều hành và phần mềm diệt virus cho máy tính, điện thoại để vá lỗ hổng bảo mật và chống mã độc.

7. Thận trọng đầu tư – Đừng vội vàng lao vào các lời mời đầu tư “siêu lợi nhuận”, tiền ảo hay việc nhẹ lương cao. Hãy tìm hiểu kỹ, hỏi ý kiến người có kinh nghiệm trước khi tham gia.

8. Chia sẻ cảnh báo – Nói cho các thành viên trong nhà (ông bà, vợ chồng, con cái,…) biết về những chiêu lừa đảo mới, cùng nhau bàn bạc để cả gia đình đề cao cảnh giác.

9. Không vội vàng – Bất kể lý do gì, đừng chuyển tiền khi chưa hoàn toàn yên tâm. Trao đổi với người thân hoặc chuyên gia, đừng quyết định một mình trong tức thời.

10. Giúp nhau học hỏi – Dạy con trẻ và người già cách nhận biết lừa đảo, cùng nhau xem xét mỗi tình huống nghi ngờ. Gia đình hỗ trợ lẫn nhau chính là “lá chắn” an toàn mạnh nhất.

Có thể bạn quan tâm

Người dân cần cảnh giác với các cuộc gọi giả mạo người thân, cơ quan chức năng.

Cuộc gọi hiện đúng tên người thân vẫn có thể là lừa đảo

Nhờ công nghệ giả mạo số điện thoại kết hợp trí tuệ nhân tạo mô phỏng giọng nói, các đối tượng lừa đảo có thể khiến cuộc gọi hiển thị đúng tên người thân, bạn bè hoặc cơ quan, tổ chức uy tín. Thủ đoạn này đã khiến không ít người mất cảnh giác, cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển tiền theo yêu cầu của kẻ lừa đảo.

Các đối tượng trong đường dây cá độ bị công an thành phố Đà Nẵng triệu tập, làm việc và tạm giữ hình sự. (Nguồn: Bộ Công an)

Xử lý nghiêm hành vi cá độ bóng đá trên không gian mạng

Giải Vô địch bóng đá thế giới (World Cup 2026) đang đầy kịch tính bởi những chiến thắng của các đội tuyển vốn được đánh giá thấp hơn. Lợi dụng sự hấp dẫn của môn thể thao "vua" này, nhiều trang web, đường dây cá độ bóng đá trái phép đã nở rộ trên không gian mạng khiến nhiều người mê "đỏ đen" rơi vào cảnh "tan cửa, nát nhà"...

Một “thế trận lòng dân” vững chắc sẽ là “lá chắn” tư tưởng trên mặt trận không gian mạng.

“Lá chắn” tư tưởng trên mặt trận không gian mạng

Trong dòng chảy của lịch sử và đời sống xã hội, “sự thật” luôn là nền tảng tối cao quyết định nhận thức, dẫn dắt niềm tin và định hình hành động của quần chúng nhân dân. Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà sự bùng nổ thông tin đang bị các thế lực đen tối lợi dụng để làm mờ ranh giới giữa cái thật và cái giả.

Nhận diện thủ đoạn lừa đảo “sở hữu kỳ nghỉ”

Nhận diện thủ đoạn lừa đảo “sở hữu kỳ nghỉ”

Nhiều người dân đã trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo liên quan đến “sở hữu kỳ nghỉ” (timeshare) với số tiền thiệt hại từ vài chục triệu đến hàng tỷ đồng. Núp bóng các sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp hoặc cơ hội đầu tư sinh lời, nhiều đối tượng đã dựng nên các kịch bản tinh vi để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của khách hàng.

Khi trại hè trở thành “cái bẫy”.

[Video] Khi trại hè trở thành “cái bẫy”

Mùa hè là thời điểm nhiều phụ huynh tìm kiếm các khóa học kỹ năng, trại hè hay chương trình trải nghiệm thực tế để giúp con em có thêm môi trường rèn luyện và phát triển.

Các em nhỏ tại điểm trường Hát Khoang, xã Mường Mùn, tỉnh Điện Biên. (Ảnh: Thuỷ Nguyên)

Lừa đảo công nghệ cao nhắm vào trẻ em dịp hè

Mùa hè đến là khoảng thời gian học sinh có nhiều thời gian tiếp xúc với điện thoại, mạng xã hội, trò chơi trực tuyến. Đây cũng là thời điểm các đối tượng xấu gia tăng hoạt động trên không gian mạng với nhiều thủ đoạn tinh vi nhằm chiếm đoạt tài sản, đánh cắp thông tin hoặc xâm hại trẻ em.

Tội phạm "ôm" tiền tỷ, nạn nhân "ôm" nợ xấu suốt đời

Tội phạm "ôm" tiền tỷ, nạn nhân "ôm" nợ xấu suốt đời

Không đánh cắp mật khẩu. Không chiếm đoạt mã OTP. Không cần trực tiếp hack tài khoản ngân hàng. Một hình thức lừa đảo mới đang bùng phát với mức độ nguy hiểm đặc biệt: Nạn nhân chính là người tự tay thực hiện toàn bộ quy trình vay vốn để... dâng tiền cho kẻ xấu.

Từ ngày 1/7/2026, tăng mức xử phạt với hành vi giả mạo trên mạng xã hội.

Tăng mức xử phạt với hành vi giả mạo trên mạng xã hội

Các hình thức lợi dụng mạng xã hội để giả mạo tài khoản, fanpage, hội nhóm nhằm phát tán thông tin giả, sai sự thật hoặc lừa đảo người dùng ngày càng phổ biến. Từ ngày 1/7/2026, quy định xử phạt đối với các hành vi này tiếp tục được siết chặt với mức phạt tăng cao hơn trước.

