Nhiều nhóm kín trên mạng xã hội cổ xúy “tín dụng đen”, tránh trả nợ và thậm chí trao đổi cách phạm pháp. Thành viên thường ở thế “người khốn khó” khi thu nhập thì thấp hoặc vướng vào nợ nần và cả thanh thiếu niên dễ bị chi phối. Khi tình hình tài chính trở nên tồi tệ nhất, cảm xúc tuyệt vọng, xấu hổ đẩy người vay hướng tới hành động liều. Cảm giác bị thúc ép từ nhóm cũng làm gia tăng áp lực phải “thử một lần”. Trong không gian ảo, thành viên chỉ thấy quan điểm “mọi người đều làm vậy”, càng củng cố niềm tin lệch lạc. Việc tham gia nhóm với nick ảo tạo cảm giác an toàn, dễ thách thức luật pháp mà không e ngại hậu quả cá nhân. Người có nợ trở thành “đồng bọn” gắn kết với nhau qua nỗi lo chung, làm tăng mức cam kết với nhóm.
Nhiều thanh thiếu niên thiếu hiểu biết, dễ bị lôi kéo cũng là thành viên nhóm chứ không hẳn đó là những người đang là con nợ.
Khi người vay mất khả năng trả nợ do lãi suất “cắt cổ”, nhiều thanh niên này có nguy cơ liều lĩnh phạm tội như trộm cắp, cướp giật, lừa đảo thậm chí rủ nhau đi cướp ngân hàng để có tiền.
Ở giai đoạn này xuất hiện các cơ chế đảo ngược tâm lý, biện minh đạo đức. Họ cho rằng “mình chỉ vay chứ không ăn cắp” hay “bỏ nợ của bọn giàu” để giảm nhẹ lỗi lầm. Về mặt tâm lý họ tập trung vào kết quả tức thời đó là tạm vay mà không nghĩ hậu quả lâu dài. Nhóm tín dụng đen trở thành mục tiêu thù địch, người vay cảm thấy có quyền tự xử và chối bỏ trách nhiệm với suy nghĩ “mình bị hoàn cảnh ép buộc”, đồng thời học những “lời khuyên” phạm pháp trong nhóm.
Họ bắt đầu thực tế hóa ý định và có thể lên kế hoạch lấy tài sản, nhắm mục tiêu dễ ăn cướp như người đi đường, cửa hàng. Tinh thần liều lĩnh gia tăng khi chứng kiến thành viên nhóm thành công trong thực hiện hành vi cướp giật.
Cuối cùng là hành động vi phạm pháp luật như trộm cắp, cướp giật hay lừa đảo. Khi ấy, chúng ta đã thấy sự vượt qua ngưỡng giới hạn đạo đức do tình thế bức bách và cộng đồng tội phạm trên mạng tạo ra.
Bộ Công an khuyến cáo:
1. Không tham gia các hội nhóm trên mạng xã hội có nội dung “bùng nợ”, “vỡ nợ làm liều”, chia sẻ kinh nghiệm vi phạm pháp luật.
2. Tuyệt đối không vay tiền qua các ứng dụng, tổ chức, cá nhân không rõ nguồn gốc, hoạt động tín dụng đen.
3. Không tin tưởng các lời mời gọi vay tiền nhanh, không cần thế chấp, giải ngân trong thời gian ngắn.
4. Khi gặp khó khăn tài chính, cần tìm đến các kênh tín dụng hợp pháp, được pháp luật bảo vệ.
Đối với các tổ chức, cơ sở kinh doanh (ngân hàng, tiệm vàng, cửa hàng…):
1. Nâng cao cảnh giác trong hoạt động giao dịch, nhận diện các đối tượng có biểu hiện bất thường;
2. Tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh, an toàn tài sản;
3. Phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn liên quan đến hoạt động phạm tội.
CẢNH GIÁC TÍN DỤNG ĐEN - NGĂN CHẶN TỘI PHẠM
