Với sự sáp nhập thêm Bà Rịa-Vũng Tàu và Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh (mới) có thêm nhiều nguồn lực và lợi thế để kinh tế tư nhân vươn mình.
Cụ thể, Thành phố Hồ Chí Minh (cũ) là “bộ não điều phối”, nơi hoạch định chiến lược, dẫn dắt đổi mới sáng tạo và cung ứng các dịch vụ chất lượng cao; là trung tâm tài chính, ngân hàng, dịch vụ logistics, thương mại, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo.
Tỉnh Bình Dương (cũ) là “trung tâm sản xuất”, cung ứng hàng hóa, bán thành phẩm cho xuất khẩu.
Còn tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ) là “cửa ngõ” logistics quốc tế, kết nối hàng hóa xuất, nhập khẩu của toàn vùng, nơi cung cấp năng lượng và dịch vụ hậu cần công nghiệp.
Những yếu tố này là điều kiện rất thuận lợi để kinh tế tư nhân phát triển, “vươn tầm” tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, hội nhập thế giới. Tuy nhiên, theo Thạc sĩ Lê Văn Phong, Khoa Kinh tế và Quản lý công, Trường đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh, khu vực kinh tế tư nhân đang gặp phải một số khó khăn, thách thức, nhiều nguồn lực chưa được khai thác hiệu quả, vì thế đang cản trở kinh tế tư nhân phát huy vai trò chủ lực, nòng cốt cùng với kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả.
Các chuyên gia cho rằng, những khó khăn khu vực kinh tế tư nhân đang đối mặt là đa số doanh nghiệp vừa và nhỏ được thành lập và quản trị theo kiểu gia đình, tự phát, thiếu nhiều kiến thức, kỹ năng về quản trị điều hành. Đầu tư vào công nghệ, kỹ thuật khu vực kinh tế tư nhân còn nhiều hạn chế do thiếu vốn, một số doanh nghiệp ngại đầu tư dẫn tới trình độ sản xuất, kỹ thuật và năng suất lao động chỉ ở mức thấp, giá thành sản phẩm cao, khó cạnh tranh.
Mặc dù các chính sách phát triển kinh tế tư nhân đã được ban hành đồng loạt và nhanh chóng, nhưng việc thực thi trên thực tế vẫn đang gặp không ít rào cản. Thủ tục hành chính phức tạp, kéo dài, gây lãng phí thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.
Thêm vào đó là khó khăn trong tiếp cận đất đai và tín dụng. Chính sách cũng chưa thống nhất trong áp dụng, dẫn đến việc mỗi cơ quan hiểu và vận dụng luật lệ khác nhau. Khung pháp lý thử nghiệm (sandbox) còn mới và thiếu hướng dẫn thực thi cụ thể, cho nên các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gặp khó trong tiếp cận…
Để tạo động lực cho kinh tế tư nhân bứt phá, Thạc sĩ Lê Văn Phong cho rằng: Thành phố Hồ Chí Minh phải khẩn trương, quyết liệt cụ thể hóa các nghị quyết như Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 138/NQCP của Chính phủ về ban hành Kế hoạch hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
Thành phố cần đẩy mạnh đầu tư công, triển khai đồng bộ nhiều dự án hạ tầng giao thông cũng như hỗ trợ kinh tế tư nhân nâng cao trình độ khoa học, công nghệ số giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí sản xuất, giảm giá thành, nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời, ưu tiên giải quyết các vấn đề ngắn hạn ảnh hưởng đến kinh tế tư nhân như cởi trói tín dụng, đất đai, chính sách thuế… Và cần có chính sách hỗ trợ xây dựng nhiều hệ sinh thái khởi nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp mới thành lập bằng các chính sách cụ thể.
Đề cập định hướng chiến lược, chính sách và giải pháp phát triển doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn, theo các chuyên gia, Nghị quyết số 68-NQ/TW về kinh tế tư nhân là một bước tiến trong chủ trương, trong đó cho phép xây dựng các chính sách dài hạn nhằm nâng tầm phát triển của khối kinh tế tư nhân. Vì vậy, các đơn vị hoạch định cần thiết kế chính sách theo hướng ưu đãi vốn đầu tư vào công nghệ, kỹ thuật nhằm tạo ra lợi ích tài chính và kinh tế trong trung và dài hạn.
Đề cập vấn đề này, Tiến sĩ Lê Quốc Thành, Trường đại học Tài chính Marketing cho rằng: Cơ quan liên quan cần xây dựng danh mục các dự án Nhà nước có thể ưu tiên cho doanh nghiệp tư nhân và có cổ phần tư nhân tham gia trong vòng 10-20 năm tới; cân nhắc xem xét đơn giản hóa công tác chọn thầu, thậm chí chủ động giao trực tiếp các dự án tầm trung và lớn cho doanh nghiệp tư nhân có năng lực. Đồng thời, ưu đãi vốn đầu tư vào dự án công nghệ, kỹ thuật cho các tập đoàn kinh tế, công ty lớn; ưu đãi, miễn thuế cho vốn đầu tư vào đào tạo chuyên gia các ngành mà doanh nghiệp cần, xa hơn là ưu đãi đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D).
Cũng theo Tiến sĩ Lê Quốc Thành, một trong những lĩnh vực có doanh số thấp nhưng có tầm quan trọng rất cao cần phải luật hóa là các công ty tư vấn kỹ thuật (engineering consultant) trong các ngành. Những công ty này có vốn nhỏ, số lượng chuyên gia chỉ khoảng 100-300 hay 500 kỹ sư tại Việt Nam.
Tuy nhiên tầm quan trọng rất cao, vì là các công ty có khả năng thiết kế kỹ thuật trong các dự án và phần thiết kế không những ảnh hưởng đến chất lượng dự án mà còn ảnh hưởng lớn đến chi phí đầu tư ban đầu và chi phí vận hành. Cho nên cần xây dựng riêng luật về kỹ sư tư vấn và có chính sách hỗ trợ dài hạn nhằm nâng cao chất lượng các công ty tư vấn kỹ thuật, qua đó có thể tiến tới làm phần lớn hay toàn bộ thiết kế các dự án có hàm lượng công nghệ, kỹ thuật cao như dầu khí, nhà máy điện, tàu cao tốc, tàu đô thị.