Cuộc gọi rác. (Ảnh minh họa)

Siết xử phạt tin nhắn rác, cuộc gọi rác

Tin nhắn chứa đường dẫn giả mạo, cuộc gọi rác hay phần mềm độc hại vẫn là những thủ đoạn phổ biến được các đối tượng sử dụng để tiếp cận người dùng trên môi trường mạng. Pháp luật hiện hành quy định nhiều chế tài xử lý đối với các hành vi này nhằm bảo đảm an toàn thông tin và quyền lợi của người sử dụng dịch vụ viễn thông.

Vì sao website giả mạo dịch vụ công vẫn còn “đất sống”?

Vì sao website giả mạo dịch vụ công vẫn còn “đất sống”?

Hàng trăm nghìn website giả mạo dịch vụ công đã được phát hiện trong nhiều năm gần đây. Nhưng số lượng website giả mạo này vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại và còn có xu hướng tăng lên cả về mức độ tinh vi và số lượng nạn nhân. Vậy vì sao website giả mạo dịch vụ công vẫn còn “đất sống”?

Ảnh minh hoạ.

Cảnh báo gia tăng tình trạng cá độ bóng đá trên mạng trước World Cup 2026

Giải vô địch bóng đá World Cup 2026 sắp diễn ra, thu hút sự quan tâm của nhiều người hâm mộ trên thế giới. Lợi dụng sức “nóng” của sự kiện này, các đối tượng tổ chức đánh bạc đã dùng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi lôi kéo người dân tham gia cá độ trái phép trên mạng, gây ảnh hưởng đến tình hình an ninh - trật tự địa phương.

Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân chỉ đăng nhập tại địa chỉ chính thức của Cổng Dịch vụ công Quốc gia.

Cẩn trọng với tin nhắn giả mạo cổng dịch vụ công

Thời gian gần đây, người dân liên tục nhận được tin nhắn thông báo “phạt nguội”, “xác minh thông tin cư trú” kèm đường link yêu cầu đăng nhập Cổng dịch vụ công. Đây là thủ đoạn lừa đảo  không còn mới nhưng vẫn tiếp tục được tội phạm sử dụng ở nhiều thời điểm khác nhau nhằm vào sự lơ là, mất cảnh giác của người dân dân...

Điểm tin an ninh mạng tháng 5/2026.

[Video] Điểm tin an ninh mạng tháng 5/2026

Từ ngày 15/4 đến 15/5/2026, hàng loạt vụ án công nghệ cao tiếp tục bị bóc gỡ trong cả nước. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, đây không còn là những vụ lừa đảo riêng lẻ mà là dấu hiệu cho thấy: tội phạm công nghệ cao đang thay đổi.

Tiến sĩ Phạm Ngọc Minh, Phó trưởng phòng Kỹ thuật điều khiển và Tự động hóa cùng nhóm tác giả triển khai nhiệm vụ nghiên cứu ứng dụng AI đa phương thức trong phát hiện thông tin sai lệch và phân tích mạng xã hội. (Ảnh: TL)

Ứng dụng AI phát hiện tin giả trên không gian mạng

Trong bối cảnh tin giả lan truyền chóng mặt trên không gian mạng, việc ứng dụng AI đa phương thức trong phát hiện thông tin sai lệch và phân tích mạng xã hội đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm kiểm chứng và cảnh báo sớm rủi ro thông tin trên môi trường số.

Cơ quan chức năng khuyến cáo người tiêu dùng không nên giao dịch chỉ dựa vào video quảng cáo, livestream.

Cảnh báo lừa đảo công nghệ cao khi mua hàng online

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia vừa phát đi cảnh báo về việc các đối tượng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nội dung giả mạo bằng trí tuệ nhân tạo (deepfake) để giả mạo người nổi tiếng, chuyên gia, cơ quan chức năng nhằm quảng cáo sai sự thật, lừa đảo người tiêu dùng trên môi trường mạng.

Các đội tham Cuộc thi “Hành trình truy vết tội phạm mạng” do Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an tổ chức. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Bộ Công an

Nhân lực cho mặt trận phòng chống tội phạm công nghệ cao

Trong bối cảnh tội phạm sử dụng công nghệ cao ngày càng tinh vi, có yếu tố xuyên quốc gia và liên tục đổi mới phương thức, thủ đoạn, nguồn nhân lực chuyên sâu về an ninh mạng được xác định là yếu tố then chốt. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy công tác đào tạo, bồi dưỡng và giữ chân lực lượng này đang đối mặt với nhiều khó khăn.

Khi “mất danh tính” đáng sợ hơn mất mã OTP

Khi “mất danh tính” đáng sợ hơn mất mã OTP

Nếu như trước đây, các đường dây lừa đảo chủ yếu tìm cách khiến nạn nhân đọc mã OTP để chiếm đoạt tiền trong tài khoản, thì hiện nay, nhiều nhóm tội phạm đã chuyển sang thu thập dữ liệu eKYC (định danh điện tử) gồm: ảnh căn cước công dân, khuôn mặt, video xác thực, giọng nói, số điện thoại, tài khoản ngân hàng...

Một tin rao cho thuê nhà ở trên mạng xã hội.

Cảnh giác thủ đoạn lừa đảo mới nhắm vào người cho thuê nhà

Trong bối cảnh thị trường cho thuê nhà ở các thành phố lớn có nhiều biến động khi khách thuê trả mặt bằng, nhu cầu tìm người thuê mới tăng lên. Lợi dụng tình huống này, các đối tượng lừa đảo sử dụng thủ đoạn giả làm người thuê nhà, chủ động đặt cọc rồi yêu cầu chủ nhà bấm vào đường link lạ để chiếm đoạt tiền trong tài khoản.